Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
Ch’ééníshį́įgo náá’deeshtł’óół nissin.
return.summer.GO 1-again.weave.F 1-desire’Ahwééh ła’ yishdlą́.
coffee some 3-1-drink.I’Asdzą́ą́ Báhoozhóní yinishyé.
woman happy 1-called.NI’Ashkii nááh deeyáago ha’át’íí niłní?
boy pass.by 3-walk.P what 2-3-say.NI’Ólta’góó deínóhkááh.
school-toward pl-2dpl-go.pl.PROGAt’ééd na’abąąs yíhooł’ą́ą’go bimá yił ’oołbąs.
girl driving 3-3-learn.P-GO 3-mother 3-with 3-drive.ProgBeeldléí danołtsóós.
blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.ICh’ínáłdohgo tání’díshgish.
return-3-warm air.move-GO 3-1-shear.P.Daango k’ééda’dilyééh nt’éé’ t’áádoo k’ééda’diilyáa da.
spring-GO 3-plant.R past NEG 3-3-plant.P NEG
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Ánáhoot’įįhígíí
- k’idishłé plant it
- ńt’éé’ pastfind in Navajo Conjunction Lexicon
- ńt’éé’ relates to past timesaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- t’áadoo notsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Áhoodzaii
- k’idishłé plant it
Dibé ła’ yóó’ ’íínilgo k’adę́ę ’e’e’aahgo ch’ééh bíká naanááshwoł.
sheep some away 3-1-lose.P-GO almost evening in.vain 3-after 1-run.around.PDichin nínízin ya’?
hungry 2-want.NI Qdidadidoołjah
pl-3DO-2dpl-start.fire.FDíí tł’éé’ ’índa hazhó’óó ’iideeshwosh.
this night only.then uninterrupted 1-sleep.Fdííłbish
3DO-2-boil.it.Fhadadéélbįįd
pl-3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.Phadííníłbįįd
3DO-2-fill.something.up.with.it.PHashk’aan ’ayóo łikan nisin.
banana very 3-be.tasty 3-1-think.CIHastiin diyogí beiíltsoozgo yaa ahééh niizį́į́'.
man rug him 3-to-3-3-give.P-GO about.it 3-3 thankful 3-think.PHáágóó lá Bíl doogááł nízin Jáan?
where-toward Q Bill 3-go.sg.F 3-want.CI JohnHáísh tsinaa’eeł ’áyiilaa?
who-Q boat 3-3-make.PJáan naalnishísh?
John 3-work.I-Qjishbéézh
3DO-4-boil.it.PK'ad kódi daʼdiidį́į́ł.
now here-at pl-1dpl-eat.FKii Mósí bił yá’át’ééh.
Kii cat 3-with 3-good.NIKinaaldáágóó jidóya’ t’óó ’ílį́.
puberty.ceremony-to 4-go.O hope just thinkMary ha’át’íí lá yinízin?
Mary what Q 3-3-want.NINa’ahóóhaidi t’áá shǫǫ nihinááł łį́į́’ nidadoolgoł.
rodeo-at just good 3-1dpl-watch.F horse 3dpl-buck.along.FNaaki yiskánídą́ą́’ k’os hanáádaheezhzhǫ́ǫd nidi t’áadoo nihee nidahastą́ą da.
"two-days ago cloud pl-3-spread-out.P but NEG 3-us pl-rain.P"Naʼazhǫǫshgóó dooʼáazhgo nihikééʼ ʼiih deeshwoł.
casino-to 2du-go.F-GO 2pl-follow 3-into 1-run.Fnidasoołkáá’
pl-3DO-2dpl-investigate.it.Pnijilé
3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.Iniyą́
3DO-2-eat.it.INił bééhózinísh ’éí doodaii’ nicheii daats’í bił bééhózin?
2-with 3-know.CI-Q TOP or 2-grandfather perhaps 3-with 3-know.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -ił with’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- accompaniment
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want
- -ísh enclitic for yes/no questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- doodaii’ particle orNa’ídíkid bik’ídáahgi
- daats’í particle for perhapsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want




