Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.

lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CI

’Ahwééh náshdlį́į́h áádóó naanishgóó yishááh.

coffee again-1-drink.R then work-toward 1-go.I

’Eii bóhólníih ni.

that FOC 3-lead.Prog EMPH

’Ííyą́ą́dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.

1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

Ashkii tł’óodi naashné ni. Nit’éé’ bimá aní k’adee’ ’aadéé’ chiíłtsxóoí yilwoł.

boy outside-at 1-play.IP 3-say. past 3-mother 3-say.IP now there-from vehicle-yellow-NMZ 3-moving.fast.F

Bee nahaldzoohí yah ’adíítį́į́ł. Da’ yah ’ííńtą́?

broom in 3-2-bring.F.SSO Q in 3.2.bring.P.SSO

bik’ídadisoodiz

pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.P

bik’ídeediz

3DO-1dpl-wrap.it.around.it.P

bik’ídídis

3DO-2-wrap.it.around.it.I

dadoohsį́į́ł

pl-3DO-2dpl-eat.it.F

daoohgish

pl-3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

deishbéézh

pl-3DO-3dpl-boil.it.P

deitł’ó

pl-3DO-3dpl-weave.it.I

dideidííłjéé’

pl-3DO-3dpl-start.fire.P

dididííłjah

3DO-2-start.fire.F

didiiljéé’

3DO-1dpl-start.fire.P

didoołjéé’

3DO-2dpl-start.fire.P

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed.

this night NEG bull into.field-3-run.O

Doo ndi nálzid da.

not.even 3-scared.NI NEG

Gohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ bgo daats’í nínízin?

coffee only TOP or milk 3-with-GO perhaps 3-2-want.NI

hadazhdééłbįįd

pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.P

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

hadííníłbįįd

3DO-2-fill.something.up.with.it.P

hanííłchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).P

háínígeed

3DO-2-dig.it.out.P

Kingóó ’anááda’iisdee’.

town-to again-pl-3-go.R

Kwe’é k’ad łe’esh’aah.

here now earth-1-put.into.I.SRO

Mexicogóó daashinyáa ni’.

Mexico-to was.it 2-go.I NI’

Na’nízhoozhígóó nihił ’adeeswod ’áko shį́į́ ’adiidį́į́ł chidí nihá ’ánálnéehgo.

Gallup-to 1-with INDEF-drive.P then maybe 1-dual-eat.F car 1-for 3-fix.I-GO

Naakiiskánídą́ą́’ dibé tó ła’ bá niníyį́.

two.days.ago sheep water INDEF 3-for 3-1-haul.P

Náńsdzáago t’áá ’íídą́ą́’ ’ííníyą́ą’ dooleeł.

back-1-go.sg.P-GO just already INDEF-2-eat.P FUT

nidadiilyeeł

pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nihimásání ha’át’íí lá yinízin?

1dpl-grandmother what LÁ 3-3-want.NI

niséłkáá’

3DO-1-investigate.it.P

Nizhónígo ha’íí’ą́ yę́ędą́ą́’ ts’íiłgo da’ségis.

beautiful sunrise past quickly pl-3-1-wash.P

Shidá’í látsíní ’áyiilaa’ii’ yaa bił hoozhǫǫhgo bima yaa yinítą́.

1-uncle bracelet 3-make.P-and 3-3-happy.I 3-mother 3-3-give.P

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

Tsiiyi’di náá’dzítseeł yiits’a’.

forest.up.to 4-again.chop in.sound.R

Tsinaabąąs t’éiyá bee ch’aa nida’asdee’ ha’níigo dahane’.

wagon only 3-it travel pl-3-go.P 3-say-GO.NI pl-3-tell.P

wooshóó’

3DO-2dpl-brush/comb.it.P

yiidlą́ą́’

3DO-1dpl-drink.it.P

yishhį́į́h

3DO-1-melt.it.(snow).I

yitł’ó

3DO-3-weave.it.I

yiyííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.(snow).P

Yéego nihee nahóółtą́ągo yá’át’ééh doo yę́ę ’áko shį́į́ naadą́ą́’ dadinóosééł.

hard.GO 1pl-on 3-rain.P.GO 3-good future wish then maybe corn 3pl-grow.F

yíłhį́į́’

3DO-1-melt.it.(snow).P

ʼAtʼééd doo bzhǫ́ǫ da dooleeł.

girl NEG 3-with 3-happy.NI NEG 3-become.F

ʼDa’azhishgóó, sis łigaii shaʼ díílééł.

dance-to 1-go.F belt silver 1-borrow 3-lend.SFO.F