Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ajóółháásh laanaa.

4-sleep.O wish

’Ólta’di ’áłchíní binaashii sédáago ’ííníshta’.

school-at children 3-across.from 1-sit.SNP 3-read.NI

Amá k’adee’ neeshch’íí nidahidíídla ní jiní.

pas-mother now piñon 3-1dpl-pick.F 3-say 3-it.is.said

Ashkii hooghan gone’ ałhosh.

boy hogan inside 2-sleep.NI

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

Bijeiiyi’ da’dinídéél ’á’deesdǫǫhgo ’ádzaa.

3-ear-inside 3-move.P 3-explode.P-GO 3-do.P

bik’ídédiz

3DO-1-wrap.it.around.it.P

Ch’iyáán ’íishłaa ’áádóó da’iidą́ą́’.

food 3-1-make.P CONJ 1Pl-eat.P

Da’ołhosh.

2pl-sleep.NI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Daango k’ééda’dilyééh nt’éé’ t’áádoo k’ééda’diilyáa da.

spring-GO 3-plant.R past NEG 3-3-plant.P NEG

dadiilyį́į́’

pl-3DO-1dpl-melt.it.P

Damǫ́ǫgo tódilchxoshí yishdlį́į́h.

Sunday-GO soda 3-1-drink.U

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

deeshį́į́ł

3DO-1-eat.it.F

deishbéézh

pl-3DO-3dpl-boil.it.P

Dlǫ́ǫ́’ ’atiin bąąhgóó ndaazį́įgo sh nizhóní.

prairie.dog road 3-on-GÓÓ about-pl-3-stand.NP-GO 1-with 3-be.nice.NI

Doo b bééhózin da ya’?

neg 3-with 3-know.CI neg Q

Doo ndi nálzid da.

not.even 3-scared.NI NEG

díníshkaad

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).I

Díí ’áʼkáán háidíígíísh nahiidiilnih?

TOPIC flour which.one-ÍGÍÍ-Q 3-2du-buy.F

Ha’át’íísh biniinaa nanichxǫ’?

what-Q 3-because 2-pout.CI

Haahláyéé ’ajiiłhosh.

don’t.dare 4-sleep.I

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’ę́ę́’ --- doo shił yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft inside 1-work.I past NEG 1-with 3-good.N NEG

Hashk’aan ła’ nisin.

banana some 3-1-think.CI

Hádą́ą́’ Jáan bighan ’áyiilaa?

When-past John 3-hogan 3-3-make.P

Hóóchįįd.

3s-anger.P

jííyą́ą́’

3DO-4-eat.it.P

Kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz

areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.P

Masí dó’ nee holǫ́ǫ́’ísh łí?

cat DÓ’ 2-with exist.NI-Q ŁÍ

Na’nishkaadgo nídíshchííyaagi hanáshyį́į́h ńt’éé’ ’iiłhaazh lá, t’ah nít’éé’ shilééchąą’í ch’ééshinísid.

1-herd.I-GO pinetree-under-at 1-rest.I past 1-slept.P DISC all.of.sudden 1-dog 1-woke.up.P

Na’níle’dii k’ida’diil, t’áadoo dadínéesą́ą da.

dismay pl-3-1dpl-plant.P NEG pl-3-grow.P NEG

Naaki yiskánídą́ą́’ da’iiníílta’go hahoolzhiizh.

two day-past pl-1dpl-school.NI-GO start-time.passing.P

Naaltsoos bikáá’ na’aníshí bikáa’gi si’ą́.

book desk 3-on-at up 3-lie.SRO.SPN

neidooleeł

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.F

neizlá

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.P

nijilé

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nilį́į́’ de’lóós.

2-horse here 3-2-lead.I

nisínílá

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nizhónígo ’oo’ááł.

be.nice.NI-GO be.daytime.Prog

Ron daats’í doogááł nisin.

Ron maybe 3-go.sg.F 3-1-think.CI

Sha’áłchíní Toohgóó bił ’eesbąs.

1-children Shiprock-to 3-with 1-drive.Prog

Sitsóí éí ’ashiiké nidaanéego ’atah nijóne’ laanaa nízin.

my.grandson TOP boy pl-3pl-play.I-GO join 4-play.O hope 3-3.want.CI

T’ah doo la’ nimá bich’į’náah da.

still NEG surprise 2-mother 3-toward 2-go.I NEG

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

T’ą́ą́tsoh táá’góó yoołkáłę́ędą́ą́’ ’ałdó’ Tóta’góó tádííyá.

May three-góó day-past also Farmington-góó 1-went.P

Ted t’áá bí bichidí yóhósáahgo yishniih.

Ted just his 3-car 3-3-miss.I-GO 3-1-hear.I

woo’aal

3DO-2dpl-chew.it.P

yiłhį́į́h

3DO-3-melt.it.(snow).I

yíshóó’

3DO-1-brush/comb.it.P

Łééchąą’í ’atsį’ yiyííyą́ą́’adą́ą́dą́ą́’.

dog meat 3-3-eat.P yesterday