Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Adą́ą́dą́ą́’ísh tł’óo’di nishínílnish?

yesterday-Q outside-at 2-work.P

’Awééh kweʼé ninishteeh, adaʼoogeeh.

baby here 3-carry.AnO.I 3-fall.O

’Átséétł’éédą́ą́’ lą’í nahoołtą́.

before-last.night many around-3-rain.P

’Ákót’éego ’i’íímas ’ájiił’įįh ni.

like.this-GO FOC twill 3-4-make.U EMPH

'Ashxosh.

1-sleep.NI

Bee nahaldzoohí yah ’adíítį́į́ł. Da’ yah ’ííńtą́?

broom in 3-2-bring.F.SSO Q in 3.2.bring.P.SSO

Béeso bá hooghan góne’ shił ha’ashch’ą́ą́l dóó ’azéé’ííł’íní bił yah ’ííyá.

money 3-for building inside 1-with 3-go.up.as.elevator.P and doctor 3-with into 1-GO.P

Ch’éénísh’į́įgo náá’deeshtł’óół nissin.

out summer.GO 1-again.weave.F 1-desire

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad naalkaah doo sh bééhózin da. K’ad éí t’áá shxǫǫd sh báá hózin.

formerly Navajo language research NEG 1-with 3-of ho-know.CI NEG | now TOP luckily 1-with 3-about-ho-know.CI

Da’diidį́į́ł.

pl-1dpl-eat-pl.F

Dah nóóljííd lágo.

up 2-jump.O don’t

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

dazhdíníłkaad

pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).I

deididínóołkał

pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).F

didínííłkał

3DO-2-start.to.herd.them.(animals).F

Díí nanise’ hiná.

this plant 3-alive.NI

Díí łééchąą’í dah doosłóós laanaa.

this dog 1-lead.O.ADV-laanaa optative particle for a positive wish, hope or desire.

Dooládó’ shį́į́ ’adą́ą́dą́ą́’ shich’ohoos’ni’ da kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably yesterday 1-lucky.P town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P

Díí jį́ Nida’iiníísh ’áko shį́į́ nihich’į’ nida’iil, ya’?

today Friday then.maybe 1pl-toward 1pl-payment.I Q

hadajizgeed

pl-3DO-4dpl-dig.it.out.P

hadeiilgizh

pl-3DO-1dpl-cut.it.out.P

hadéélbįįd

3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.P

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

hadínííłchał

3DO-2-card.it.(as.in.wool).F

hadííníłbįįd

3DO-2-fill.something.up.with.it.P

Hahgo hooghan ’ádíílííł?

when hogan 3-2-make.F

hanoołchaad

3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).P

Hastiin Nééz lą́ą hádadíníit’ı̨́ı̨́’.

Mister Neez emph pl-3-1dpl-search.I

Haóódziih lágo.

2-speak.O don’t

Háí lá kintahgóó sh adoołbąs?

who-Q town-to 1-me 3-drive.F

Jooł ’ahííłhan ’áádóó ’atiin dóó ’anít’i’ báhátis ’eelts’id.

ball 3-1-throw.P and.then road and fence 3-over 3-move.SRO.P

K’ad Na’nízhoozhídi naasháa le’.

now Gallup-at around-1-walk.I hope

Mary ha’át’íí nayiisnii’?

Mary what 3-3-buy.P

Náhóóchįįd.

2-for-3s-anger.P

neidooleeł

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.F

nidajilé

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

nishóóh

3DO-2-brush/comb.it.I

Sitsiitł’óól tsásk’eh bikáá’ dah yishłééh.

Navajo.hair.tie bed 3-on up 3-1-put.SFO.U

T’ah kodą́ą́’ kélchí nahideeshnih.

still now-past moccasin 3-1-buy.F

Tį’ ninádeiilnish.

let’s.go again-pl-1dpl-work.R

Tsé’áándę́ę́’ dóó tsédáajį’ ninish’na’.

cave-from and cliff-to 1-crawl.P

woohgish

3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

wooshjį́į́h

Optative Mode: 1-become.black.O

wołbéézh

3DO-2dpl-boil.it.I

yiidą́ą́’

3DO-1dpl-eat.it.P

yiishjį́į́’

Perfective Mode: 1-become.black.P

Yiską́ągo Na’nízhoozhígóó deet’áazhgo haa’í lá ’adiidį́į́ł?

tomorrow Gallup-to 1dpl-go.du.F-GO where Q 1pdl-eat.F

Łáháda ’ach’íí’ náshdį́į́h.

now.and.then rolled.intestine 1-eat.R

Łį́į́’ bik’i na’ashnííł.

horse 3-on 3-1-unsaddle.I

Łį́į́’ bí’diidlį́į́d sh bééhózin.

horse 3-3-brand.P 1-with 3-of-3-conceive.I