Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Adáádą́ą́’, hééł sinil góne’ hasht’ehooshłaa.
Day.last belongings storage inside 3-1-clean.P’Ahwééh náánááshdlą́ą́’.
coffee again-1-drink.R’Ashą́ą́ nít’ę́ę́’ t’áadoo hooyání shaa ’ílwod.
1-eat.Prog past suddenly 1-for 3-drive.P’Atiingi chidí léi’ yiiłtsą́.
road-at car INDEF 3-1-see.P’Áádóó háajigo dah diníyá?
and.then which.way-GO start.off 2-go.I’Áshįįh Bii’ Tóodi níyáago dził bąąh hanáádeesh’nah.
Salt.Lake.City-at 1-go.P-GO mountain 3-on again-1-climb.R’Ólta’góó daats’í deeshááł doodaii’ jooł bee nideeshneeł.
school-toward maybe 1-walk.F or ball 3-with 1-play.FAshkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.
Boy flowing.water-ÍGÍÍ 3-in 3-3-fall.OBeeldléí danołtsóós.
blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.Ibik’ídínídiz
3DO-2-wrap.it.around.it.PCh’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.
formerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-Idaoohgish
pl-3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.Idaołbéézh
pl-3DO-2dpl-boil.it.Idaołhį́į́h
pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).Idazhdoołbish
pl-3DO-4dpl-boil.it.Fdeiidą́ą́’
pl-3DO-1dpl-eat.it.PDichinísh doodaii’ dibáá’ísh jinízin?
hunger-Q or thirst-Q 3-4-want.NIdidadidiiljah
pl-3DO-1dpl-start.fire.Fdidíníilkał
3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).Fdiilbish
3DO-1dpl-boil.it.Fdiilyį́į́h
3DO-1dpl-melt.it.IDíí hooghan ’álnéehgi bee ła’ niidlį́į’go baa tįįh diikah.
this hogan 3-pass-make.I 3-with one 1dpl-be.NI-GO 3-about achieve 1du-take.on.pl.FGohwééh ła’ shaa níkaah.
coffee some 1-to 2-give.OC.Ihadaniilchaad
pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).Ihaidééłbįįd
3DO-3-fill.something.up.with.it.PHooghan ’adeeshłííł ndi tsineheeshjíí’ shee ’ádin.
hogan 1-build.F but lumber 1-with 3-none.NIHooghan bikáá’ dah si’ánígíí bíyah da’nii’áago ’ádíílį́į́ł ’áko hooghan doo ’ałhiih nídoołdas da.
hogan 3-on up 3-sit.SPN-ÍGÍÍ 3-under pl-3-extend.NP-GO 3-2-make.F so hogan NEG RECIP-3-collapse.F NEG
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -káá’ on, on top of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- dah up at an elevation, off, static, holdingsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Si-Perfective Neuter (SPN)
- -yah under, beneath’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Neuter Perfective (NP)
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- ’áko so, so that, so thenfind in Navajo Conjunction Lexicon
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasessaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi




