Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ashkii bi’éé’ hazhó’ó ’ayíyiishchid dóó ’ólta’ góne’ yah ’ííyá.
boy 3-shirt nicely 3-3-tuck.in.P and school into into 3-go.P’Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.
boy water 3-be.NI-ÍGÍÍ 3-in 3-fall.O’Eii lá bóhólníih ni.
that FOC 3-lead.Prog EMPH’Ooljéé’ hanáníbąsgo Diné bikédaayahgi ’ashiiké nidahachíí jiní.
moon up.out-3-full.moon.R-GO navajo.people 3-pl-land-at boy-pl pl-3-birth.R 4-say.I’Ólta’góó deínóhkááh.
school-toward pl-2dpl-go.pl.PROG’Íídeeshwosh daats’í doodaii’ saad naalkaah bindeeshnish.
1-sleep.F maybe or word research 3-1-work.F'Atiingóó shił oolwoł nít’éé’ tó siyį́į’go shił ’ádzaa.
road-GOO 1-with 3-run-Prog past water 3-be.LPB.SPN-GO 1-with 3-do.PAshkii bił hóyéé’.
boy 3-with ho-lazy.NIbik’ídazhdidoodis
pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.FChidí bits’ą́ą́’ niiltłago t’óó yíyooyił.
car 3-from 3-stop.P-GO just 3-3-push.ProgDa’ ’ałní’ní’ą́ąjį’ tł’óo’di nishínílnish?
Q noon-until outside-at 2-work.PDamǫ́ǫgo tódilchxoshí yishdlį́į́h.
Sunday-GO soda 3-1-drink.UDá ák’ehdi shizhé’é bił nishishnish j́į́į́dą́ą́.
Plant.field-at 1-father with 3-1-worked.P today.pastdeiidlą́ą́’
pl-3DO-1dpl-drink.it.Pdeishóóh
pl-3DO-3dpl-brush/comb.it.Ideitł’ó
pl-3DO-3dpl-weave.it.IDichin nínízin ya’?
hungry 2-want.NI QDichinísh doodaii’ dibáá’ísh dzinízin?
hunger-Q or thirst-Q 3-4-want.NIdidiiljéé’
3DO-1dpl-start.fire.Pdidííłjéé’
3DO-1-start.fire.PDiné nishłį́į ndi Bilaagana bizaad t’éí bee yáshti’.
Navajo 1-be.NI but English language only 3-with 1-speak.IDoo ndi dichin nizin da.
not.even 3.hunger-I.am.NI NEGdíníshkaad
3DO-1-start.to.herd.them.(animals).IDó’ísh t’ahdii nikee’ bii’ síní’eezísh łí?
DÓ’-Q still 2-shoe 3-in 2-have.on.P-Q ŁÍHastiin ’éí tsídii ła’ ’adah ’ayídzíí’ą́.
man TOP bird INDEF down 3-3-knock.off.SRO.PHáidígíísh ʼałkʼésdisí deeshį́į́ł?
which.one-ÍGÍÍ-Q candy 3-1-eat.FJáanísh naalnish?
John-Q 3-work.INahóółtą́ągo ’atiin bidííłdááz jiní.
3-rain.SSO.P-GO road 3-fall.away.P 4-say.Pnidasiilkáá’
pl-3DO-1dpl-investigate.it.PNíló bił níchííl.
hail 3-with 3-snow.INíwe, bíni’dii ’ałwosh!
stop 3-let 3-sleep.INíyol shidoołdąshgo nishwod.
wind 1-3-push.P 1-go.PShá bíighah na’ashkǫ́ǫ́’go yiishjį́į́’ lá.
sun proportionate 1-swim.CI-GO 1-sun.burn.I DISCShicheii naalyehe bahooghandi chʼiiyaan nayiiłniih.
maternal.grandfather grocery 3-house-at food 3-3-buy.IShimá ’atł’o bił bééhózin.
1-mother 3-weave.DI 3-with 3-3-know.CIShiyáázh nízaadi naalnishgo bídin sélį́į́’.
1-son far-at 3-work-GO 3-lack 1-be.SPNShizhé'é ’ałah ’aleehgóó ’iiyahígíí shił bééhózin.
1-father meeting-to 3-go.P-ÍGÍÍ 1-with 3-3-know.CIShí hanii t’éiyá Naasht’ézhí bizaad shił bééhózin.
I contrary only English 3-language 1-with 3-know.PT’ah ’ałk’idídą́ą́’ sik’is t’áá yiiłtsą́ą́ nít’ę́ę́’.
still long-ago 1-friend just 3-1-see.P pastíín">T’áadoo hosh niyą́ní.
T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-ÍT’áadoo hoshíníkéhé.
T’ÁADOO 2-scold.NI-Ííín">T’áadoo ná’iilwoshí.
NEG 2-sleep.RT’áá ká ’ooshháásh lágo.
neg 1-go.to.sleep.O LÁGOwohtł’ó
3DO-2dpl-weave.it.Iyiishjį́į́h
Usitative Mode: 1-become.black.UYiską́ągo Bee’eldííldahsinilgóó ’adeesdee’.
tomorrow Albuquerque-to 4-PL.underway.FYiską́ągo Na’nízhoozhígóó deet’áazhgo haa’í lá ’adiidį́į́ł?
tomorrow Gallup-to 1dpl-go.du.F-GO where Q 1pdl-eat.F
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- déyá start to go
- haa’í whereNa’ídíkid bik’ídáahgi
- lá particle for content questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- Náásgóó
- yíshą́ eat itlook up conjugationhide conjugation ▾




