Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ach’ą́ la’ nissin.

mutton.craving 1-think.NI disc

’Adą́ą́dą́ą́’ shá bíighah kintahdi tádísháahgo shee ’i’íí’ą́.

yesterday sun proportionate town-at 1-go.about.Prog-GO 1-on 3-sun.went.down.P

’Ahwééh doo dich’í’ígíí ła’ jóódlą́ą́’.

coffee NEG 3-bitter.NI-NOM some 3-4-drink.O

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Asdzą́ą́ ’ayóo bi’éé’ nizhóní łeh.

woman very 3-clothes 3-beautiful.NI usually

’Ííłk’aaz.

3-cold.went.P

Ałk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. Díísh jį́įdi ’éiyá kindi nidahaniih.

long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | this day-at TOP store-at pl-3-pass-buy.CI

dadiilbish

pl-3DO-1dpl-boil.it.F

Dah nóóljííd lágo.

up 2-jump.O don’t

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

daołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

dashiilbéézh

pl-3DO-1dpl-boil.it.P

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

Dá’ák’eh góyaa yishwoł.

cornfield down.that.way 1-run.Prog

didideeshjah

3DO-1-start.fire.F

Diné nishłį́ndi Bilaagana bizaad t’éí bee yáshti’.

Navajo 1-be.NI but English language only 3-with 1-speak.I

Haa’íyee’ shinááł Diné bizaad bíhwiidííł’aał.

lets.see 2-1-watch.Prog Navajo language 3-2-learn.F

Haashą’ ʼátʼé, shí bichʼįʼ haʼdiisdzih.

how-Q 3-be.NI 1 3-to 1-speak.F

hadajiłgéésh

pl-3DO-4dpl-cut.it.out.I

hadazhdoołtééł

pl-3DO-4dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadazhdééłbįįd

pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.P

hadoołtééł

3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

Hastiin łééchąą’í tsinaalzhoodí bił déíshood.

man dogs 3-3-haul.LPB.Prog
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

hayíígeed

3DO-3-dig.it.out.P

Haʼoodzíí’ binidaołnish.

sentence pl-3-2dpl-work.CI

Háadi si’ą́?

where-at 3-be.SRO.NP

Háí lá kintahgóó sh adoołbąs?

who-Q town-to 1-me 3-drive.F

jííyą́ą́’

3DO-4-eat.it.P

K’aa’ísh tsénaa ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?

arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P

Mexico hoolhédi hoostse’ laanaa.

Mexico areal-3-call.NI-NMLZ-at areal-1-see.O wish

Mósí bighaa’ ’ayóo dadichxoshgo sh nizhóní.

cat 3-fur very pl-3-be.bushy.NI-GO 1-with 3-be.nice.NI

na’ashkǫ́ǫ́’

1-swim.I

Na’nízhoozhígóó shíni’.

Gallup-GÓÓ 1-mind

Naa hashne’.

2-for 1-tell.I

Nideilnish dooleeł jiní.

pl-3-work.CI it-will-be hearsay

Nináhaltį́į́hígíí sh yá’át’ééh.

3s-rain.SSO.I-ÍGÍÍ 1-with 3-be.good.NI

Ńléígóó díníyáa dooleel.

there-GÓÓ 2-go.sg.SP FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Remark- Hachidí laʼ doo sizį́į da. Response- Jó doo jiza da .

4-vehicle surprise NEG 3-stand.SPN-NEG | well NEG 4-sit.SPN NEG

Shich’é’é bi’éé’ bá ’áshłéehgo naat’ą́hí hááłgizh.

1-daughter 3-clothes 3-for 3-1-make-I 1-GO fabric I-cut.P

Shigaan dił bąąh

1-arm blood on.CI

Shį́įgo dooládó’ deesdoi da lá, Hoozdodi!

summer-go certainly hot.SPN DA DISC Phoenix-at

T’áá kintahdi ’ííyą́ą́’ nidi náá’áshdą́.

just town-at 1-eat.P but 3-1eat.R

T’áá shǫǫ da ’awéé’ nee hazlį́į́’.

at.least baby 2-for 3-become.P

Ts’aa’ t’áá nitsaaígíí bídin nishłį́.

basket just 3-large.NI-nom 3-lack 1-be.NI

Tóyónaanídi tó dááląąd .

ocean-across.at there flood DISC

Wóláchíí’ tsés’ná yishish.

ant bee 3-3-sting.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Yiską́ągoósh ’adeestsił nínízingo bee na’anishí hasht’enilééh?

tomorrow-Q 1-make.F 2-want.NI-GO tool 3-2-prepare.I

Łį́į́’ ła’ nisin.

horse some 3-1-think.CI

Łį́į́ʼ shee hazlį́į́ʼ.

horse 1-by 1-become.P

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote