Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Yadiizíní bigháníshgéésh.

can 3-through-1-cut.open.I

’Adą́ą́dą́ą́’ shá bíighah kintahdi tádísháahgo shee ’i’íí’ą́.

yesterday sun proportionate town-at 1-go.about.Prog-GO 1-on 3-sun.went.down.P

’Aoo’, ’ákǫ́ǫ́ shíni’.

yes there 1-mind

’Awééh kweʼé ninishteeh, adaʼoogeeh.

baby here 3-carry.AnO.I 3-fall.O

’Ádihodideesht’ih sha’shin nisingo t’áadoo ’atah haasdzíi’ da.

RFLX-1-get.into.trouble.F perhaps 1-think.CI-GO NEG among 1-say.P NEG

’Áłchíní hazhóʼí bik’i yíldził.

children careful 3-for 2-support.Prog

bik’ídadidiidis

pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.F

Bįįh bił da’doółdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.O

Ch’aa déyá ńt’éé shichídí bikee’ dilkǫǫh.

travel 1-go past 1-vehicle 3-tires worn.

Ch’iyáán ííł’í doo ndi yééhósin da.

food 3-3-make.CI NEG but 3-3-know.NI NEG

dadidíníilkał

pl-3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).F

Dahojitaałgo t’áá hoonaałgo wónáásdóó ’ayóí ’íits’a’go dahojitaał.

Pl-4-sing.I-COMP just areal-3-move.Prog-COMP soon remarkable 3-sound.I-COMP pl-4-sing.I

Damóogo nihaa náájídááh.

Sunday.GO us.return 4-again.visit.F

deeshį́į́ł

3DO-1-eat.it.F

Devon glottal start bi’diił’áhigíí ’ayóo shi’diił’á.

Devon glottal start 3-3-bother.DI very 1-3-bother.DI

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

dideidííłjéé’

pl-3DO-3dpl-start.fire.P

Diné ’áłah silį́į́’ jiní.

people convene 3-become.P heresay

Díí nanise’ hiná.

this plant 3-alive.NI

Díkwíí jį́ lá nanilnish?

how.many Q days 2-work.I

Doo nídahiyoołnaah da.

neg pl-3-2dpl-resuscitate.I neg

Doo yéé chizh yah ’ííjaa’í hooghan shį́į́ ’adííłk’ą́ą́’ nít’éé’.

DOO YÉÉ firewood into 3-1-carry.pl.P-Í hogan probably 3-1-burn.P past

Ha’át’íí́sh baa hane’?

What Q 3-for be.told.CI

hadazhdoołtééł

pl-3DO-4dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadazhdínóołchał

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).F

hajíígeed

3DO-4-dig.it.out.P

hanołchaad

3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).I

hazhdoołtééł

3DO-4-carry.him/her.up.out.of.something.F

Haʼoodzíí’ binaołnish.

sentence 3-2dpl-work.CI

Háí shą’ bił nanilnish?

who Q 3-with 2-work.I

Hodíína’go ch’í’deeshnił.

later.GO out.animals.F

háíníłgizh

3DO-2-cut.it.out.P

Jacob ’éí ayóo naalnish

Jacob this.one very 3-work.CI

joodlą́ą́’

3DO-4-drink.it.P

K’aa’ísh tsénaa ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?

arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.P

Na’ahóóhaidi t’áá shǫǫ nihinááł łį́į́’ nidadoolgoł.

rodeo-at just good 3-1dpl-watch.F horse 3dpl-buck.along.F

Náńsdzáago t’áá ’íídą́ą́’ ’ííníyą́ą’ dooleeł.

back-1-go.sg.P-GO just already INDEF-2-eat.P FUT

nidazhdooleeł

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

nisíníłkáá’

3DO-2-investigate.it.P

Remark- Hachidí laʼ doo sizį́į da. Response- Jó doo jizdáa da .

4-vehicle surprise NEG 3-stand.SPN-NEG | well NEG 4-sit.SPN NEG

Shidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.

1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Sitsóóké da’ółta’go t’óó bik’iisdził.

1-grandchildren pl-school-GO just 3-1-support.Prog

Tsídii t’áyaalchíí’ wolyéhígíí bit’a’ danizhóní yee’.

bird wing-under-red 3-name.NI-NMLZ 3-wing pl-3-pretty.NI really

Tó dasiyíyę́ę ’ałtso naaltséi lá.

water pl-3-sit.LPB.SPN-deceased completely 3-dried.up.P DISC

woohgish

3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

Yadiizíníshą’ haa néelt’e’go nínízin?

can-Q how 3.many.N-GO 2-want.NI

yishhį́į́h

3DO-1-melt.it.(snow).I

yíníłhį́į́’

3DO-2-melt.it.(snow).P

Łį́į́ bá níníłjooł.

horse 3-for 3-2-handle.NCM.F

Ńléí hastiin bitáshtł’ah nishtł’ajígo sid.

that man 3-temple-GI left-JIGO scar