Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Yadiizíní bigháníshgéésh.

can 3-through-1-cut.open.I

’Aghaa’ daołgááh.

wool pl-3-2dpl-make.white.I

’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.

2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO

’Eii łį́į́’ ga’ yinízin.

that horse EMPH 3-2-want.CI

Ałk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. Díísh jį́įdi ’éiyá kindę́ę́’ nidahiilniih.

long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | this day-at TOP store-from pl-3-1dpl-buy.CI

Béésh bee hane’é b nááshbał.

phone 3-with 1-whirl.Prog

Chidí léi’ la’ ch’ééh dah diilyeed.

car because surprise in.vain up 3-go.I

dadidoołhįh

pl-3DO-2dpl-melt.it.F

daooshóó’

pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.P

dashiilbéézh

pl-3DO-1dpl-boil.it.P

dashoołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.P

deeshbish

3DO-1-boil.it.F

dideididoołjah

pl-3DO-3dpl-start.fire.F

didííłjéé’

3DO-1-start.fire.P

Díí ’abíní dibé tóógóó neeshkał.

this morning sheep water-to 3-1-herd.Prog

Díí jį́ ’áłchíní nááda’ołta’.

this day children again-pl-3-study.R

Díí nanise’ hiná.

this plant 3-alive.NI

Dooládó’ shį́į́ shich’ohoos’ni’ da; ’adą́ą́dą́ą́’ kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably 1-lucky.P yesterday town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P

Doondó’ daatsaah da noolin.

not.even 3-sick.I NEG 3-resemble.NI

doołhį́į́’

3DO-2dpl-melt.it.P

Dziłghą́ą́’í ’alóós dóó nááneeskadí ńdeidį́į́h.

Wht.Mtn.Apache rice and tortilla pl-3-3-eat.R

hadajishgizh

pl-3DO-4dpl-cut.it.out.P

hadaoołgizh

pl-3DO-2dpl-cut.it.out.P

hadeiilgizh

pl-3DO-1dpl-cut.it.out.P

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

hadínííłchał

3DO-2-card.it.(as.in.wool).F

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ naashnish ńt’éé’ --- doo sh yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft 1-work.I past NEG 1-with area-good.N NEG

hainííłchaad

3DO-3-card.it.(as.in.wool).P

jiyą́

3DO-4-eat.it.I

Na’ahóóhaidi t’áá shǫǫ nihinááł łį́į́’ nidadoolgoł.

rodeo-at just good 3-1dpl-watch.F horse 3dpl-buck.along.F

Ni’éé’ náníłkad.

2-clothes 3-2-sew.I

nidadoohłeeł

pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nisneez sélį́į’go shicheii nahałáhági ’át’éego nahashłáa doo nisin.

1-tall.NI 1-become.P-GO 1-grandfather 3-perform.ceremony.CI-similar.to 1-perform.ceremony.CI future 3-want.NI

She’abe’ sits’ą́ą́’ wóódlą́ą́’ lágo.

1-milk 1-from 3-2-drink.O LÁGO

Shilį́į́’ tł’aaká’ii dóó shilį́į́’ biyéél bił tsodizin ’íishłaa.

1-appaloosa and 1-horse 3-saddle 3-with prayer 3-1-make.P

Shilį́į́’ doo dah didíłdąsh da.

1-horse NEG up start-3-2.jerk.F NEG

Shiníbaal doo tó biníkáoogeeh le’ ’át’éégóó ’íishłaa.

1-tent NEG water 3-through-3-flow.I prepare.against 3-1-make.P

Shíká ’anánílwo’ doodago’ t’áadoo shaa nánít’į́ní!

1-after indef-help.R or just-neg 1-about 1-2-bother.NI-neg

T’ah doo la’ nihee ninááháłtin da.

not.yet DISC some 1du-on 3-rain.CI NEG

T’áá kintahdi ’ííyą́ą́’ nidi náá’áshdą́.

just town-at 1-eat.P but 3-1eat.R

T’áádoo shich’į’ béésh nídiiłts’į́hí

NEG 1-to phone 2-call.R-Í

T’óó la’ ajiłhosh.

contrary.to.appearances 4-sleep.NI

Tó diłhił bá hooghan góne’ sáanii ’ałk’iijée’go hááhgóóshį́į́ jó shí da ’adadanishchidgo sédá.

bar 3-at women RECIP-3-fight.P-GO very instead 1-flinch.I-GO 1-sit.P

Tó háálínídi ’ahéédidiit’ashałní’ní’ą́ągo.

spring-at refl-1du-meet.F noon-GO

Tsézéí lą’í joyéełgo nidaaz dooleeł.

gravel a.lot 3-4-haul.I-GO 3-heavy.NI 3-become.F

wołhį́į́h

3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

yiigish

3DO-2-make.one.cut.in.it.I

yiilyį́į́’

3DO-1dpl-melt.it.(snow).P

yiilyį́į́h

3DO-1dpl-melt.it.(snow).I

yishóóh

3DO-1-brush/comb.it.I