Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ałní’ní’ą́ągo tó háálínídi ’ahéédidiit’ash.

noon-GO spring-at refl-1du-meet.F

’Eii łį́į́’ ga’ yinízin.

that horse EMPH 3-2-want.CI

Amá k’adee’ neeshch’íí nidahidíídla ní jiní.

pas-mother now piñon 3-1dpl-pick.F 3-say 3-it.is.said

Ch’ééh déyáago hooghangóó nááshdááł.

in.vain 1-go.sg.P-GO home-to 1-return.Prog

Ch’iiyáán la’ doo łikan da.

food LA’ NEG 3-sweet.NI NEG

Da’ dichin nínízin?

Q hungry 2-want.NI

dadiidį́į́ł

pl-3DO-1dpl-eat.it.F

daohsą́

pl-3DO-2dpl-eat.it.I

dazhdííłhį́į́’

pl-3DO-4dpl-melt.it.P

deididínóołkał

pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).F

Dibé yah ánádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.R

didadidiiljah

pl-3DO-1dpl-start.fire.F

didííníłjéé’

3DO-2-start.fire.P

Díí tł’éé’ ’iidííłhosh.

this night 2-sleep.F

Díí łééchąą’í dah doosłóós laanaa.

this dog 1-lead.O.ADV-laanaa optative particle for a positive wish, hope or desire.

Dooládó’ dichin nisin da.

certainly hungry 1-want.N DA

Doondó’ ’awéé’ yicha da.

not.even baby 3-cry.I NEG

díníshkaad

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).I

Ha’át’íísh biniinaa nanichxǫ’?

what-Q 3-because 2-pout.CI

Haa’íyee’ shinááł Diné bizaad bíhwiidííł’aał.

lets.see 2-1-watch.Prog Navajo language 3-2-learn.F

Haashíyee’ díí naak’ee sinilí biniitááh t’áá daats’í bee hoot’į́.

try.and.find.out this eyeglasses 3-2-try.IP just maybe 3-with area-pas-see.Prog.N

hadanoołchaad

pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).P

hadeidoołtééł

pl-3DO-3dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadeneeshchaad

pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).P

Haidą́ą́’ ’a’áán góne’ nishishnish ńt’éé’ --- doo sh yá’áhoot’éeh da.

winter-past mine.shaft 1-work.P past NEG 1-with 3-good.N NEG

haidééłbįįd

3DO-3-fill.something.up.with.it.P

Hastiin Nééz lą́ą hádadíníit’ı̨́ı̨́’.

Mister Neez emph pl-3-1dpl-search.I

Haánee’ náánááshdáał dooleeł.

well 1-again-walk.R future

Hádą́ą́’ ’áłtsé chidí naat’a’í n nast’a’?

When past first airplane 2-with 3-fly.P

Háí lá kintahgóó sh ’adoołbąs?

who-Q town-to 1-me 3-drive.F

háíníłgizh

3DO-2-cut.it.out.P

K’os hazlį́į́’ t’áá shǫǫ nahodoołtį́į́ł.

cloud 3-become.P EMP just good 3-rain.F

Kintahgóó diit’ash.

town-to 1dpl-go.du.Prog

Na’níle’dii béeso ła’ haaníníl, t’áadoo tł’oh nidziisnii’ da.

dismay money some 4-3-1-give.PlO.P NEG hay 3-4-buy.P NEG

Naʼazhǫǫshgóó dooʼáazhgo nihikééʼ ʼiih deeshwoł.

casino-to 2du-go.F-GO 2pl-follow 3-into 1-run.F

nijiskáá’

3DO-4-investigate.it.P

nisoołkáá’

3DO-2dpl-investigate.it.P

Nizhónígo saad ha’oodzíí’ ’áníléehgo bik’e’íłchí.

nicely word HO-speak.P 3-2-make.I-GO 3-2-write.I

Shiníbaal doo tó biníkáoogeeh le’ ’át’éégóó ’íishłaa.

1-tent NEG water 3-through-3-flow.I prepare.against 3-1-make.P

Shí ’éí t’áá naanishdóó kingóó déyá.

I TOP just work-from town-to 1-go.I

Shí hanii t’éiyá Naasht’ézhí bizaad sh bééhózin.

I contrary only English 3-language 1-with 3-know.P

Sitsilíké ’éiyáhá nda’ałkǫ́ǫ́’.

1-little.brother-pl TOP 3-pl-swim.IP

Sohodizingo t’áá ká nídoó’nééh.

prayer-GO neg 2-get.up.O

T’áá ’ákwíízhíní tó dah siyínígóó ’ałnánáshdááh.

every summer lake-toward again-1-go.R

T’áá sáhí ʼííníyą́ą́ʼ. Tʼáá shǫǫ da ʼíyą́ shididííniił.

only.you 2-eat.P T’ÁÁ SHǪǪ DA 2-eat.I 1-2-tell.F

Tsinaabąąs bee nida’abąąs yę́ędą́ą́’ shi’dizhchį́.

wagon 3-with pl-3-drive.I past 1-pass-born.P

yiigish

3DO-2-make.one.cut.in.it.I

yiilyį́į́h

3DO-1dpl-melt.it.(snow).I

yiishjį́į́ł

Progressive Mode: 1-become.black.Prog

Ła’ nídeezid yę́ędą́ą́’ ’áajigo niséyá.

one month past that-way-GO 1.go.P