Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
ʼÁłah ʼaleehdi ʼamá bééhániih daats’í bá ’ádazhniiyą́ą́’? ʼÁko daatsʼí nímasii łaʼ ʼakǫ́ǫ́ dííkááł.
group gathering-at mother 3-3-remember perhaps 3-for 4-pl-eat.P so perhaps potatoes some there 3-2-take.OC.F’Ahwééh ła’ yishdlą́.
coffee some 3-1-drink.I’Ajóółháásh laanaa.
4-sleep.O wish’Ayóigo deesk’aaz --- ’áyąą dah dinítsiz.
terribly cold no.wonder up 2-shiver.NI’Ałk’ésdisí naháłnii’go sitsilí dóó shideezhí ’aheełt’éego bá ’ahá níjaa’.
candy 3-1-buy.P-GO 1-little.brother and 1-little.sister RECP-equal-GO 3-for RECP-for 3-lie.aligned.PlO.NP’Áádóó éí haa daadzaa?
and.then TOP what pl-3-do.P’Áłchíní bi’éé’ náádaségis.
children 3-clothes 3-1-wash.R’Eii ’asdzání t’áá naníle’dii haadzih.
that lady just dismay 3-speak.P’Ólta’góó dayínóhkááh.
school-toward pl-2dpl-go.pl.IBįįh bił da’doółdǫǫh.
deer 3-with pl-2dpl-shoot.OCh’ééh déyáago hooghangóó nááshdááł.
in.vain 1-go.sg.P-GO home-to 1-return.ProgCh’iiyáán la’ doo łikan da.
food LA’ NEG 3-sweet.NI NEGCh’iyáán ’áshłaadóó tsííd bik’i hooziid.
food 3-1-cook.P-from embers 3-onto area-1-cover.PCh’iyáán ’íishłaa ’áádóó da’iidą́ą́’.
food 3-1-make.P CONJ 1Pl-eat.Pdajííshóó’
pl-3DO-4dpl-brush/comb.it.Pdayííłhį́į́’
pl-3DO-3dpl-melt.it.(snow).Pdeidooyį́į́ł
pl-3DO-3dpl-eat.it.Fdiidį́į́ł
3DO-1dpl-eat.it.FDoo ’áłah deiidleeh da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEGhadaoołgizh
pl-3DO-2dpl-cut.it.out.Phadazhdínóołchał
pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).Fhadeiilgizh
pl-3DO-1dpl-cut.it.out.Phaoogeed
3DO-2dpl-dig.it.out.Pjidíníłkaad
3DO-4-start.to.herd.them.(animals).INibéézh bee hane’ doo ndi naalnish da.
2-cellphone NEG but 3-work.P NEGNibéézh bee hane’é doo ndi naalnish da.
2-cellphone NEG but 3-work.P NEGnisoołkáá’
3DO-2dpl-investigate.it.PNídeezidgo ’índa hoł ní’deeswod.
month-GO only.then 4-with 2-drive.back.FSha’ałchíní ayóó niłch’í naalkídi deineł’į́ ’áko ndi shí éí shináá bąą adin.
1-children very air 3-move.I 3-3.look.I however I 1-eyes 3-on doesn’t exist.Shicheii haastihgo łáháda ninálnish.
1-grandfather 3-become.old.P-GO seldom 3-work.RShichidí t’ahdii yá’át’ééh, ’át’ah ’índa ła’ ninááhideeshnih.
1-car still 3-good.NI later one again-3-1-buy.FShideezhí tsʼah baa nishjooł.
1-younger-sister sage 3-to.PP3-1-give.NCMShił naa’aash shį́į́! T’áá shǫǫdí shaná’níłtsóód!
1-with 3-go.dl.CI maybe please 1-to-back-3-2-feed.IShí ’éí t’áá naanishdóó kingóó déyá.
I TOP just work-from town-to 1-go.IShí hanii t’éiyá Naasht’ézhí bizaad shił bééhózin.
I contrary only English 3-language 1-with 3-know.PShoo, nahachagii t’óó ’ahayóí nihaa nínáá lá; ’áko shį́į́ baa ’ákodanosin dooleeł.
hey.look grasshopper merely many 1pl-to 3-migrate.P mirative then maybe 3-of 2pl-be.aware.NI FUTT’ah ’ałk’idídą́ą́’ sik’is t’áá yiiłtsą́ą́ nít’ę́ę́’.
still long-ago 1-friend just 3-1-see.P pastT’áadoo hadahooł’áhí.
neg pl-3s-2dpl-make.noise.NP-Ííín">T’áadoo hosh niyą́ní.
T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-ÍTsé bikáa’gi béésh dah si’ą́.
rock 3-on-at knife up 3-sit.SNPTsxį́įłgo tł’aakał ła’ ’ájóle’.
hurry-GO skirt some 3-4-make.OTsxį́įłgo łees’áán ádíílííł; nimásání nihaa yíghááh!
quickly tortilla 2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.FTł’óo’di kǫ’ diltłi’ bikáa’gi chéch’il ła’ dináádísh’nííł.
outside-at fire 3-burn.NI 3-on-at oak some fire-again-3-1-move.PlO.Iwoohdlą́ą́’
3DO-2dpl-drink.it.PWóláchíí’ dóó tsés’ná ’ahółshíísh
ant and bee 3-3-reflex-sting.CIyidíníłkaad
3DO-3-start.to.herd.them.(animals).Iyidííłhį́į́’
3DO-3-melt.it.PYiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?
tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- háá-P.ENCLITIC whereNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -sh enclitic for content questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- yíshą́ eat itlook up conjugationhide conjugation ▾
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want




