An example search has returned 50 entries
’Ak’ah kǫ’ dishtłi’go sédá.
candle 3-1-cause.burn.NI-GO 1-sit.SPN’Ashkii nááh deeyáago ha’át’íí niłní?
boy pass.by 3-walk.P what 2-3-say.NIWhen the boy passed by, what did he tell you?
bookmark’At’ééd t’áá ’áhánídi ’ółta’ ’éí biniinaa doo hah dah nídiidáah da.
girl just far-at school TOP 3-cause NEG quickly up start-3-go.I NEG
listen
It’s not far to school so the girl takes her time starting off.
bookmark- t’áá ’áhánídi near, nearbyfind in Navajo Particle Lexicon
- -di atfind in Navajo Postposition Lexicon
- ’éí topicfind in Navajo Particle Lexicon
- -niinaa because of, on account offind in Navajo Postposition Lexicon
- doo expresses negationfind in Navajo Particle Lexicon
- haa quicklyfind in Navajo Particle Lexicon
- dah upfind in Navajo Particle Lexicon
- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)
- da expresses negationfind in Navajo Particle Lexicon
’Atiin yéego hashtł’ish náhádlee łe.
road very mud 3-becomes ususally.CI’Atsą́ą́’ ła’ jóyą́ą’ le’.
ribs some 4-eat.O desire’Ííyą́ą́’ dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.
1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.
1-eat.O wish hunger 1-3-kill.IAshkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.
Boy flowing.water-ÍGÍÍ 3-in 3-3-fall.OCh’ééh la’ baa ntséskees.
in.vain puzzlement 3-about 1-think.IDah náánéitą́ągo ninááhodoołtį́į́ł.
up new.cresent.moon-GO 3-appear.FDibé halgaigi da'ałchozh.
sheep meadow 3-pl.grazing.IDibé ła’ yóó’ ’íínilgo k’adę́ę ’e’e’aahgo ch’ééh bíká naanááshwoł.
sheep some away 3-1-lose.P-GO almost evening in.vain 3-after 1-run.around.PDichinísh doodaii’ dibáá’ísh jinízin?
hunger-Q or thirst-Q 3-4-want.NIdiidiłjeeh
3DO-3-start.fire.IDoo ’áłah deiidleeh da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEGDziłghą́ą́’góó deeshááł nissin.
mountain-top-toward 1-go.F 1-want.CIGrace dibé yółta’.
Grace sheep 3-count IHa’át’íísh biniinaa nanichxǫ’?
what-Q 3-because 2-pout.CIhadadoołbįįd
pl-3DO-2dpl-fill.something.up.with.it.PHáadi lá lį́į́’ naakai?
where-at Q horse 3-walk.pl.IHáísh tsinaa’eeł ’áyiilaa?
who-Q boat 3-3-make.PHooghan bine’jígo łį́į́’ sizį́ dóó t’íís yiyaagi dahaastł’ǫ́.
home 3-behind-side-GO horse 3-stand.SPN AND cottonwood 3-under-at up-3-3-tie.PHáidígíísh ʼałkʼésdisí deeshį́į́ł?
which.one-ÍGÍÍ-Q candy 3-1-eat.Fjishbéézh
3DO-4-boil.it.PLą’ígo hweenahółtą́ą́’ laanaa.
much-GO 3-for-3-rain.P hopeNa’azhǫǫshgi díkwíí shį́į́ shaa woobįįh?
hoop.and.pole.game-at how.much 1-to pass-win.INa’nishkaadgo nídíshchííyaagi hanáshyį́į́h ńt’éé’ ’iiłhaazh lá, t’ah nít’éé’ shilééchąą’í ch’ééshinísid.
1-herd.I-GO pinetree-under-at 1-rest.I past 1-slept.P DISC all.of.sudden 1-dog 1-woke.up.P
listen
When I was out herding I was resting under a pinetree and I went to sleep but suddenly to my surprise my dog woke me up.
bookmark- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)
- na’nishkaad herd, go out herding
- -yaa under, beneath, downfind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- -gi atfind in Navajo Postposition Lexicon
- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)
- hanááshyį́į́’ rest
- ńt’éé’ relates to past timefind in Navajo Adverb Lexicon
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)
- ’iishháásh sleep
- t’ah ńt’éé’ all of a suddenfind in Navajo Adverb Lexicon
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)
- ch’ééníssííd awaken him/her




