Your search for * has returned 50 entries
’Ahwééh ła’ yishdlą́.
coffee some 3-1-drink.I’Aoo’, shí dó’ t’áá ’ákwíinissin.
yes1 also just 1-think.so.NI’Ashiiké yázhí ła’ chidí yikáá’dę́ę́’ ’adah ’adoogoh.
boys little INDEF car 3-on-from down 3-fall.F’At’ééd sin t’ahaa’go yíhooł’ą́ą́’.
girl song quickly 3-3-learn.P’Áłt’ąą nida’iilyę́ęgo ’inda nánídááh.
after 2-pay-go only 2-show upAyóó biká ’anáshwo’.
often 3-for 1-help.RBéégashii ndahaniihdi dóola ’ayóí ’ánoolnin léi’ t’óó bidánééł’į́į́’.
cattle-NOM pl-3-sell.CI-at bull remarkable 3-resemble.N INDEF just 3-1-look.at.Pch’aa nisíníyáágóó haalá t’áá ’éiyá ’oolyée ni’?
travel 2-walk.around.SP-goo now let’s see 3-call.NI rememberCh’į́į́góó ch’ééh tádííyá.
fail in.vain 1-go.PCh’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.
formerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-I
listen
Before, I didn’t understand English. Now, thankfully, I can speak some.
bookmark- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- diists’a hear, understandfind in Navajo Verb Modes
- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- yáshti’ speakfind in Navajo Verb Modes
- ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ formerly, originallyfind in Navajo Adverb Lexicon
- -ee by means offind in Navajo Postposition Lexicon
- instrumental
Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad naalkaah doo baa ’áhonissin da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫd bik’i’diitą́.
formerly Navajo language research NEG 3-about 1-aware.CI NEG | now TOP at.least 3-of-1-understand.P
listen
From the beginning, I didn’t know about Navajo linguistics. Now I’m finally able to understand it.
bookmark- ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ formerly, originallyfind in Navajo Adverb Lexicon
- Continuative Imperfective (CI)find in Navajo Verb Modes
- ’áhonissin be awarefind in Navajo Verb Modes
- t’áá justfind in Navajo Adverb Lexicon
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- diists’a hear, understandfind in Navajo Verb Modes
Chidí daats’í bee hólǫ́ ’éí doodaii’ niísh chidí nee hólǫ́?
car maybe 3-with 4-exist.N TOP or 2-Q car 2-with 4-exist.NIChidí léi’ la’ ch’ééh dah diilyeed.
car because surprise in.vain up 3-go.IDah níljííd!
up 2-jump.IDibé tó yił yáánii’á.
sheep water 3-with 3-crowd.Pdididiiljah
3DO-1dpl-start.fire.FDíí chizh shá ’ałk’íniishóósh.
this firewood 1-for 3-2-split.IDíí lá diichiłí ’át’é ni.
this DISC abalone 3-be.I EMPHdoo ’asht’é’égóó
Doo hazhó’ó ’adiist’a’ da léi’ t’óó shaa daadloh.
NEG good reflex-1.hear.NI NEG since just me.at pl.3.laugh.IDoozáagi Diné bíbee hazʼaanii bi nanilnish?
PTL.NEG navajo.people 3-government ? 3-2-to.work-IHaalá t’áá ’éiyá ’íishłáa ni’.
what-Q just TOP 3-1.make.P recallHahgo Jáan hooghan ’íílééh?
When John hogan 3-3-make.FHáadi lá lį́į́’ naakai?
where-at Q horse 3-walk.pl.IHázho’ó bidahół’aah, t’áá ká bił da’oosiih.
well 3-pl-2-learn.I just prevent 3-with pl-2-mess.upJį́į́dą́ą́’ t’óó k’asídą́ą́’ nihee nahóółtą́.
today just very.nearly 1dpl-with areal-rain.PKintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz
areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.PNa’ahóóhaidi t’áá shǫǫ nihinááł łį́į́’ nidadoolgoł.
rodeo-at just good 3-1dpl-watch.F horse 3dpl-buck.along.FNádí daats’í ’éí doodaii’ nideezhí daats’í bááh ’íidoolííł?
older.sister perhaps or younger.sister perhaps bread 3-make.FNighéí na’ashch’ąą’ígíí níil’į́.
over.there painting-ÍGÍÍ 3-2-du.look.INízhánee’ saabiihi’níłí bóhwiinił’ą́ą́’.
2-good.thing-NEE’ computer 3-2-learn.PShi’dizhchį́į́ yęędą́ą́’ ’éí tsinaabąąs dahólǫ́ nt’éé.
1-pass-born.P past TOP wagon 3-with pl-3-drive.I pl-be.NI pastShicheii t’áá sáhí ’átsą́ą́’ ’ałtso yoolghal --- doochǫǫł ’át’éego ’ajilghał dooleeł!
1-grandpa just himself rib whole 3-chew.P ridiculous 3-be.NI-GO SER-3-ate.DI FUTShimá tanaashgiizh ’áyiilaago ’áádóó deiilts’ee’.
1-mother pudding 3-make.P-GO and.then pl-3-1dpl-eat.MM.PT’ah ’abíínídą́ą́’ naanishgóó dah diiyá.
still morning-past work-to up start-1-step.IT’ah doo la’ shą́ą́’ ’azhjaa’góó náádiikáah da.
not.yet DISC flea market-to 1pl-run.I NEGT’ahádóó yéego nahodoołtį́į́ł.
later really area-rain.FT’áá ’ałkéé’ ’azee’ííł’íní bił yah ’adahaadzá.
just one-behind-another doctor 3-with into 1Dist-4-go.IT’áá ’ákwíízhíní tó dah siyínígóó ’ałnánáshdááh.
every summer lake-toward again-1-go.RTsé bikáa’gi béésh dah si’ą́.
rock 3-on-at knife up 3-sit.SNPTsékooh góyaa shilééchąą’í hadah (’adah, bidah) ’abikéé’.
canyon areal-down 1-dog areal-down 3-trail-out:NITsxį́įłgo tł’aakał ła’ ’ájóle’.
hurry-GO skirt some 3-4-make.OTsídii t’áyaalchíí’ wolyéhígíí bit’a’ danizhóní yee’.
bird wing-under-red 3-name.NI-NMLZ 3-wing pl-3-pretty.NI reallyTł’éédą́ą́’ mą’ii léi’ shidááh gónaa ch’élwod.
last-night coyote there 1-before areal-around 3-move-rapidly.PYas naanáásmasgo wónáásdóó ’ayóó ’áníłtsxo silį́į́.
snow 3-1-roll.around.Prog soon more large 3-become.Pyiilyį́į́’
3DO-1dpl-melt.it.(snow).PYiską́ągo naaltsoos naa deesh’ááł.
tomorrow book 2-for 1-move.SRO.Fyiyiigish
3DO-3-make.one.cut.in.it.IʼAwéé chʼídeeldloʼ; chʼiyáán bá ʼádaʼdoołííł dóó bá niʼdaʼdoonih.
baby 3-laugh.P food 3-for pl-3-2dpl-prepare.F and 3-for pl-3-2dpl-distribute.F
listen
The baby laughed out; you all will prepare food and have a giveaway.
bookmark- Command, affirmativefind in Navajo Imperatives
- Futurefind in Navajo Imperatives
- dóó and, and thenfind in Navajo Conjunction Lexicon
- -á for, for the benefit offind in Navajo Postposition Lexicon
- benefactive
- Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- Future (F)find in Navajo Verb Modes




