An example search has returned 50 entries

#Shimá yázhí ’ashkii binisé.

aunt little boy 3-3-raise.CI
listenloadingplaying

My aunt is being raised by the boy.

’Awééh kweʼé ninishteeh, adaʼoogeeh.

baby here 3-carry.AnO.I 3-fall.O

’Ayóo deesk’aazgo beeldléí ditánígíí biih násh’nah.

very cold-GO blanket 3-thick.NI-ÍGÍÍ 3-into 1-crawl.R
listenloadingplaying

When it’s very cold, I get into a thick blanket.

’Áshįįh Bii’ Tóodi níyáago dził bąąh hanáádeesh’nah.

Salt.Lake.City-at 1-go.P-GO mountain 3-on again-1-climb.R
listenloadingplaying

When I go to Salt Lake, I will climb mountains again.

’Áłahji’ tó dilchxoshí síníł’ą́.

always water popping-Í 3-2-keep.SPN

Biłzhǫ́.

3-with ho-happy.NI

Dah náánéitą́ągo ninááhodoołtį́į́ł.

up new.cresent.moon-GO 3-appear.F
listenloadingplaying

At the new cresent moon, it will rain.

dajííłhį́į́’

pl-3DO-4dpl-melt.it.(snow).P

dashiilbéézh

pl-3DO-1dpl-boil.it.P

dazhdoołbish

pl-3DO-4dpl-boil.it.F
listenloadingplaying

boil it, 4th person plural

deiidlą́ą́’

pl-3DO-1dpl-drink.it.P

deiilzhóóh

pl-3DO-1dpl-brush/comb.it.I

deiłbéézh

pl-3DO-3dpl-boil.it.I

Dibé bits’į́’ daodą́ą́laanaa.

sheep 3-meat pl-3-1dpl-eat.O LAANAA

didííłhįh

3DO-2-melt.it.F

dishhį́į́h

3DO-1-melt.it.F
listenloadingplaying

melt it, 1st person singular

Dlǫ́ǫ́’ ’atiin bąąhgóó ndaazį́įgo sh nizhóní.

prairie.dog road 3-on-GÓÓ about-pl-3-stand.NP-GO 1-with 3-be.nice.NI
listenloadingplaying

I like when prairie dogs stand alongside the road.

Doo ’áłah dadiidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Doodago tł’óo’di náhoniichihgo biniinaa ch’il ’ałtso dadiichii’ lá.

neg-GO out-at area-hot-go.R 3-because plant all start-3.PL-redden.P DISC
listenloadingplaying

Because of the intense heat outside, the plants have become red.

Dooládó’ shį́į́ ’adą́ą́dą́ą́’ shich’ohoos’ni’ da kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably yesterday 1-lucky.P town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P
listenloadingplaying

Boy oh boy, I was in luck yesterday --- I was walking down the street and found a twenty dollar bill.

Dziłghą́ą́’góó deeshááł nissin.

mountain-top-toward 1-go.F 1-want.CI

Hastiin diyogí beiíltsoozgo yaa ahééh niizį́į́'.

man rug him 3-to-3-3-give.P-GO about.it 3-3 thankful 3-think.P
listenloadingplaying

The man appreciates the rug given to him.

Hojíítáalgo bąąh nizhníyá.

4-sing-GO.I 3-on 4-exhaust.P
listenloadingplaying

The singing session was exhausting.

Hooghan binááshwoł ńt’éé shimá sání shich’ahóóshkeed.

hogan 3-encircling-1-run.Prog past 1-grandmother 1-3-scold.P

jidíníłkaad

3DO-4-start.to.herd.them.(animals).I

jiłbéézh

3DO-4-boil.it.I

Mósí bighaa’ ’ayóo dadichxoshígíí sh nizhóní.

cat 3-fur very pl-3-be.bushy.I-ÍGÍÍ 1-with 3-be.nice.NI
listenloadingplaying

I like the cats that are bushy.

Naa’ółí hanii náneeskaadí bił yíyą́ą́’. ’Alóós ga’ (yíyą́ą́’).

bean NEG.FOC tortilla 3-with 3-1-eat.P | rice FOC (3-1-eat.P)

Náá’íídéeshtah nisin doodago t’óó siláogóó deeshááł.

again-1-go.school.F 1-want or merely military-to 1-go.F

Neezdáago ’índa yiyííłtsą́.

3-sit.P-Comp only.then 3-3-see.P

nidajizlá

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nihizaad baa hastiʼ.

1.PL-language 3-for sacred.NI
listenloadingplaying

Our language is sensitive.

Remark- Hachidí laʼ doo sizį́į da. Response- Jó doo jiza da .

4-vehicle surprise NEG 3-stand.SPN-NEG | well NEG 4-sit.SPN NEG

Shá bíighah ’azee’ál’į́įdi sédá.

sun proportionate medicine 3-make.I 1-sit.SPN

Shimásaní hooghan namzí góne’ ch’iyaan íílééh.

1-grandmother hogan round inside food 3-3-make.IP

Shiyáázh nih ’oołbąs dooleeł.

1-son 1pl-with 3-drive.Prog will.be

Sohodizingo t’áá ká nídoó’nééh lágo.

prayer-GO neg 2-get.up.O LÁGO

T’áá ’ákwíízhíní tó dah siyínígóó ’ałnánáshdááh.

every summer lake-toward again-1-go.R

T’áá hooshch’į’ déshnish.

suddenly 1-start.work.P

T’áá ká ’ooshháásh.

neg 1-go.to.sleep.O

T’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.

NEG car 3-3-borrow.O LÁGO

T’áádoo shich’į’ béésh nídiiłts’į́hí

NEG 1-to phone 2-call.R-Í

T’áá ’ahánigóó yiizįįh

just near 2-stand.I

Tsxį́įłgo ni’éé’ biih ni’nééh.

hurry 2-clothes 3-into 2-crawl.I

woohgish

3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

yiidlą́ą́’

3DO-1dpl-drink.it.P

yik’ídéididis

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.I

Yiską́ągo díí doo ’íídííłtah da. (K’ad tsxíiłgo ’ííníłta’.)

tomorrow this NEG 3-2-read.F NEG (now quickly 3-2-read.I)

Łį́į́’ bik’i dah ’ashishnííł.

horse 3-on up 3-1-saddle.I

Łį́į́’ bik’i na’ashnííł.

horse 3-on 3-1-unsaddle.I