Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ach’ą́ nisin ndi shidíbé nído’ahígíí ’ádin.

meat.hunger 1-want.NI but 1-sheep 4-butcher.F 3-1.none.NI

’Adą́ą́dą́ą́’ísh tł’óo’di nanilnishgo nee ’ałní’ní’ą́?

yesterday-Q outside-at 2-work.CI-GO 2-with noon

’Anaa’í bádahóóchįįd.

enemy 3-for-pl-angry.P

’Ashkii nááh deeyáago ha’át’íí niłní?

boy pass.by 3-walk.P what 2-3-say.NI

’Ałah ’aleehgóó deesháál nínízinísh doodago béésh nitsíkeesí daats’í bee nidoonááł ’éí doodago t’áá hooghanídi daats’í KTNN yídíiłts’iił?

meeting-to 1-go-F 3-2 want.NI-Q or computer possibly 2-watch.F or just home-at possibly KTNN 3-2-listen.F

’Áádóó haa hóót’įįd?

and.then how ho-happened.P

’Ádihodideesht’ih sha’shin nisingo t’áadoo ’atah haasdzíi’ da.

RFLX-1-get.into.trouble.F perhaps 1-think.CI-GO NEG among 1-say.P NEG

’Ániid ’iiyą́ą́ ’áko ndi t’ah dichin nisin.

Recently 1-eat.P even then still 3-hungry 1-want.NI

’Ííyol.

3-wind.went.P

'Atiingóó shił oolwoł nít’éé’ tó siyį́į’go shił ’ádzaa.

road-GOO 1-with 3-run-Prog past water 3-be.LPB.SPN-GO 1-with 3-do.P

Adą́ą́dą́ą́' nahóółtą́.

yesterday 3-rain.P

bik’ídadeediz

pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.P

bik’ídédiz

3DO-1-wrap.it.around.it.P

Bįįh bił da’doółdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.O

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.

formerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-I

Ch’íníyáá nít’éé’ nikida’diłtsį’.

out-1-went.P past 3-sprinkle.I

dadínółkaad

pl-3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Dah nóóljííd lágo.

up 2-jump.O don’t

dajiigish

pl-3DO-4dpl-make.one.cut.in.it.I

didazhdííłjéé’

pl-3DO-4dpl-start.fire.P

diilyį́į́h

3DO-1dpl-melt.it.I

dizhdííłjéé’

3DO-4-start.fire.P

Díí doo nighan ’át’ée da.

this NEG 2-home 3-be.NI NEG

Díí tł’éé’ ’iidííłhosh.

this night 2-sleep.F

Doo hanii kintahgóó díníyáa da nisin.

NEG contrary town-toward 2-start.go.P NEG 1-think.CI

Díí dibé yázhí yíłtééł.

TOP sheep little 3-2-carry.AnO.Prog

haidoołtééł

3DO-3-carry.him/her.up.out.of.something.F

hainííłchaad

3DO-3-card.it.(as.in.wool).P

hanííłchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).P

Hashk’aan ’ayóo łikan nisin.

banana very 3-be.tasty 3-1-think.CI

hazhnííłchaad

3DO-4-card.it.(as.in.wool).P

Haóódziih lágo.

2-speak.O don’t

Hooghangóó nikéédeeshdááł nisin ndi ółta’di ’éí náshiilkááh.

home-toward 1-go.F 1-want.NI but school-at there 1-spend.night.N CHECK VERB GLOSSES

Hóółchįįd.

1-anger

Kinaaldáágóó jidóya’ t’óó ’ílį́.

puberty.ceremony-to 4-go.O hope just think

Naakiiskánídą́ą́’ dibé tó ła’ bá niníyį́.

two.days.ago sheep water INDEF 3-for 3-1-haul.P

Ne’eshłééh. T’áá ká nóólk’oł.

2-1-copy.I 2-blink.O

Nimá sání bich’į́’ ch’iyáán ła’ dijááh.

2-grandmother 2-to food some start-3-2.take.PlO2.F

Níló bił níchííl.

hail 3-with 3-snow.I

Ńléígóó díníyáa dooleel.

there-GÓÓ 2-go.sg.SP FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Shimá yázhí ’ashkii yinisé.

aunt little boy 3-3-raise.CI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Shimósí yázhí tsin yąąh dah sidáago hádésh’na’ ńt’éé’ ’áłt’ąą hadanáálwod.

1-cat little tree 3-on up 3-sit.SPN-GO 1-climb.P but after.all 3-run.down.P

T’ahádą́ą́’ dah ’ayítł’óh.

before.thus up 3-2-loom.set.I

T’áádoo shich’į’ béésh nídiiłts’į́hí

NEG 1-to phone 2-call.R-Í

T’áá ’aaníigo chizh yigééł.

really firewood 3-pass-haul.PROG

Tówónaanígóó ch’aazhdóya’ laanaa.

overseas-to 3-1-travel.O hope

Yidzaaz.

3-snowed.P

yiilzhóó’

3DO-1dpl-brush/comb.it.P

yitł’ó

3DO-3-weave.it.I

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote