Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Akóyaa ’adah, t’áá baa ’áhólchįįh.

there-down down, just 3-to 2-aware.NI

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Ałchini naaki.

children two

’Áde’óóyą́ą́’ lágo.

self-2-eat.O don’t

’Áłchíní hazhóʼí bik’i yíldził.

children careful 3-for 2-support.Prog

’Éí naanishígíí haa nízahdę́ę́’ binanilnishgo hoolzhiizh?

that work-ÍGÍÍ how 3-long.N-past 3-2-work-GO time.move.P

Ashkii hooghan gone’ ałhosh.

boy hogan inside 2-sleep.NI

bik’ídadeediz

pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.P

Ch’é’étiingóó naanéhígíí shił bééhózin.

entrance-along 3-play.I-COMP 1-with 3-know.NI

Chidíłtsooí bidááh síńzį́į dooleeł.

car-yellow-REL 3-for 2-stand.SPN FUT

Chidí bikéé jį’ adeez’áhí bikee’ nitsaaígíí ’éí nahałnii’.

pickup.truck 3-tire 3-big.NI.-NMLZ TOP 3-1-buy.P

dadiilyį́į́h

pl-3DO-1dpl-melt.it.I

dajiyą́

pl-3DO-4dpl-eat.it.I

daohsą́

pl-3DO-2dpl-eat.it.I

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

deidooyį́į́ł

pl-3DO-3dpl-eat.it.F

didadiiljéé’

pl-3DO-1dpl-start.fire.P

dideidííłjéé’

pl-3DO-3dpl-start.fire.P

Diné k'ehjí yáti' shił bééhózin.

Navajo way speech 1-with 3-ho-know.CI

Dlǫ́ǫ́’ hwiiłhashaalání">go bik’e’ashch’íí’ígíí baa ’ákonsin.

prairie.dog 3a-3-bite.I-GO 3-be.painful.P-ÍGÍÍ 3-about 1-be.aware.NI

Dooládóʼ Diné Bizaad nanitł’ah da lá.

certainly Navajo language 3-difficult.CI as.such discover

Díí ’éí télli ’ayóo ’ayą́.

this TOP donkey very 3-eat.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

hadoołbįįd

3DO-2dpl-fill.something.up.with.it.P

hanishchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).I

Háadi si’ą́?

where-at 3-be.SRO.NP

Háí shą’ bił nanilnish?

who Q 3-with 2-work.I

jiyą́

3DO-4-eat.it.I

K’ad ’atiingóó hashtł’ish.

now road-GÓÓ mud

K’ad hooghangóó nááshdááł dooleeł.

now hogan-toward 1-go.Prog FUT

Na’nííshee’ dóó k’ad éí dah ’iishtł’ó.

3-1-warp.P and now TOP up 3-1-tie.DI

Na’nízhoozhígóó shíni’.

Gallup-GÓÓ 1-mind

Naalyéhé yá sidáhí bíchį́į́shlą́ąjį’ bizęęs.

trader 3-nose-tip-jį’ 3-wart

Náneeskaadi t’áádoo naa’ółí bił yíyą́ą’da. ’Alóós t’éiyá yíyą́ą́’.

Tortilla-N (t’áá)doo-NEG Bean-N bił-3-with yíyą́ą’da-3o-1s-eat.P NEG Rice-N t’éiyá-only yíyą́ą’-3o-1s-eat.P.

Ni ga’ k’ad dibé bikéé’ díínááł.

you EMPH now sheep 3-behind 2-go.F

Nida’iishnishgo hooghangóó nídésdzáa lą́ą.

1-after.work.P-GO home-to 1-go.F EMP

nidajiskáá’

pl-3DO-4dpl-investigate.it.P

nijizlá

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.P

Ná’áł’ah doo ndi yiyiichįįh da.

3-butcher.CI NEG 3-good.at.NP NEG

Ron daats’í doogááł nisin.

Ron maybe 3-go.sg.F 3-1-think.CI

Sha’áłchíní Toohgóó bił ’eesbąs.

1-children Shiprock-to 3-with 1-drive.Prog

Shichidí t’ahdii yá’át’ééh, ’át’ah ’índa ła’ ninááhideeshnih.

1-car still 3-good.N later one again-3-1-buy.F

Shimá ná’áłkadgo bił yá’át’ééh.

1-mother 3-sew.I-GO 3-with 3-be.good.NI

Shił bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive

 

Tségháhoodzánídi hahonishchaad.

Window.Rock-at 1-trouble.F

woo’aal

3DO-2dpl-chew.it.P

yidííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.P

Yiską́ągo ’azee’ííłíní niwoo’ yideeshnish doo.

tomorrow doctor 2-teeth 3-2-work.F will.be

Yiską́ągo daats’í doodaii’ naakiiską́ągo daats’í dah dideeshááł.

tomorrow.GO maybe either two.tomorrow-GO or start.off 1-start.go.F

‘Áłtsé ‘iiyóółgo, índa tł’óo’di ch’iyáán ‘ádadiilnííł.

When wind stops, untill.then outside.at food 3-Pl-prepare.F

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote