Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

ʼÁłah ʼaleehdi ʼamá bééhániih daats’í bá ’ádazhniiyą́ą́’? ʼÁko daatsʼí nímasii łaʼ ʼakǫ́ǫ́ dííkááł.

group gathering-at mother 3-3-remember perhaps 3-for 4-pl-eat.P so perhaps potatoes some there 3-2-take.OC.F

’Ak’ah kǫ’ dishtłi’go sédá.

candle 3-1-cause.burn.NI-GO 1-sit.SPN

’Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.

boy water 3-be.NI-ÍGÍÍ 3-in 3-fall.O

’Ólta’di ’áłchíní binaashii sédáago ’ííníshta’.

school-at children 3-across.from 1-sit.SNP 3-read.NI

’Ániid ’iiyą́ą́ ’áko ndi t’ah dichin nisin.

Recently 1-eat.P even then still 3-hungry 1-want.NI

"Binák’eeaad késhdę́ę́’į́">góó baa da’ashch’osh lá," didíínííł.

3-eye-between-around 3-to pl-3-infest.P DISC 3-2-tell.F

Béésh bee hane’é bił nááshbał.

phone 3-with 1-whirl.Prog

bik’ídidíídis

3DO-2-wrap.it.around.it.F

Ch’iyáán ’áshłaadóó tsííd bik’i hooziid.

food 3-1-cook.P-from embers 3-onto area-1-cover.P

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

daooyą́ą́’

pl-3DO-2dpl-eat.it.P

dayiigish

pl-3DO-3dpl-make.one.cut.in.it.I

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

dazhdíníłkaad

pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).I

deeshį́į́ł

3DO-1-eat.it.F

Dibé halgaidí da'ałchozh

sheep meadow 3-pl.grazing.I

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

Dlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.

prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.P

Doo kingóó diit’ash da.

NEG town-to 1dpl-go.du.Prog NEG

Dziłghą́ą́’í ’alóós dóó nááneeskadí ńdeidį́į́h.

Wht.Mtn.Apache rice and tortilla pl-3-3-eat.R

díníilkaad

3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Gah bikéé’ yishwoł.

rabbit 3-following 1-run.Prog

hadazhniłchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).I

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’éé’ --- doo shił yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft 1-work.I past NEG 1-with 3-good.N NEG

haiilgéésh

3DO-1dpl-cut.it.out.I

hanííłchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).P

Hatáaldi ’iikááh ’atah ’ajóle’.

ceremony-at sandpainting among 4-make.O

Háísh ’ałhosh?

who-Q 3-sleep.I

Hóhoot’éédą́ą́’ t’áadoo lą’ígóó nidahastą́ą da.

last year-past NEG many-GÓÓ pl-3-rain.P

K’aa’ísh tsénaa ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?

arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P

Kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz

areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.P

Ma’ii jooldloshí hane’ haigo t’éiyá baa hane’.

coyote 4-walk.Prog-NMLZ story winter only 3-for story

Na’nishkaadgo nídíshchííyaagi hanáshyį́į́h ńt’éé’ ’iiłhaazh lá, t’ah nít’éé’ shilééchąą’í ch’ééshinísid.

1-herd.I-GO pinetree-under-at 1-rest.I past 1-slept.P DISC all.of.sudden 1-dog 1-woke.up.P

Nahóółtą́ągo tł’óo’di dizhdółjeeh le’ nízin shicheii.

it.rained-GO outside.at 4-build.fire.O wish 3-3.want.CI my.grandfather

neiilyé

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nidahastą́ągo k’izh’dóle’ígi ’áhoot’é.

rain.P 4-plant.O.NOM areal-be.N

nidasiilkáá’

pl-3DO-1dpl-investigate.it.P

Nízhánee’ saabiihi’níłí bóhwiinił’ą́ą́’.

2-good.thing-NEE’ computer 3-2-learn.P

T’ah doo béeso ’ałtso ’ádįįhdą́ą́’ chidí bitoo’ nahíłniih.

still NEG money all 3-not.exist.NI-past vehicle 3-fuel 3-2-buy.I

íín">T’áadoo hosh niyą́ní.

T’ÁADOO cactus 3-2-eat.I-Í

T’áadoo hoshíníkéhé.

T’ÁADOO 2-scold.NI-Í

T’áá ’ahánigóó yiizįįh

just near 2-stand.I

Ts’ídá ’iishxáashgo shiyáázh bił ná’ílwod.

about 1-to.sleep 1-son with 3-drove.in.again.R

Tódilchxoshí wóshdlą́ą́ʼ laanaa.

soda 3-1-drink.O 1-hope.
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Tł’ízí tł’oh deiiłchózhgo shił bééhózin.

goat grass pl-3-3-eat.leafy-GO 1-with 3-about-3-know.NI

woohdlą́ą́’

3DO-2dpl-drink.it.P

yididoołhįh

3DO-3-melt.it.F

yiilzhóóh

3DO-1dpl-brush/comb.it.I

Yiskáago Naʼnízhoozhídi shizhéʼé chidí bikeeʼ neidiyoołnih.

Tomorrow, Gallup-at 1-father car 3-tire 3-3-buy.F

yí’aal

3DO-1-chew.it.P