Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
Hííłch’į’go ’índa ta’iideeshnih.
evening.GO until 1-mix.dough.F’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.
lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CI’Asdzą́ą́ Báhoozhóní yinishyé.
woman happy 1-called.NI’Atiingó ’ayóo séitah hazlįį..
roadway-GÓ a lot sand on it.I’Atsiniltł’ish dóó tó dayókeedígíí baa ’áłah ’aleeh lá.
electricity and water pl-3-request.I-NOM 3-for meeting DISC’Áshįįh Bii’ Tóodi níyáago dził bąąh hanáádeesh’nah.
Salt.Lake.City-at 1-go.P-GO mountain 3-on again-1-climb.R’Ólta’góó deínóhkááh.
school-toward pl-2dpl-go.pl.PROG"Binák’eeaad késhdę́ę́’į́">góó baa da’ashch’osh lá," didíínííł.
3-eye-between-around 3-to pl-3-infest.P DISC 3-2-tell.FBee nahaldzoohí yah ’adíítį́į́ł. Da’ yah ’ííńtą́?
broom in 3-2-bring.F.SSO Q in 3.2.bring.P.SSOBéésh bee hane’é bił nááshbał.
phone 3-with 1-whirl.Progbik’ídidoohdis
3DO-2dpl-wrap.it.around.it.Fbik’ídiidis
3DO-1dpl-wrap.it.around.it.ICh’į́į́góó ch’ééh tádííyá.
fail in.vain 1-go.PChidí nidabinóołtłáád.
car pl-3-2dpl-stop.ODah nóóljííd lágo.
up 2-jump.O don’tdajííłhį́į́’
pl-3DO-4dpl-melt.it.(snow).Pdazhdidoołhįh
pl-3DO-4dpl-melt.it.Fdeiidą́
pl-3DO-1dpl-eat.it.Ideiigish
pl-3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.Ididínéeshkał
3DO-1-start.to.herd.them.(animals).Fdidíłjeeh
3DO-2-start.fire.IDoo nídahiyoołnaah da.
neg pl-3-2dpl-resuscitate.I negDziłgóó ’o’ooldee’ yę́ę ná’ooldah.
mountain-to 3-go.pl.P past 3-return.pl.Ihaashgéésh
3DO-1-cut.it.out.Ihadaoołgizh
pl-3DO-2dpl-cut.it.out.Phadoołtééł
3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.Fhaoołgizh
3DO-2dpl-cut.it.out.PHastiin t’áá ’ádzaagóó nahasne’.
man at.random 3-tell.PHastiin t’áá ká baa wóólyeed lágo.
man see.to.it to.him 2-run.to.O NEG-wishK’ad nahałtingo tó daanílį́
now 3-rain.I-GO water pl-3-flow.INaakaii bizaad jółta’ le’ dzinízingo dzizdá.
mexican language 4-read.I wish 4-wish.O-GO 4-sit.Pnisoolá
3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.PNiłísh bééhosin doodaii’ biłísh bééhozin?
2-with-Q 3-know.CI or 3-with-Q 3-know.CInéishjį́į́h
Iterative Mode: 1-become.black.RNíléí chidí t’óó la’ nihichidí át’é nahalin.
there car contrary.to.appearances 1pl-car 3-be.NI 3-resemble.NISaad naashkaahgo baa naashá.
word 3-1-research.CI-GO 3-to 1-go.Progshiilbéézh
3DO-1dpl-boil.it.PShimásání shicheii yich’į’ báhóóchįįd.
1-maternal.grandmother maternal.grandfather 3-to 3-for-3-anger.PShí ’éí t’áá naanishdóó kingóó déyá.
I TOP just work-from town-to 1-go.IShínaaí shíká ’adoolwoł nisin ńt’éé’ ’áłt’ąą t’áadoo níyáa da.
1-older.brother 1-for 3-run.F 1-want.NI but after.all NEG 3-come.sg.P NEG
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -ká after, for’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- benefactive
- Náásgóó
- yishwoł run along
- Neuter Imperfective (NI)
- nisin think, want
- ńt’éé’ relates to past timesaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’áłt’ąą after allsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- t’áadoo notsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasessaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Áhoodzaii
- nishááh come, arrive




