Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ashkii tóógóó yigááł.

boy water-toward 3-walk.Prog
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

’Áshįįh Bii’ Tóodi níyáago dził bąąh hanáádeesh’nah.

Salt.Lake.City-at 1-go.P-GO mountain 3-on again-1-climb.R

’Ííshją́ą́ ’at’ééd yázhí hooghandę́ę́’ ch’idoogááł.

certainly girl little house-from out-3-walk.F

Ííshją́ą́ shį́į́ díí ’atoo’ béésh bii’ kǫ’í bikáá’ dah séką́.

certainly perhaps this stew stove 3-on up 3-1-put.OC.P

Ashkii hooghan gone’ ałhosh.

boy hogan inside 2-sleep.NI

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

Ch’ééh déyáago hooghangóó nááshdááł.

in.vain 1-go.sg.P-GO home-to 1-return.Prog

dadiilbish

pl-3DO-1dpl-boil.it.F

Dibé yah ánáádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.I

dideidiłjeeh

pl-3DO-3dpl-start.fire.I

dididiiljah

3DO-1dpl-start.fire.F

didoołjéé’

3DO-2dpl-start.fire.P

didołjeeh

3DO-2dpl-start.fire.I

didínííłkał

3DO-2-start.to.herd.them.(animals).F

diilyį́į́h

3DO-1dpl-melt.it.I

Díí jį́ ’áłchíní nááda’ołta’.

this day children again-pl-3-study.R

Dlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.

prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.P

díníilkaad

3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Ha’át’íí́sh baa hane’?

What Q 3-for be.told.CI

hadadíníilchał

pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).F

hadazhdoołtééł

pl-3DO-4dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadííníłbįįd

3DO-2-fill.something.up.with.it.P

Hahgo hooghan ’ádíílííł?

when hogan 3-2-make.F

Hahgo hooghan ’ájílééh?

When hogan 4-make.I

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’éé’ --- doo sh yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft 1-work.I past NEG 1-with 3-good.N NEG

hanołchaad

3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).I

hanííníłchaad

3DO-2-card.it.(as.in.wool).P

Háadi lá lį́į́’ naakai?

where-at Q horse 3-walk.pl.I

Háí lá yiską́ągo Tónaneesdizígóó bił ’adeeswod?

who discovery tomorrow.GO Tuba.City.GOO with 3-drive.F-Q

Hooghandóó ch’ínáshdáahgo dibé nánásh’įįh.

home-from 1-go.outside.R-GO sheep 1-look.R

jishbéézh

3DO-4-boil.it.P

K’os hazlį́į́’ t’áá shǫǫ nahodoołtį́į́ł.

cloud 3-become.P EMP just good 3-rain.F

Kwii nináá’nísh’aah.

here again-3-1-place.R

Naalyéhé bá hooghandi t’ah doo dá’deelkaałdą́ą́’ nisingo na’ńle’dii tsį́į́ł shiisxį́ (siisxį́).

trading.post-at just NEG 3-PASS-close.I-past 1-think.N-GO dismay speed 1-3-kill.P

nidiilyeeł

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

nisínílá

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.P

Níwe, naaltsoos wolʼigi tʼáádoo nahízǫsí. Baa ʼáhólyą́.

stop paper 3-read.CI-ÍGÍÍ NEG 3-2-tear.P.NEG 3-of 2-care.CI

Remark- Hachidí laʼ doo sizį́į da. Response- Jó doo jiza da .

4-vehicle surprise NEG 3-stand.SPN-NEG | well NEG 4-sit.SPN NEG

Shoo, nahachagii t’óó ’ahayóí nihaanáá lá; ’áko shį́į́ baa ’ákodanosin dooleeł.

hey.look grasshopper merely many 1pl-to 3-migrate.P mirative then maybe 3-of 2pl-be.aware.NI FUT

T’áá shǫǫ dibé náz’ah lá.

good.thing sheep 3-butcher.P DISC

T’ááła’í naahai yę́ędą́ą́’ naanish yiséłbą́.

one year past work 3-1-earn.P

Tsxį́įłgo łees’áán ádíílííł; nimásání nihaa yíghááh!

quickly tortilla 2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.F

woo’aal

3DO-2dpl-chew.it.P

yiitł’ó

3DO-1dpl-weave.it.I

yiyííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.(snow).P

yí’aal

3DO-1-chew.it.P

yíshóó’

3DO-1-brush/comb.it.P

Łį́į́’ bik’i dah ’ashishnííł.

horse 3-on up 3-1-saddle.I

ʼDa’azhishgóó, sis łigaii shaʼ díílééł.

dance-to 1-go.F belt silver 1-borrow 3-lend.SFO.F

ʼÉí ʼashkii hanii, habééso hólǫ́!

that boy NEG.FOC 4-money 3-exist.NI