Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó dichin shi’niiłhį́.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG 3-because soon hunger 1-3-kill.I

’At’ééd t’áá ’áhánídi ’ółta’ ’éí biniinaa doo hah dah nídiidáah da.

girl just far-at school TOP 3-cause NEG quickly up start-3-go.I NEG

’Azhą́chíil ndi dibé ch’ínínil.

even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P

’Ałchíní ’ólta’di t’áá ’áhą́dígo ’ahąąh naazį́.

boy school-at just together-GO abreast pl-3-stand.SPN

Da’ k’ad daats’í ch’iyáán ’áníléehgo n ’adazh’niiyą́ą́’?

Q now perhaps food 2-make.I-GO 2-for feast.happen

Daango k’ééda’dilyééh nt’éé’ t’áádoo k’ééda’diilyáa da.

spring-GO 3-plant.R past NEG 3-3-plant.P NEG

dajiigish

pl-3DO-4dpl-make.one.cut.in.it.I

dazhdíníłkaad

pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

dideidííłjéé’

pl-3DO-3dpl-start.fire.P

didoołhįh

3DO-2dpl-melt.it.F

didííníłjéé’

3DO-2-start.fire.P

Doo ’áłah dadiidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Doo ’áłah deiidleeh da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEG

Doo ’áłah diidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Doo hanii kintahgóó díníyáa da nisin.

NEG contrary town-toward 2-start.go.P NEG 1-think.CI

Doo ńdeeshdááł da, háálá kwii doo shił yá’áhoot’éeh da.

NEG 1-return.F NEG because here NEG 1-with 3-good.NI NEG

doohsį́į́ł

3DO-2dpl-eat.it.F

Haashíyee’ díí naak’ee sinilí biniitááh t’áá daats’í bee hoot’į́.

try.and.find.out this eyeglasses 3-2-try.IP just maybe 3-with area-pas-see.Prog.N

hadaniilchaad

pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).I

hadazhniłchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).I

hainííłchaad

3DO-3-card.it.(as.in.wool).P

haołgéésh

3DO-2dpl-cut.it.out.I

Háadi lá łį́į́’ naakai?

where-at Q horse 3dpl-walk.I

Háí lá sis łigai ’iił’įh

who-Q belt silver 3-3-make.U

Hodíínáá’ágo bááh dootł’izhí ła’ deeshį́į́ł.

after.a.while-GO bread blue some 1-eat.F

Joe dóó Louise hataał.

Joe and Louise 3-sing.CI

Kin góne’ siié jiní.

house in 1dpl-sit.I DISC 4-say.I

Kintahgóó diit’ash.

town-to 1dpl-go.du.Prog

Kintahgóó diit’ash.

town-to 1dpl-go.du.Prog

Nahółtą́ą́’ laanaa t’óó daniidzin.

rain hope just pl-3pl-want.O

Ná’oolkiłí sits’ą́ą́’ tanáóó’nił lágo!

watch 1-away 3-1-take.apart.O don’t

Náá’íídéeshtah nisin doodago t’óó siláogóó deeshááł.

again-1-go.school.F 1-want or merely military-to 1-go.F

neiskáá’

3DO-3-investigate.it.P

nidiilyeeł

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

nijiskáá’

3DO-4-investigate.it.P

Nilį́į́’ de’lóós.

2-horse here 3-2-lead.I

Nídiiłne’.

3-2-hit.I

Shá bíighah na’ashkǫ́ǫ́’go yiishjį́į́’ lá.

sun proportionate 1-swim.CI-GO 1-sun.burn.I DISC

Shízhe’é yéeni’ ’ayóó ’iiná bee nanihizhneeztą́ą́’.

1-father past-deceased very life 3-with 1pl-4-teach.P

Shį́įhgo, doo haigo sin hadidii’áał da.

summer-GO, NEG winter-GO song start-2.sing.F NEG

Tį’ ninádeiilnish.

let’s.go again-pl-1dpl-work.R

Tséíłkéí nidaanéego dahonółne’ laanaa daniidzin.

teens pl-3pl-play.I-GO pl-3pl-win.O hope pl-3pl-think.P

Tł’óodi didíłjeeh.

outside 3-2-start.fire.I

Tł’éé’ hodooleeł t’ahádą́ą́’ chizh ła’ ’ahidíłne’.

night 3-become.F before.thus wood some 3-2-chop.I

woołhį́į́’

3DO-2dpl-melt.it.(snow).P

Yéego ’ííníłta’, she’awéé’, ’áko nizhónígo ni’dííłtah.

really 2-study.NI 1-baby so well 2-graduate.F

yiit’aal

3DO-1dpl-chew.it.P

yishhį́į́h

3DO-1-melt.it.(snow).I

Yiską́ągo Na’nízhoozhídi, háádish ’adeeshį́į́ł ninízin?

tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI