Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ach’ą́ la’ nissin.

mutton.craving 1-think.NI disc

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Ayóo deesk’aazgo beeldléí ditánígíí biih násh’nah.

very cold-GO blanket 3-thick.NI-ÍGÍÍ 3-into 1-crawl.R

’Ayóo la’ deesdoi, nahóółtą́ą́’ laanaa.

very disc 3-hot.SPN 3-rain.O hope

’Áłah ’aleehdi hastiin léi’ t’óó yááłtih yiits’a’.

meeting-at man INDEF just 3-talk.Prog 3-be.heard.I

’Ólta’góó deínóhkááh.

school-toward pl-2dpl-go.pl.PROG

Biłzhǫ́.

3-with ho-happy.NI

Ch’íníyáá nít’éé’ nikida’diłtsį’.

out-1-went.P past 3-sprinkle.I

Chidí nidabinołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Díí hooghan ’álnéehgi bee ła’ niidlį́į’go baa tįįh diikah.

this hogan 3-pass-make.I 3-with one 1dpl-be.NI-GO 3-about achieve 1du-take.on.pl.F
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed lágo, dádiʼnítįįh.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.I

Doo ’atiin bąąhgóó ch’il ’ahwééh ’áłah ’ájíléeh da.

NEG road 3-beside-along plant coffee together 3-4-gather.SFO.I NEG

Doo ’áłah deiidleeh da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEG

Doochǫǫł á’ego!

repulsive 3-be.NI-GO

Dooládóʼ Diné Bizaad nanitł’ah da lá.

certainly Navajo language 3-difficult.CI as.such discover

Dó’ísh t’ahdii nikee’ bii’ síní’eezísh łí?

DÓ’-Q still 2-shoe 3-in 2-have.on.P-Q ŁÍ

Gohwééh ła’ shaa níkaah.

coffee some 1-to 2-give.OC.I

Haashíyee’ shimá bidzi’ izí shił doolwoł hait’éego dilwo’.

try.and.find.out 1-mother bicycle 1-with pas-moving.fast.F 3-1-try.F 3-run.

hadéélbįįd

3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.P

hajiłgéésh

3DO-4-cut.it.out.I

hanííníłchaad

3DO-2-card.it.(as.in.wool).P

Hastiin diyogí beiíltsoozgo yaa ahééh niizį́į́'.

man rug him 3-to-3-3-give.P-GO about.it 3-3 thankful 3-think.P

hazhniłchaad

3DO-4-card.it.(as.in.wool).I

Hádą́ą́’ dii hooghan ’íinilaa?

when-past this hogan 3-2-make.P

Hooghandóó ch’ínáshdáahgo dibé nánásh’įįh.

home-from 1-go.outside.R-GO sheep 1-look.R

háínígeed

3DO-2-dig.it.out.P

Naaltsoos yiníłta’.

book 3-2-read.I

Nida’iishnishgo hooghangóó nídésdzáa lą́ą.

1-after.work.P-GO home-to 1-go.F EMP

Náhookǫsdę́ę́’go níyol.

north.fromGÓ 3-wind.NI

Náhóóchįįd.

2-angry.P

Shiyáázh Damóogo ’índa ’áádę́ę́’ nídeesdzá

1-son Sunday.GO will.be from 2-returning.F

Shíni’ łą́ągo ’át’é.

1-mind a.lot-GO 3-be.NI

Shį́įgo dooládó’ deesdoi da lá, Hoozdodi!

summer-go certainly hot.SPN DA DISC Phoenix-at

T’ah ’ałk’idídą́ą́’ sik’is t’áá yiiłtsą́ą́ nít’ę́ę́’.

still long-ago 1-friend just 3-1-see.P past

T’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.

NEG car 3-3-borrow.O LÁGO

T’áá ’íiyisíí dootł’izhii ’át’é.

really turquoise 3-be.NI

T’áá sáhí ʼííníyą́ą́ʼ. Tʼáá shǫǫ da ʼíyą́ shididííniił.

only.you 2-eat.P T’ÁÁ SHǪǪ DA 2-eat.I 1-2-tell.F

Tsézéí lą’í joyéełgo nidaaz dooleeł.

gravel a.lot 3-4-haul.I-GO 3-heavy.NI 3-become.F

Tsídii yázhí biná’neestł’ǫ́ góne’ nahaztą́.

bird little cage inside 3-sit.pl.SPN

Tó dasiyę́ę ’ałtso naaltséi .

water pl-3-sit.LPB.SPN-deceased completely 3-dried.up.P DISC

Tł’ízí da’ałchozhgo sh bééhózin.

goat ’a-3-graze-GO 1-with 3-of-3-conceive

Tł’ízí ni’éé’ yiłchozh.

goat 2-clothes 3-3-chew.I

yididínóołkał

3DO-3-start.to.herd.them.(animals).F

yiidą́ą́’

3DO-1dpl-eat.it.P

yiishgish

3DO-1-make.one.cut.in.it.I

yik’ídeididoodis

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.F

yíníłhį́į́’

3DO-2-melt.it.(snow).P

Ła’ nááhai yę́ędą́ą́’ Tóta’di daashin niiłtsą́ą ni’.

one year prior Farmington-at wasn’t.it 2-1-see.P remember

Ła’ nídeezid yę́ędą́ą́’ ’áajigo niséyá.

one month past that-way-GO 1.go.P

Łeechąą’í gah ’a’áán góne’ ’iinííłcháá’á.

dog rabbit hole-ground inside 3-2-chase.P