Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
Hííłch’į’go ’índa ta’iideeshnih.
evening.GO until 1-mix.dough.FYadiizíní bigháníshgéésh.
can 3-through-1-cut.open.I’Aghaa’ hooghan góne’ shijool.
wool house inside 3-lie.NCM.SPN’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.
2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO’Ashkii ’ayóo binák’eeshtó’.
boy very 3-tears.in.eye.P’Áłchíní bi’éé’ náádaségis.
children 3-clothes 3-1-wash.R’Áłchíní bíighahí Red Bullgi ’ádaat’éhígíí deidlą́ągo shi’diił’á.
children all.sorts Red Bull-at pl-be.NI-ÍGÍÍ pl-3-3-drink.I.GO 1-3-bother.DI’Íídeeshwosh daats’í doodaii’ saad naalkaah bindeeshnish.
1-sleep.F maybe or word research 3-1-work.FAsdzą́ą́ yázhí bichidí doondó’ naalnish da.
woman little 3-car not.even but 3-work.P NEGBá ólta’í la’ t’áá shǫ́ǫ́ da nihaa joozba’.
3-teacher some at.least such.as 1du-about 3-care.PBéeso bá hooghan góne’ saad hazlį́į́’.
bank inside words 3-pas-it.occured.Pdadidoołhįh
pl-3DO-2dpl-melt.it.Fdajiigish
pl-3DO-4dpl-make.one.cut.in.it.IDá’ák’ehdi nídahodoohgoł.
cornfield-at pl-3-2-hoe.FDíí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed; dádi’nítįįh.
this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.IGohwééh nayiisnii’ídiísh bił bééhózin?
coffee 3-3-buy.P-at-Q 3-with 3-know.NIhadaniilchaad
pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).Phadazhdoołtééł
pl-3DO-4dpl-carry.him/her.up.out.of.something.Fhadeidínóołchał
pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).Fhadééłbįįd
3DO-1-fill.something.up.with.it.PJáan bimá łóó’ t’áá yiyánígíí bił bééhózin.
John 3-mother fish just 3-3-eat.I-ÍGÍÍ 3-with 3-about-3-know.NIK’ad hooghangóó nááshdááł dooleeł.
now hogan-toward 1-go.Prog FUTK’idadeelyáá nit’éé’ t’óó daazgan, háálá doo nahałtin da.
1pl-plant.P past just 3pl-dry.SPN, because NEG 3-rain.CI NEGKwii sínídáa dooleeł.
here 2-sit.SPN will.be.FLą’ígo hweenahółtą́ą́’ laanaa.
much-GO 3-for-3-rain.P hopeLą́ʼąą’, hágoóneeʼ nibééso łaʼ shaa níʼaah.
okay well 2-money some 1-for 3-2-give.SRO.IMary ha’át’íí yinízin?
Mary what 3-3-want.NINaadą́ą́’ ła’í ndi t’áadoo bik’i nahoołtą́ą da.
corn not.even.one but just.NEG 3-on rain.P NEG.Shi'éé' bik'os gónaa chin t'éiyá silį́į́' lá.
1.shirt 3-neck around dirt only 3-become.NP EMPHshiilbéézh
3DO-1dpl-boil.it.PShinaaí ła’í ndi chizh t’áadoo ła’ yaah ayiitą́ą da.
1-older.brother not.even.one but firewood just-NEG some directional-3-3-gather.P NEG.Shiyáázh nihił ’oołbąs dooleeł.
1-son 1pl-with 3-drive.Prog will.beT’ah doo naat’áanii naaltsoos ná heidiléeh da.
not.yet leader paper 2-for 3-fill.out.I NEGT’áadoo hadahooł’áhí.
neg pl-3s-2dpl-make.noise.NP-ÍT’óó tá’ádeesgizii’ ’ííyą́ą́’.
just 3-reflex-wash.P-CONJ 3-eat.PTóógóó łį́į́’ ’ałkéé’ deíkááh.
water-to horse RECIP-behind 3-walk.pl.ProgTseebíidi dóó ‘ałníí'góó ‘oolkiłgo ‘i’doo'ááł.
eight-at and half-to clock-GO sunset.FTsxį́įłgo tł’aakał ła’ ’ájóle’.
hurry-GO skirt some 3-4-make.OTsxį́įłgo naalkidígíí neeznáá yidziihgo Jóhonaa’éí daolyéii ch’ééh ’iih da’ałne’ nít’éé’ ’áłt’ąą ’ałtso ’o’oolkidgo ’índa ’iih da’asne’.
fast-GO 3-tick-ÍGÍÍ ten 3-remain.I-GO Suns pl-3-call.NI-NMLZ in.vain 3-into pl-3-3-throw.I past until.after all clock-go finally 3-into pl-3-3.throw.P
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- tsxį́įłgo quickly, fastsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- T’ahdii
- ch’ééh in vain, futilely, trysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -iih into’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’áłt’ąą after allsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’áłt’ąą after all, in spite of unfortunatelyfind in Navajo Particle Lexicon
- nit’ee’ pastfind in Navajo Particle Lexicon
- ’índa and only thenfind in Navajo Conjunction Lexicon
- ’Áhoodzaii




