Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Adáádą́ą́’, hééł sinil góne’ hasht’ehooshłaa.

Day.last belongings storage inside 3-1-clean.P

’Ajóółháásh laanaa.

4-sleep.O wish

’Amásání léi’ dibé yázhí yootééł.

grandmother INDEF sheep little 3-3-carry.AnO.Prog

’Asdzą́ą́ Báhóózhóní yinishyée dooleeł.

woman happy 1-called.NI FUT

’Atsą́ą́’ ła’ jóyą́ą’ le’.

ribs some 4-eat.O desire

’Ałní’ní’ą́ą́dą́ą́’ t’ah doo da’adánígóó dishááhgóó ch’iyáán ’ásdįįd.

noon-past still NEG cafeteria-to 1-go.I-NEG food 3-dwindle.NI

’Áłchíní bi’éé’ náádaségis.

children 3-clothes 3-1-wash.R

bik’ídidoohdis

3DO-2dpl-wrap.it.around.it.F

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.

formerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-I

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad t’éiyá bee yádeilti’ nít’ę́ę́’.

formerly Navajo language only 3-with pl-3-speak.I past

dadidoołhįh

pl-3DO-2dpl-melt.it.F

dadizhdínóołkał

pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).F

Damóogo nihaa náájídááh.

Sunday.GO us.return 4-again.visit.F

Damǫ́ǫgo tódilchxoshí yishdlį́į́h.

Sunday-GO soda 3-1-drink.U

deiyííyą́ą́’

pl-3DO-3dpl-eat.it.P

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

Dichinísh doodaii’ dibáá’ísh dzinízin?

hunger-Q or thirst-Q 3-4-want.NI

didadidiiljah

pl-3DO-1dpl-start.fire.F

dididoołjah

3DO-2dpl-start.fire.F

doołbish

3DO-2dpl-boil.it.F

Ha’át’íísh biniinaa naníchxǫ’?

what-Q 3-because 2-pout.CI

hadajishgizh

pl-3DO-4dpl-cut.it.out.P

hadazhdínóołchał

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).F

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

haiilgizh

3DO-1dpl-cut.it.out.P

hazhdínóołchał

3DO-4-card.it.(as.in.wool).F

Háísh ’átsą́ą́’ jóyą́ą́’ laanaa nízin?

Who ribs 4-eat.O hope 3-3-want.CI

jííłhį́į́’

3DO-4-melt.it.(snow).P

Kingóó ’anááda’iisdee’.

town-to again-pl-3-go.R

Mexico hoolhédi hoostse’ laanaa.

Mexico areal-3-call.NI-NMLZ-at areal-1-see.O wish

Na’nízhoozhídę́ę́’ shíká bił ’oolwoł.

Gallup 1-for 3-with 3-drive.I

nideizlá

pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

nijiskáá’

3DO-4-investigate.it.P

Nídeezidgo ’índa hoł ní’deeswod.

month-GO only.then 4-with 2-drive.back.F

Shilį́į́’ tł’aaká’ii dóó shilį́į́’ biyéél bił tsodizin ’íishłaa.

1-appaloosa and 1-horse 3-saddle 3-with prayer 3-1-make.P

T’ah doo la’ nimá bich’į’náah da.

still NEG surprise 2-mother 3-toward 2-go.I NEG

T’áadoo hosh niyą́ní.

T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-Í

T’áá binaa naasháa dooleeł

just 3-nearby 1-walk.I FUTURE

Tsinaabąąs t’éiyá bee ch’aa nida’asdee’ ha’níigo dahane’.

wagon only 3-it travel pl-3-go.P 3-say-GO.NI pl-3-tell.P

Tł’éédą́ą́ łééchąą’í léi’ nihił ’yaííyá’ii’ neeztį́.

last.night dog strange 1dpl-with 3-come.inside.P-and lie.down.SNP

Tł’ízí ni’éé’ yiłchozh.

goat 2-clothes 3-3-chew.I

woohgish

3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

wooshóó’

3DO-2dpl-brush/comb.it.P

wołbéézh

3DO-2dpl-boil.it.I

yiidlą́ą́’

3DO-1dpl-drink.it.P

yiit’aal

3DO-1dpl-chew.it.P

yik’íididis

3DO-3-wrap.it.around.it.I

yik’íididoodis

3DO-3-wrap.it.around.it.F

yiyííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.(snow).P

ʼÉí ʼashkii hanii, habééso hólǫ́!

that boy NEG.FOC 4-money 3-exist.NI