An example search has returned 50 entries
’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.
lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CI’Ashiiké yázhí nináádaa’né.
boys young pl-3-play.R’Ashkii yázhí éí bimá kingóó yił yi’ash.
boy little TOP 3-mother store-to 3-with 3-walk.du.Prog’Awéé’ dah sidá.
baby up 3-sit.SPN’Ayóigo deesk’aaz --- ’áyąą dah dinítsiz.
terribly cold no.wonder up 2-shiver.NI’Áádóó éí haa daadzaa?
and.then TOP what pl-3-do.PAsdzą́ą́ yázhí bichidí doondó’ naalnish da.
woman little 3-car not.even but 3-work.P NEGBeeldléí danołtsóós.
blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.IDa’diidį́į́ł.
pl-1dpl-eat-pl.FDaané’é baa na’aldeehdi ’at’ééd jooł yídzoołtał.
game 3-to 3-happen.CI-at girl ball 3-3-kick.Progdeidíníłkaad
pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).IDibé bits’į́’ daodą́ą́’ lágo.
sheep 3-meat pl-3-1dpl-eat.O LÁGOdiidiłjeeh
3DO-3-start.fire.IDziłgóó ’o’ooldee’ yę́ę ná’ooldah.
mountain-to 3-go.pl.P past 3-return.pl.IDíí dibé yázhí yíłtééł.
TOP sheep little 3-2-carry.AnO.ProgGohwééh ła’ shaa níkaah.
coffee some 1-to 2-give.OC.Ihadadínóołchał
pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).FHodíínáá’ágo bááh dootł’izhí ła’ deeshį́į́ł.
after.a.while-GO bread blue some 1-eat.FJacob ’éí ayóo naalnish
Jacob this.one very 3-work.CIJáanísh naalnish?
John-Q 3-work.IK’aa’ísh ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?
arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P
listen
Did s/he perhaps shoot arrows under or over the bridge?
bookmark- -ísh enclitic for yes/no questionsfind in Navajo Questions Lexicon
- doodago particle orfind in Navajo Questions Lexicon
- daats’í particle for perhapsfind in Navajo Questions Lexicon
- -yaa under, beneath, downfind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- -tis overfind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)
- ’adisht’oh be an archer, shoot arrows
K’aa’ísh tsénaa ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?
arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.PKintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz
areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.PNa’nízhoozhígóó chídí doo nił dah didoolwoł da.
Gallup-to car NEG 2-with up start-3.drive.F NEG
listen
You will not go to Gallup with the car.
bookmark- Command, negativefind in Navajo Imperatives
- Futurefind in Navajo Imperatives
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a datefind in Navajo Postposition Lexicon
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasesfind in Navajo Adverb Lexicon
- -ił withfind in Navajo Postposition Lexicon
- dah up at an elevation, off, static, holdingfind in Navajo Adverb Lexicon
- Future (F)
- ’oolwoł drive
Nahółtą́ą́’ laanaa t’óó daniidzin.
rain hope just pl-3pl-want.Onidadoohłeeł
pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Fnijizlá
3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.PNizhéʼé nilą́ąjįʼ yigáałgo bikééʼ yilwoł.
2-father 2-in.front-to 3-walk.Prog-GO 3-behind 2-run.Prog
listen
Run along behind your father as he walks ahead of you.
bookmark- Command, affirmativefind in Navajo Imperatives
- Progressivefind in Navajo Imperatives
- -go verb and subordinating encliticfind in Navajo Adverb Lexicon
- -jį́’ up to, as far asfind in Navajo Postposition Lexicon
- -kéé’ behind, followingfind in Navajo Postposition Lexicon
- Progressive (Prog)
- yishwoł run along




