Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’At’ééd sin t’áá hahígo yíhooł’ą́ą́’.
girl song just quickly 3-3-learn.P’Awéé’ dah sidá.
baby up 3-sit.SPN’Áshįįh Bii’ Tóodi níyáago dził bąąh hanáádeesh’nah.
Salt.Lake.City-at 1-go.P-GO mountain 3-on again-1-climb.R’Eii łééchą̨ą’í t’áá ’áko taah yilwo’.
that dog immediately water.into 3-run.UAsdzání ní’jookąąhgo kintahdi nijighá.
woman-NOM Rep-3a-beg.I-GO town-at about-3a-walk.IBeeldléí danołtsóós.
blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.Ibik’ídeediz
3DO-1dpl-wrap.it.around.it.Pdaohshóóh
pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.Idashiilbéézh
pl-3DO-1dpl-boil.it.PDibé bitsį’ doodago béégashii bitsį’ daats’í nínízin?
sheep 3-meat or cow 3-meat possibly 3-2-want.NIDibé tóógóó dínóshkaad.
sheep water-toward 3-1-start.herd.ODichin nínízin ya’?
hungry 2-want.NI Qdidazhdííłjéé’
pl-3DO-4dpl-start.fire.Pdidiilyįh
3DO-1dpl-melt.it.Fdidííłjéé’
3DO-1-start.fire.PDii éé’ shił nizhónígo nahideeshniih nisin nt’éé’ ’áko ndi ayóo ilį́į́ lá.
this clothing 1-with 3-like-GO 3-1-buy.F 1-think.Cl Past even then very 3-expensive Disc
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- Neuter Imperfective (NI)
- -ił with’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- nahashniih buy, sell
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want
- ńt’éé’ relates to past timesaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’áko ndi even so, even thenfind in Navajo Conjunction Lexicon
- lá I discoveredfind in Navajo Particle Lexicon
Díkwíí jį́ nanilnish?
how.many-Q day 2-work.IDoo hanii kintahgóó díníyáa da nisin.
NEG contrary town-toward 2-start.go.P NEG 1-think.CIdíníłkaad
3DO-2-start.to.herd.them.(animals).IHa’át’íísh náádaadi’ní?
what-Q again-pl-3dpl-say.IHaalá t’áá ’éiyá naaltsoos niníłtsooz ni’.
what-Q just TOP paper 3-1-put.FFO.P recallhadasiigeed
pl-3DO-1dpl-dig.it.out.Phadííłtééł
3DO-2-carry.him/her.up.out.of.something.Fhaidoołtééł
3DO-3-carry.him/her.up.out.of.something.Fhazhdoołtééł
3DO-4-carry.him/her.up.out.of.something.Fhazhnííłchaad
3DO-4-card.it.(as.in.wool).PHádą́ą́’ Jáan Tó Hónaanígóó naayá?
When past John ocean across-to 3-go.PJoe dóó Louise dóó Kii dahataał.
Joe and Louise and Kii pl-3-sing.CIjíí’aal
3DO-4-chew.it.Pjííyą́ą́’
3DO-4-eat.it.PK’aa’ísh ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?
arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -ísh enclitic for yes/no questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- doodago particle orNa’ídíkid bik’ídáahgi
- daats’í particle for perhapsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -yaa under, beneath, down’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
- -tis over’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
- ’Áhoodzaii
- ’adisht’oh be an archer, shoot arrows




