Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Aghaa’ hooghan góne’ shijool.

wool house inside 3-lie.NCM.SPN

’Ahwééh bee yishdlį́hígíí bikáá’ ’adání bikáá’ dah yish’ááh.

coffee 3-with 3-1-drink.P-NOM table 3-on up 3-1-put.SRO.U

’Ashkii dibé yázhí yinisé.

boy sheep little 3-3-raise.CI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

’Atiingó ’ayóo séitah hazlįį..

roadway-GÓ a lot sand on it.I

’Ałk’idą́ą́’ tóniteel bąąhgóó tádííyáhę́ę bénááshnii’.

long.ago ocean 3-beside-along around-1-past 3-1-remember.P

’Ííyą́ą́dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.

1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

bik’ídidíídis

3DO-2-wrap.it.around.it.F

Bił bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.NI

Chidí bikéé jį’ adeez’áhí bikee’ nitsaaígíí ’éí nahałnii’.

pickup.truck 3-tire 3-big.NI.-NMLZ TOP 3-1-buy.P

Chííl b níyolgo bits’ą́ą́dóó deesk’aaz.

snow 3-with wind-GO 3-away-from 3-cold.NI

dadidiilyįh

pl-3DO-1dpl-melt.it.F

dadidínóołkał

pl-3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).F

dajishóóh

pl-3DO-4dpl-brush/comb.it.I

dajitł’ó

pl-3DO-4dpl-weave.it.I

daoo’aal

pl-3DO-2dpl-chew.it.P

daooshóó’

pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.P

dazhdíníłkaad

pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).I

deiilyį́į́’

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).P

Devon glottal start bi’diił’áhigíí ’ayóo shi’diił’á.

Devon glottal start 3-3-bother.DI very 1-3-bother.DI

didadoołjéé’

pl-3DO-2dpl-start.fire.P

dideidííłjéé’

pl-3DO-3dpl-start.fire.P

dizhdidoołjah

3DO-4-start.fire.F

Dó’ísh t’ahdii nikee’ bii’ síní’eezísh łí?

DÓ’-Q still 2-shoe 3-in 2-have.on.P-Q ŁÍ

Gah bik’ee’ taah yí’áhígóó ’eesbąs.

rabbit foot water 3-into1-drive.Prog

Gohwééh ’áłdó’ nahideeshnih nisinée beesénah lá.

coffee also 3-1-buy.F 1-want.NI-past 3-1-forget.P DISC

Gohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ bgo daats’í nínízin?

coffee only TOP or milk 3-with-GO perhaps 3-2-want.NI

hadadéélbįįd

pl-3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.P

hadííníłbįįd

3DO-2-fill.something.up.with.it.P

haidoołtééł

3DO-3-carry.him/her.up.out.of.something.F

Haʼoodzíí’ yinaalnish.

sentence 3-3-work-CI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Háí lá b nanilnish?

who Q 3-with 2-work.I

Háí lá Naatsis’áángóó náádeesdzá?

who-Q discover Navajo.Mountain.GOO again-3-go.F

Jooł yee ndaanéhé Jóhonaa’éí daashin daolyée ni’.

ball 3-by.means.of pl-3-player.CI-NMLZ Sun(s) wasn’t.it pl-3-name.NI remember

K’ad Hoozdodi níyolgo łeezh aadę́ę́’ yimas.

now Phoenix - at 3-b3.wind dust 3-3-roll.Prog

Neeznáadigóó ’oolkiłgo ’áłah ’aleeh daaní.

ten.at-toward time-GO meeting pl-4-say.NI

neilé

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.I

Ni daats’í nił bééhózin ’éí doodaii’ nicheii daats’í bił bééhózin?

2 perhaps 2-with 3-know.CI TOP or 2-grandfather perhaps 3-with 3-know.CI

nidiilyeeł

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nisneez sélį́į’go shicheii nahałáhági ’át’éego nahashłáa doo nisin.

1-tall.NI 1-become.P-GO 1-grandfather 3-perform.ceremony.CI-similar.to 1-perform.ceremony.CI future 3-want.NI

Nitsilí ’abínígo tóógóó łį́į́łchíí’ bił ’ałnánáldlosh łeh.

2-brother morning-GO water-to horse-red 3-with 3-go.R usually

Shidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.

1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shimá bighangóó náshdáahgo łééchąą’í baná’ástso’.

1-mother 3-house-toward again-1-go-GO dog 3-again-1-feed.R

shoołbéézh

3DO-2dpl-boil.it.P

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

Tónaneesdizígóó bił ’anáá’oolwod.

tuba.city-to 3-with again-3-drive.R

Tótaʼdi doo shił yáʼáhooshǫ̨́ǫ da.

Farmington-at NEG areal-beautiful.NI NEG

Tł’ízí da’ałchozhgo sh bééhózin.

goat ’a-3-graze-GO 1-with 3-of-3-conceive

yidooyį́į́ł

3DO-3-eat.it.F

Ła’ nááhai yę́ędą́ą́’ Tóta’di daashin niiłtsą́ą ni’.

one year prior Farmington-at wasn’t.it 2-1-see.P remember