Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

#Shimá yázhí ’ashkii binisé.

aunt little boy 3-3-raise.CI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

’Adáádą́ą́’, hééł sinil góne’ hasht’ehooshłaa.

Day.last belongings storage inside 3-1-clean.P

’Ahwééh ła’ wóshdlą́ą́’.

coffee some 3-1-drink.O

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

’Ániid ’iiyą́ą́ ’áko ndi t’ah dichin nisin.

Recently 1-eat.P even then still 3-hungry 1-want.NI

Adą́ą́dą́ą́' nahóółtą́.

yesterday 3-rain.P

Ashkii biłyéé’.

boy 3-with ho-lazy.NI

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

Bee’eldííldahsinil kintahdi sh ’oolwoł ńt’éé’ tsístł’ahazt’i’ léi’ góne’ sh ’o’oolwod.

Albuquerque town-at 1-with 3-run.Prog past deadend a areal-in 1-with 3-drive.P

Bich’ah haini’ą́, "díí bee yisdádíínááł," hał jiní.

hat 3-2-give.P with.this.PP pl-2-survive.F 3-to.say.I they.say

Ch’iyáán bá hooghandi béeso bideená naashnish.

food.store-at money 3-in-exchange.for 1-work.CI

Chidí léi’ la’ ch’ééh dah diilyeed.

car because surprise in.vain up 3-go.I

Damóo yę́ędą́ą́’ dziłghą́ą́’dę́ę́’ shádí dóó ba’áłchíní bił ’adaashkai.

sunday past-time mountain top.of-from 1-elder.sister and 3-children 3-with downward-1-go.Pl.P

daohsą́

pl-3DO-2dpl-eat.it.I

deishóóh

pl-3DO-3dpl-brush/comb.it.I

deiyą́

pl-3DO-3dpl-eat.it.I

Dibé tóógóó dínóshkaad.

sheep water-toward 3-1-start.herd.O

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

Díí ’abíní dibé tóógóó neeshkał.

this morning sheep water-to 3-1-herd.Prog

Díí nanise’ hiná.

this plant 3-alive.NI

Doo kingóó diit’ash da.

NEG town-to 1dpl-go.du.Prog NEG

Doo ndi nálzid da.

not.even 3-scared.NI NEG

Doo tó tsíídkáá’ dididííkáał da.

NEG water charcoal-on start-3-2-put.OC.F NEG

Gáagii yiyiiłtsą́.

crow 3-3-see.P

Haashą’ ʼátʼé, shí bichʼįʼ haʼdiisdzih.

how-Q 3-be.NI 1 3-to 1-speak.F

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ nishishnish ńt’éé’ --- doo sh yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft 1-work.P past NEG 1-with 3-good.N NEG

hajiłgéésh

3DO-4-cut.it.out.I

hanííníłchaad

3DO-2-card.it.(as.in.wool).P

Hóółchįįd.

3-anger

Jáanísh naalnish?

John-Q 3-work.I

K’os hazlį́į́’. T’áá shǫǫ daats’í nihee nahodoołtį́į́ł.

cloud BE.P just good maybe 1.pl-for 3-rain.F

Kingóó ’anááda’iisdee’.

town-to again-pl-3-go.R

Masí dó’ nee holǫ́ǫ́’ísh łí?

cat DÓ’ 2-with exist.NI-Q ŁÍ

Na’azhǫǫshgi díkwíí shį́į́ shaa woobįįh?

hoop.and.pole.game-at how.much 1-to pass-win.I

Na’nishkaadgo nídíshchííyaagi hanáshyį́į́h ńt’éé’ ’iiłhaazh lá, t’ah nít’éé’ shilééchąą’í ch’ééshinísid.

1-herd.I-GO pinetree-under-at 1-rest.I past 1-slept.P DISC all.of.sudden 1-dog 1-woke.up.P

nidiilyeeł

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Ninááhóółtą́ą́ nít’éé’ naadą́ą́’ háájéé’.

again-3-rain.P past corn 3-come.up P

Nizhé’é ha’át’íísh nahideeshnih nízin.

2-father-Q what 3-1-buy.F 3-want.NI

NLA aad ’át’éii">k’adę́ę ‘ałtso ’aleehgo baa nitséskees.

NLA almost all 3i-occur.I-GO 3-about 1-think.I

Sh bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.I

T’óó tá’ádeesgizii’ ’ííyą́ą́’.

just 3-reflex-wash.P-CONJ 3-eat.P

Tseebíidi dóó ‘ałníí'góó ‘oolkiłgo ‘i’doo'ááł.

eight-at and half-to clock-GO sunset.F

Tł’ízi biłchozh.

goat 3-3-graze.I

Wóláchíí’ dóó tsés’ná ’ahółshíísh

ant and bee 3-3-reflex-sting.CI

yiishjį́į́h

Usitative Mode: 1-become.black.U

yik’ídéideezdiz

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.P

yik’íididis

3DO-3-wrap.it.around.it.I

yishbéézh

3DO-1-boil.it.I

yíyą́ą́’

3DO-1-eat.it.P

Łééchąą’í ’atsį’ yiyííyą́ą́’adą́ą́dą́ą́’.

dog meat 3-3-eat.P yesterday