Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Hííłch’į’go ’índa ta’iideeshnih.

evening.GO until 1-mix.dough.F

Naaltsoos aseezį́ yíníshtaʼ.

paper gossip 3-1-read.I

’Ajóółháásh laanaa.

4-sleep.O wish

’Ashkii chidímazí yoo'į́.

boy car 3-3-see.Prog

’Ayóo deesk’aazgo beeldléí ditánígíí biih násh’nah.

very cold-GO blanket 3-thick.NI-ÍGÍÍ 3-into 1-crawl.R

’Eii ’asdzání t’áá naníle’dii haadzih.

that lady just dismay 3-speak.P

bik’ídadidiidis

pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.F

Ch’aa déyá ńt’éé shichídí bikee’ dilkǫǫh.

travel 1-go past 1-vehicle 3-tires worn.

dadiilyį́į́’

pl-3DO-1dpl-melt.it.P

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

daooshóó’

pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.P

dazhdoołbish

pl-3DO-4dpl-boil.it.F

Dibé yah ánádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.R

diidį́į́ł

3DO-1dpl-eat.it.F

Diné nishłį́į ndi Bilaagana bizaad t’éí bee yáshti’.

Navajo 1-be.NI but English language only 3-with 1-speak.I

Díí chidí ’ayóo dilwo’ ha’ní ’áko ndi doo baa jííníshłíi da.

this car very 3-fast 3-say.P CONJ NEG 3-about 4-1-rely.P NEG

Díí doo nighan ’át’ée da.

this NEG 2-home 3-be.NI NEG

Dlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.

prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.P

Dlǫ́ǫ́’ hwiiłhashaalání">go bik’e’ashch’íí’go baa ’ákonsin.

prairie.dog 3a-3-bite.I-GO 3-be.painful.P-GO 3-about 1-be.aware.NI

Doo kingóó diit’ash da.

NEG town-to 1dpl-go.du.Prog NEG

Éí doo nihich’iyąąn ’át’ée da.

that NEG 1pl-food 3-be.NI NEG

Ha’át’íí́sh baa hane’?

What Q 3-for be.told.CI

hadeidínóołchał

pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).F

hanishchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).I

Hastiin t’áá ’ádzaagóó nahasne’.

man at.random 3-tell.P

Háadi lá lį́į́’ naakai?

where-at Q horse 3-walk.pl.I

Háísh yiską́ągo ’adoogis?

who-Q tomorrow 3-wash.F

K’aa’ísh ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh ?

arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P

K’aa’ísh tsénaa ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?

arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P

Naaki nááhaigo shich’é’é náá’íídeeshtah, ní.

Two year.GO 1-daughter again.school.F said.

Naaki yiskánídą́ą́’ k’os hanáádaheezhzhǫ́ǫd nidi t’áadoo nihee nidahastą́ą da.

"two-days ago cloud pl-3-spread-out.P but NEG 3-us pl-rain.P"

Nibéézh bee hane’ doo ndi naalnish da.

2-cellphone NEG but 3-work.P NEG

niłbéézh

3DO-2-boil.it.I

Shá hóóchįįd.

1-for ho-anger.P

Shicheii bighangóó yishááł.

1-grandfather house-toward 1-go.Prog

Shił bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.NI

T’ah doo béeso ’ałtso ’ádįįhdą́ą́’ chidí bitoo’ nahíłniih.

still NEG money all 3-not.exist.NI-past vehicle 3-fuel 3-2-buy.I

T’áá ’íídą́ą́’ ła’ nímasii bik’ééłgizh.

already some potato 3-1-peel.P

Tsiiyi’di náá’dzítseeł yiits’a’.

forest.up.to 4-again.chop in.sound.R

Tótaʼdi doo shił yáʼáhooshǫ̨́ǫ da.

Farmington-at NEG areal-beautiful.NI NEG

Tł’éédą́ą́ łééchąą’í léi’ nihił ’yaííyá’ii’ neeztį́.

last.night dog strange 1dpl-with 3-come.inside.P-and lie.down.SNP

Yéego ’ííníłta’, she’awéé’, ’áko nizhónígo ni’dííłtah.

really 2-study.NI 1-baby so well 2-graduate.F

Yéego naho’niiłtą́ą́go ha'níigo yínii’.

very rain.P-GO.F 3-say.P-GO 3-1-hear.P

yiidą́

3DO-1dpl-eat.it.I

yiilbéézh

3DO-1dpl-boil.it.I

Yiską́ągo díí doo ’íídííłtah da. (K’ad tsxíiłgo ’ííníłta’.)

tomorrow this NEG 3-2-read.F NEG (now quickly 3-2-read.I)

yiłhį́į́h

3DO-3-melt.it.(snow).I

Łį́į́ bá níníłjooł.

horse 3-for 3-2-handle.NCM.F

‘Áłtsé ‘iiyóół, ’áadi ’índa tł’óo’di ch’iyáán ‘ádadiilnííł.

after wind.subside.I-GO then outside-at food Pl-3-make.F

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote