Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.
lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CI’Akonee’, shą́ą́’ t’áadoo ’ánít’íní nidishní.
see remember NEG 2-do.NI-Í 1-say.I’Azhą́ hasistih ndi ’ayóo ’eesh’į́.
even.though 1-be.old.P even.though very 3-1-see.Prog’Áádóó éí haa daadzaa?
and.then TOP what pl-3-do.PCh’ééh jiyáán náshdį́į́h ’áádóó tó náshdlį́į́h.
watermelon again-1-eat.R then water again-1-drink.RChaha’oh biyaagi ni’dííłbąs.
shade.house 3-under-at 2-drive.FDa’ ’áájí ’ałdó’ ’áłah ’azlį́į́’?
Q that-side also meeting 1-happen.Pdadidoołhįh
pl-3DO-2dpl-melt.it.FDá ák’ehdi shizhé’é bił nishishnish j́į́į́dą́ą́.
Plant.field-at 1-father with 3-1-worked.P today.pastdeididínóołkał
pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).FDibé dził binaashii nanishkaad.
sheep hill 3-across.from 3-1-herd.CIDichin nínízin ya’?
hungry 2-want.NI Qdididiiljah
3DO-1dpl-start.fire.Fdizhdiłjeeh
3DO-4-start.fire.IDoo ’áłah deiidleeh da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEGDoochǫǫł á’téego!
repulsive 3-be.NI-GOdoohsį́į́ł
3DO-2dpl-eat.it.FDooládó’ shį́į́ ’adą́ą́dą́ą́’ shich’ohoos’ni’ da kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.
wow probably yesterday 1-lucky.P town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.PDziłghą́ą́’góó deeshááł nissin.
mountain-top-toward 1-go.F 1-want.CIdíníłkaad
3DO-2-start.to.herd.them.(animals).Ihadaoołgizh
pl-3DO-2dpl-cut.it.out.Phadazhneeshchaad
pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).Phazhnííłchaad
3DO-4-card.it.(as.in.wool).PHáí shą’ bił nanilnish?
who Q 3-with 2-work.IHooghan binááshwoł ńt’éé shimá sání shich’ahóóshkeed.
hogan 3-encircling-1-run.Prog past 1-grandmother 1-3-scold.Phááłgizh
3DO-1-cut.it.out.PKingóó ’anááda’iisdee’.
town-to again-pl-3-go.RMary ha’át’íí nayiisnii’?
Mary what 3-3-buy.PNaaltsoos bikáá’ na’aníshí bikáa’gi si’ą́.
book desk 3-on-at up 3-lie.SRO.SPNNaʼazhǫǫshgóó dooʼáazhgo nihikééʼ ʼiih deeshwoł.
casino-to 2du-go.F-GO 2pl-follow 3-into 1-run.FNidáa’di ’áká’ ’ajólyééd.
enemy.way.ceremony-at 4-for 4-run.Onisélá
3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.PNizhónígo ’oo’ááł.
be.nice.NI-GO be.daytime.ProgNizhónígo saad ha’oodzíí’ ’áníléehgo bik’e’íłchí.
nicely word HO-speak.P 3-2-make.I-GO 3-2-write.INídiiłne’.
3-2-hit.Inéishjį́į́h
Iterative Mode: 1-become.black.RShą́ą́’ ’ałk’idą́ą́’ baa hwiinít’į́į ni’.
remember long.ago 3-for 3-discuss.I recallShilééchąą’í sitsijį’ yilwoł.
1-dog 1-ahead-to 3-run.IShimá bighangóó náshdáahgo łééchąą’í baná’ástso’.
1-mother 3-house-toward again-1-go-GO dog 3-again-1-feed.RShitsilíké ’éiyáhá nda’ałkǫ́ǫ́’.
1-little.brother-pl TOP 3-pl-swim.IPT’ah ’ałk’idídą́ą́’ sik’is t’áá yiiłtsą́ą́ nít’ę́ę́’.
still long-ago 1-friend just 3-1-see.P pastT’ah doo ła’ nihee ninááháłtin da.
not.yet some 1pl-on 3-rain.CI NEGT’áá ká gohwééh baa wóókááh
see.to.it coffee 3-for 2-pour.OC.OTsinaabąąs t’éiyá bee ch’aa nida’asdee’ ha’níigo dahane’.
wagon only 3-it travel pl-3-go.P 3-say-GO.NI pl-3-tell.PTʼáadoo tʼóó yílnishí.
NEG just 2-work.Prog-íwohsą́
3DO-2dpl-eat.it.Iwołhį́į́h
3DO-2dpl-melt.it.(snow).Iyik’ídéididis
pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.IYiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?
tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- háá-P.ENCLITIC whereNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -sh enclitic for content questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- yíshą́ eat itlook up conjugationhide conjugation ▾
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want




