Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.
lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CI’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó sitsiits’iin díínii’.
morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG because soon 1-head 3-ache.P’Ałchíní ’ólta’di t’áá ’áhą́dígo ’ahąąh naazį́.
boy school-at just together-GO abreast pl-3-stand.SPN’Ólta’di ’áłchíní binaashii sédáago ’ííníshta’.
school-at children 3-across.from 1-sit.SNP 3-read.NI’Ádą́ą́dą́ą́’ásh nishínílnish?
yesterday-Q 2-work.PAsdzání ní’jookąąhgo kintahdi nijighá.
woman-NOM Rep-3a-beg.I-GO town-at about-3a-walk.IBíni’dii si’ą́ t’áádoo baa nánít’íní.
3-let-stay 3-sit.SRO.SPN just.NEG 3-about 2-bother.NIChidí bikéé jį’ adeez’áhí bikee’ nitsaaígíí ’éí nahałnii’.
pickup.truck 3-tire 3-big.NI.-NMLZ TOP 3-1-buy.Pdadołhį́į́h
pl-3DO-2dpl-melt.it.Idajíí’aal
pl-3DO-4dpl-chew.it.Pdajííłhį́į́’
pl-3DO-4dpl-melt.it.(snow).PDamóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.
Sunday past Santa.Fe-to 1-go.PDamóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.
Sunday past Santa.Fe-to 1-go.Pdaohshóóh
pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.Idaoohgish
pl-3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.Idazhdííłhį́į́’
pl-3DO-4dpl-melt.it.Pdeididínóołkał
pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).FDibé tóógóó dínóshkaad.
sheep water-toward 3-1-start.herd.Odidadoołjéé’
pl-3DO-2dpl-start.fire.Pdidííłjéé’
3DO-1-start.fire.PDíí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed.
this night NEG bull into.field-3-run.ODíí tł’óół tsin bik’ídísdis.
this rope stick 3-on-3-1-wrap.IDoo yéé chizh yah ’ííjaa’í hooghan shį́į́ ’adííłk’ą́ą́’ nít’éé’.
DOO YÉÉ firewood into 3-1-carry.pl.P-Í hogan probably 3-1-burn.P pastDzi’izí bikee’ náásxis nít’éé’ bił daalkaałí baa’íí’á.
bicycle 3-tire 3-3-turn.Prog past nail 3-into-3-extend.NPHa’at’iish náádaadi’ní?
what-Q again-pl-3-say.IHaa’íyee’ shimáyázhí daats’í ałtso ch’iyáán ’áyiilaa.
lets.see my-maternal.aunt finished food 3-3-making.Phadadéélbįįd
pl-3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.Phainííłchaad
3DO-3-card.it.(as.in.wool).PHáíshą’ tsinaa’eeł ’áyiilaa?
who-Q boat 3-3-make.Pjidooyį́į́ł
3DO-4-eat.it.FJoe dóó Louise dóó Kii dahataał.
Joe and Louise and Kii pl-3-sing.CIMary ha’át’íí nayiisnii’?
Mary what 3-3-buy.PMasí dó’ nee holǫ́ǫ́’ísh łí?
cat DÓ’ 2-with exist.NI-Q ŁÍnideeshłeeł
3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.FNídeezidgo ’índa hoł ní’deeswod.
month-GO only.then 4-with 2-drive.back.FNíyolgo t’áá ’áko niishch’ił.
wind-GO immediately 3-blink.UNíwe, tʼáádoo ʼabeʼ tʼóó bee naninéʼhí. Hazhóʼó nidlą́.
stop NEG milk just 3-with 2-play.R-NEG properly 3-2-drink.INízhánee’ saabiihi’níłí bóhwiinił’ą́ą́’.
2-good.thing-NEE’ computer 3-2-learn.PŃdíshchíí’ yáázhí bąąh hasis’na’go shił yaa ’ádzaa.
pine.tree little 3-on 1-climb.P-GO 1-with down 3-act.PSha’áłchíní Toohgóó bił ’eesbąs.
1-children Shiprock-to 3-with 1-drive.ProgShidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.
1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.IShí hanii t’éiyá Naasht’ézhí bizaad shił bééhózin.
I contrary only English 3-language 1-with 3-know.PSitsóí ’ólta’góó dah diigháahgo ła’ béeso baa yish’ááh.
1-grandchild school-toward up 3-start.to.go.I-GO some money 3-to 3-1-give.SRO.UT’áá hooshch’į’ déshnish.
suddenly 1-start.work.PT’óó la’ sékwii.
contrary.to.appearances 1-naseous.SPTówónaanígóó ch’aazhdóya’ laanaa.
overseas-to 3-1-travel.O hopeTł’éédą́ą́’ ni’shéłhaazh.
night-past 1-rest.Pwołhį́į́h
3DO-2dpl-melt.it.(snow).IYiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?
tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- háá-P.ENCLITIC whereNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -sh enclitic for content questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- yíshą́ eat itlook up conjugationhide conjugation ▾
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want




