Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.
lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CIʼÁłah ʼaleehdi ʼamá bééhániih daats’í bá ’ádazhniiyą́ą́’? ʼÁko daatsʼí nímasii łaʼ ʼakǫ́ǫ́ dííkááł.
group gathering-at mother 3-3-remember perhaps 3-for 4-pl-eat.P so perhaps potatoes some there 3-2-take.OC.F’Awéé’ dah sidá.
baby up 3-sit.SPN’Ałk’idą́ą́’ dahane’ yę́ę bíneeshdlį́įgo yíłta’.
long.ago pl-story past 3-1-admire.I-GO 3-1-read.P’Áádóó éí haa daadzaa?
and.then TOP what pl-3-do.PDah nóóljííd lágo.
up 2-jump.O don’tDamóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.
Sunday past Santa.Fe-to 1-go.Pdazhdidoołhįh
pl-3DO-4dpl-melt.it.Fdeiilzhóóh
pl-3DO-1dpl-brush/comb.it.IDibé bits’į́’ daodą́ą́’ lágo.
sheep 3-meat pl-3-1dpl-eat.O LÁGOdidííłhįh
3DO-2-melt.it.FDlǫ́ǫ́’ da’diłhashaalání">go baa ’ákonsin.
prairie.dog 3i-3-bite.I-GO 3-about 1-be.aware.NIDoo ’áłah dadiidleeł da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEGDzi’izí bikee’ náásxis nít’éé’ bił daalkaałí baa’íí’á.
bicycle 3-tire 3-3-turn.Prog past nail 3-into-3-extend.NPGah bik’ee’ taah yí’áhígóó ’eesbąs.
rabbit foot water 3-into1-drive.ProgGohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ biłgo daats’í nínízin?
coffee only TOP or milk 3-with-GO perhaps 3-2-want.NIHádą́ą́’ Jáan Tó Hónaanígóó naayá?
When past John ocean across-to 3-go.PHáí lá ’ałhosh?
who Q 3-sleep.IHííłch’į’go ’índa ta’iideeshnih.
evening.GO until 1-mix.dough.Fjididoołhįh
3DO-4-melt.it.FKii bizhé’é Na’nízhoozhídi naalnish.
Kee 3-father Gallup-at 3-work.IKin góne’ siikéé lá jiní.
house in 1dpl-sit.I DISC 4-say.IKintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz
areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.PMósí ’abe’ yódlą́ą́’ lágo.
cat milk 3-3-drink.O don’tNeezdáago ’índa yiyííłtsą́.
3-sit.P-Comp only.then 3-3-see.Pneizlá
3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.PNi’éé’ náníłkad.
2-clothes 3-2-sew.Inidasiilkáá’
pl-3DO-1dpl-investigate.it.Pnijiskáá’
3DO-4-investigate.it.Pniséłkáá’
3DO-1-investigate.it.Pniłhį́į́h
3DO-2-melt.it.(snow).Inéishjį́į́h
Iterative Mode: 1-become.black.RSaad naashkaahgo baa naashá.
word 3-1-research.CI-GO 3-to 1-go.ProgShá bíighah ’azee’ál’į́įdi sédá.
sun proportionate medicine 3-make.I 1-sit.SPNShimásání shicheii yich’į’ báhóóchįįd.
1-maternal.grandmother maternal.grandfather 3-to 3-for-3-anger.PShiyáázh Damóogo ’índa ’áádę́ę́’ nídeesdzá
1-son Sunday.GO will.be from 2-returning.FShizhé’e’́ hooghan nímazí góne’ naaghá.
1-father home round-Í inside 3-walking.SPNShį́įhgo, doo haigo sin hadidii’áał da.
summer-GO, NEG winter-GO song start-2.sing.F NEGT’áá ká ’ooshháásh lágo.
neg 1-go.to.sleep.O LÁGOWillem ’éí Britney łikaní t’óó ’ahayóigo yiyííyą́ą’go yoodlą́.
Willem TOP Britney candy just a.lot 3-3-eat.P-GO 3-3-believe.NIwoohgish
3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.IYas Niłt’ees bini góne’ yas dajiłhį́į́h.
January 3-in 3-into snow Pl.4-melt.Iyiit’aal
3DO-1dpl-chew.it.Pyik’ídeididoodis
pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.FYiską́ągo díí doo ’íídííłtah da. (K’ad tsxíiłgo ’ííníłta’.)
tomorrow this NEG 3-2-read.F NEG (now quickly 3-2-read.I)
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- Command, negativefind in Navajo Imperatives
- Náásgóó
- Command, affirmativefind in Navajo Imperatives
- T’ahdii baa na’aldeehfind in Navajo Imperatives
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasessaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- k’ad nowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- tsxį́įłgo quickly, fastsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- T’ahdii




