Your search for the mode Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)
has returned 50 entries

‘Ayóo deesdoi, nahółtą́ą́’ laanaa.

very hot.place 3-rain.P wish

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó sitsiits’iin díínii’.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG because soon 1-head 3-ache.P

’Ak’éégo ’éí chizh niléí keehaidi ninahdahiigééh nt’éé’.

autumn-GO that wood over.there winter.camp-at pl-3-1-unload.P past

’Ana’í bdahóóchįįd.

enemy 3-for-pl-angry.P
listenloadingplaying

The enemy are becoming angry.

’Ashą́ą́ nít’ę́ę́’ t’áadoo hooyání shaa ’ílwod.

1-eat.Prog past suddenly 1-for 3-drive.P

’Ádą́ą́dą́ą́’ásh nishínílnish?

yesterday-Q 2-work.P

bik’ídisoodiz

3DO-2dpl-wrap.it.around.it.P

Béeso bá hooghan góne’ saad hazlį́į́’.

bank inside words 3-pas-it.occured.P
listenloadingplaying

There was an arugment inside the bank.

Ch’íníyáá nít’ę́ę́’ t’áá hooshch’į’ łééchąą’í shich’į’ ch’élwod.

out-1-go.P past suddenly 1-to dog out-3-come.P

dajoodlą́ą́’

pl-3DO-4dpl-drink.it.P

dajííyą́ą́’

pl-3DO-4dpl-eat.it.P

daooyą́ą́’

pl-3DO-2dpl-eat.it.P

Deenísts'aa' b dahodinoochįįd.

ram 3-for PL-3-angry.P
listenloadingplaying

The rams are ongoingly mad

deishbéézh

pl-3DO-3dpl-boil.it.P

Dooládó’ shį́į́ shich’ohoos’ni’ da; ’adą́ą́dą́ą́’ kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably 1-lucky.P yesterday town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P

doołhį́į́’

3DO-2dpl-melt.it.P

Gohwééh nayiisnii’diísh b bééhózin?

coffee 3-3-buy.P-at-Q 3-with 3-know.NI

hadííníłbįįd

3DO-2-fill.something.up.with.it.P

hajííłgizh

3DO-4-cut.it.out.P

hanííłchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).P

Hóółchįįd.

1-anger

háínígeed

3DO-2-dig.it.out.P

jííłhį́į́’

3DO-4-melt.it.(snow).P

Lą’ígo hweenahółtą́ą́’ laanaa.

much-GO 3-for-3-rain.P hope
listenloadingplaying

I wish we could get a lot of rain.

Naakiiskánídą́ą́’ dibé tó ła’ bá niníyį́.

two.days.ago sheep water INDEF 3-for 3-1-haul.P
listenloadingplaying

I hauled water for the sheep two days ago.

Naalyéhé bá hooghandi t’ah doo dá’deelkaałdą́ą́’ nisingo na’ńle’dii tsį́į́ł shiisxį́ (siisxį́).

trading.post-at just NEG 3-PASS-close.I-past 1-think.N-GO dismay speed 1-3-kill.P

Nahóółtą́ągo ’atiin bidííłdááz jiní.

3-rain.SSO.P-GO road 3-fall.away.P 4-say.P

Nahóółtą́.

3-rained.P

Nida’iishnishgo hooghangóó nídésdzáa lą́ą.

1-after.work.P-GO home-to 1-go.F EMP

nidasiilyá

pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

nisínílá

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.P

Ńdíshchíí’ yáázhí bąąh hasis’na’go shił yaa ’ádzaa.

pine.tree little 3-on 1-climb.P-GO 1-with down 3-act.P

Ńléígóó díníyáa dooleel.

there-GÓÓ 2-go.sg.SP FUT
listenloadingplaying

You will be going that way/over there.

Shi’éé’ kin bikáá’dóó hadah (or bidah, ’adah) ’ahé’ah.

1-clothes house 3-on-from areal-downward 3-1-toss.FFO.P

Shi'éé' bik'os gónaa chin t'éiyá silį́į́' lá.

1.shirt 3-neck around dirt only 3-become.NP EMPH

Shich’é’é bi’éé’ bá ’áshłéehgo naat’ą́hí hááłgizh.

1-daughter 3-clothes 3-for 3-1-make-I 1-GO fabric I-cut.P

Shicheii déidiiłjeeh’ii’, hoozdohgóó nahisiitą́.

1-grandfather 3-3-built.fire.P-and warm-to 3-sit.P

Shimá ła’í ndi béeso t’áado shaa yiní’ą́ą da.

1-mother not.even.one money just.NEG to.me 3-3-give.P NEG.

Shiníbaal doo tó biníkáoogeeh le’ ’át’éégóó ’íishłaa.

1-tent NEG water 3-through-3-flow.I prepare.against 3-1-make.P

Shínaaí shíká ’adoolwoł nisin ńt’éé’ ’áłt’ąą t’áadoo níyáa da.

1-older.brother 1-for 3-run.F 1-want.NI but after.all NEG 3-come.sg.P NEG

T’áá ’íídą́ą́’ ła’ nímasii bik’ééłgizh.

already some potato 3-1-peel.P

T’áá shǫǫ hooghandi nádzáá lá.

good.thing home-at 3-return.P DISC

Tsinaabąąs bee nida’abąąs yę́ędą́ą́’ shi’dizhchį́.

wagon 3-with pl-3-drive.I past 1-pass-born.P

Tó dasiyę́ę ’ałtso naaltséi .

water pl-3-sit.LPB.SPN-deceased completely 3-dried.up.P DISC

Tł’éédą́ą́’ ’iiłhaazh.

night-past 1-sleep.P

Tł’éédą́ą́’ ni’shéłhaazh.

night-past 1-rest.P

Tł’éédą́ą́’ shį́į́ nida’a’nééhgóó nidadziskai.

last.night perhaps game-to pl-3-3-go.pl.P
listenloadingplaying

Perhaps they attended the game last night.

wooyą́ą́’

3DO-2dpl-eat.it.P

yiilzhóó’

3DO-1dpl-brush/comb.it.P

Łį́į́ʼ shee hazlį́į́ʼ.

horse 1-by 1-become.P