Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.
lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CI’Ashą́ą́ nít’ę́ę́’ t’áadoo hooyání shaa ’ílwod.
1-eat.Prog past suddenly 1-for 3-drive.P’At’ééd bizhé’é kingóó yił yi’ash.
girl 3-father town-toward 3-with 3-go.du.Prog’Ałní’ní’ą́ą́dą́ą́’ t’ah doo da’adánígóó dishááhgóó ch’iyáán ’ásdįįd.
noon-past still NEG cafeteria-to 1-go.I-NEG food 3-dwindle.NI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- ałní’ní’ą́ noonsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -dą́ą́’ past time’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- t’ah doo góó beforefind in Navajo Particle Lexicon
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- T’ahdii
- dishááh start to go
- Neuter Imperfective (NI)
- ’ádįįh dwindle, become extinct
’Ákót’éego lá ’i’íímas ’ájiił’įįh ni.
like.this-GO FOC twill 3-4-make.U EMPHBeeldléí danołtsóós.
blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.ICh’iiyáán la’ doo łikan da.
food LA’ NEG 3-sweet.NI NEGCh’iyáán ’ádaasdįįdgo kingóó ła’ hááshááł.
food pl-3-run.out.P-GO store-to some area-1-go.get.ProgCh’iyáán ’íishłaa ’áádóó da’iidą́ą́’.
food 3-1-make.P CONJ 1Pl-eat.PChidí ’ániidígíí naháłnii’ nít’éé’ bee lą́ą́ shąąh háájil.
car new-ÍGÍÍ One 3-1-buy.P-GO 3-with many 1-on 3-charge.Pdadíníilkaad
pl-3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).Idajishbéézh
pl-3DO-4dpl-boil.it.Pdaohshóóh
pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.Ideeshį́į́ł
3DO-1-eat.it.Fdeidííłhį́į́’
pl-3DO-3dpl-melt.it.Pdeiigish
pl-3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.Ideiyą́
pl-3DO-3dpl-eat.it.IDibé bits’į́’ daodą́ą́’ lágo.
sheep 3-meat pl-3-1dpl-eat.O LÁGOdidazhdidoołjah
pl-3DO-4dpl-start.fire.Fdididoołjah
3DO-2dpl-start.fire.Fdidoołhįh
3DO-2dpl-melt.it.FDoo ’áłah deiidleeh da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEGDíí tł’óół yílééł.
this rope 3-2-carry.SFO.ProgHa’át’íísh biniinaa naníchxǫ’?
what-Q 3-because 2-pout.CIhadadínóołchał
pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).Fhadínííłchał
3DO-2-card.it.(as.in.wool).FHatáaldi ’iikááh ’atah ’ajóle’.
ceremony-at sandpainting among 4-make.OHáí shą’ ’ałhosh?
who Q 3-sleep.ILą́ʼąą’, hágoóneeʼ nibééso łaʼ shaa níʼaah.
okay well 2-money some 1-for 3-2-give.SRO.IMary ha’át’íí nayiisnii’?
Mary what 3-3-buy.PNa’nízhoozhígóó chídí doo nił dah didoolwoł da.
Gallup-to car NEG 2-with up start-3.drive.F NEG
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- Command, negativefind in Navajo Imperatives
- Náásgóófind in Navajo Imperatives
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasessaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -ił with’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- dah up at an elevation, off, static, holdingsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- ’oolwoł drive




