Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’At’ééd t’áá shǫǫ kinaasda’.

girl just good 3-puberty.P

’Ałní’ní’ą́ą́dą́ą́’ t’ah doo da’adánígóó dishááhgóó ch’iyáán ’ásdįįd.

noon-past still NEG cafeteria-to 1-go.I-NEG food 3-dwindle.NI

’Áádóó háajigo dah diníyá?

and.then which.way-GO start.off 2-go.I

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

’Ólta’góó dayínóhkááh.

school-toward pl-2dpl-go.pl.I

Bibee’eldǫǫh haiyííłhan’ii’ ’bįįh yił ’adeesdǫǫh.

gun 3-jerk.out.P-and deer 3-shot.P

Bitsii’ nineez nít’ę́ę́’ k’íinígizh lá.

3-hair 3-long.N past 3-3-cut.P DISC

Ch’ééh la’ baa ntséskees.

in.vain puzzlement 3-about 1-think.I

Chidí t’ą́ą́’ nináníłbą́ą́z.

car just 3-1-reparked.R

Damǫ́ǫgo tódilchxoshí yishdlį́į́h.

Sunday-GO soda 3-1-drink.U

daołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.I

daołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

deitł’ó

pl-3DO-3dpl-weave.it.I

deiyą́

pl-3DO-3dpl-eat.it.I

didadidoołjah

pl-3DO-2dpl-start.fire.F

didadołjeeh

pl-3DO-2dpl-start.fire.I

didiiljeeh

3DO-1dpl-start.fire.I

diidiłjeeh

3DO-3-start.fire.I

Dziłneeláagí nánisé’ ’azee’ háágeed.

mountain-end-at growing.herb medicine up-3-1-dig-1.P

díníshkaad

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).I

Díí ’éí télli ’ayóo ’ayą́.

this TOP donkey very 3-eat.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Haashíyee’ díí azee’dich’ii’ bíniitááh hait’éego dich’íí’.

try.and.find.out this chile-burnsr 3-2-try.IP how-GO spicy

hadadoołbįįd

pl-3DO-2dpl-fill.something.up.with.it.P

hadajishgizh

pl-3DO-4dpl-cut.it.out.P

hadasoogeed

pl-3DO-2dpl-dig.it.out.P

hadazhneeshchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).P

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’éé’ --- doo sh yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft 1-work.I past NEG 1-with area-good.N NEG

Háí lá ’ałhosh?

who Q 3-sleep.I

Hooghan bikáá’ dah si’ánígíí bíyah da’nii’áago ’ádíílį́į́ł ’áko hooghan doo ’ałhiih nídoołdas da.

hogan 3-on up 3-sit.SPN-ÍGÍÍ 3-under pl-3-extend.NP-GO 3-2-make.F so hogan NEG RECIP-3-collapse.F NEG

Hooghandóó ch’ínáshdáahgo dibé nánásh’įįh.

home-from 1-go.outside.R-GO sheep 1-look.R

jiłhį́į́h

3DO-4-melt.it.(snow).I

Kin bighą́ą́’dę́ę́’ hadah ’adzííłhaal ndi t’áadoo ’ádadénih da.

house 3-to-from down 1-tumble.P but NEG RFLX-1-hurt.P NEG

Kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz

areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.P

Na’nízhoozhígóó náádínídzáago háadish ’adeeshį́į́ł nínízin?

Gallup-toward again-2-go.R-GO where-Q 1-eat-F 2-want.NI

nanilé

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.I

nidasiilyá

pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Nidáa’di ’áká’ ’ajólyééd.

enemy.way.ceremony-at 4-for 4-run.O

nijiskáá’

3DO-4-investigate.it.P

nisiilyá

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

Shideezhí náneeskaadí ’ánáánéídlééh.

1-younger.sister tortilla 3-3-make.R

Shikindóó t’áá ’ahanidi nikin si’ą́

1-house-at just near-at 2-house 3-sit.P.SRO

Sitsii’ ndeeshshoh léi’ tó ’anideizgiz lá.

1-hair 3-1-moist.F because water 3-turn.off.R DISC

T’áádoo shich’į’ béésh nídiiłts’į́hí

NEG 1-to phone 2-call.R-Í

T’áá ’aaníigo chizh yigééł.

really firewood 3-pass-haul.PROG

wooshjį́į́h

Optative Mode: 1-become.black.O

yiidą́ą́’

3DO-1dpl-eat.it.P

yiishjį́į́’

Perfective Mode: 1-become.black.P

Yiską́ągoósh ’adeestsił nínízingo bee na’anishí hasht’enilééh?

tomorrow-Q 1-make.F 2-want.NI-GO tool 3-2-prepare.I

yiyííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.(snow).P

yiłbéézh

3DO-3-boil.it.I