Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Adą́ą́dą́ą́’ shá bíighah kintahdi tádísháahgo shee ’i’íí’ą́.
yesterday sun proportionate town-at 1-go.about.Prog-GO 1-on 3-sun.went.down.P’Atsiniltł’ish dóó tó dayókeedígíí baa ’áłah ’aleeh lá.
electricity and water pl-3-request.I-NOM 3-for meeting DISC’Ayóo łį́į́’ shił naalgeed diní, ’ííshją́ą́shį́į́ díí łį́į́’ bik’i dah ńdaah!
very horse 1-with 3-buck.CI 3-2-say.NI lets.see this horse 3-on up 2-sit.IBee nahaldzoohí yah ’adíítį́į́ł. Da’ yah ’ííńtą́?
broom in 3-2-bring.F.SSO Q in 3.2.bring.P.SSObik’ídideesdis
3DO-1-wrap.it.around.it.Fbik’ízhdidoodis
3DO-4-wrap.it.around.it.FChidíłtsooí bidááh síńzį́į dooleeł.
car-yellow-REL 3-for 2-stand.SPN FUTdeidííłhį́į́’
pl-3DO-3dpl-melt.it.PDibé yah ánádanołkaad!
sheep inside semelit-pl-2pl-gather.Rdidazhdidoołjah
pl-3DO-4dpl-start.fire.Fdidiiljéé’
3DO-1dpl-start.fire.Pdiidiłjeeh
3DO-3-start.fire.IDíí gohwééh doondó’ sido da!
this coffee not.even 3-hot.SPN NEGDíí jį́ ’áłchíní nááda’ołta’.
this day children again-pl-3-study.RDíkwíí jį́ lá nanilnish?
how.many Q days 2-work.Idíníłkaad
3DO-2-start.to.herd.them.(animals).IDíí ’éí télli ’ayóo ’ayą́.
this TOP donkey very 3-eat.Pdíłhį́į́h
3DO-2-melt.it.IGohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ biłgo daats’í nínízin?
coffee only TOP or milk 3-with-GO perhaps 3-2-want.NIhadazhdoołtééł
pl-3DO-4dpl-carry.him/her.up.out.of.something.Fhadeidééłbįįd
pl-3DO-3dpl-fill.something.up.with.it.Phaiilgizh
3DO-1dpl-cut.it.out.Phanoołchaad
3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).PHastóíí dóó sáanii k’inááda’didlé.
3-men and 3-women planting.again.PL.RHatáaldi ’iikááh ’atah ’ajóle’.
ceremony-at sandpainting among 4-make.OHáí lá kintahgóó shił ’adoołbąs?
who-Q town-to 1-me 3-drive.FHáí shą’ bił nanilnish?
who Q 3-with 2-work.IHooghan binááshwoł ńt’éé shimá sání shich’ahóóshkeed.
hogan 3-encircling-1-run.Prog past 1-grandmother 1-3-scold.Pjiyą́
3DO-4-eat.it.Ijííyą́ą́’
3DO-4-eat.it.PK’aa’ísh tsénaa ’aní’á biyaa doodago daats’í báhátis ’ayiist’oh?
arrow-Q bridge 3-under or perhaps 3-over 3-3-shot.PNaaltsoos bikáá’ na’aníshí bikáa’gi si’ą́.
book desk 3-on-at up 3-lie.SRO.SPNNi ga’ k’ad dibé bikéé’ díínááł.
you EMPH now sheep 3-behind 2-go.Fnidoohłeeł
3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.FNimá sání bich’į́’ ch’iyáán ła’ dijááh.
2-grandmother 2-to food some start-3-2.take.PlO2.FNimá yázhí bighanaad késhdę́ę́’į́">góó díílwoł dóó ’áájí ’awéé’ baa ’áhólyą́ą dooleeł.
your aunt 3-house-to 2-run-and that-way baby 3-for 2-care.CI FUTnisíníłkáá’
3DO-2-investigate.it.PNá’áł’ah doo ndi yiyiichįįh da.
3-butcher.CI NEG 3-good.at.NP NEGNíwe, tʼáádoo ʼałkʼésdisí niyą́ní.
stop NEG candy 3-2-eat.DI.NEGShichidí t’ahdii yá’át’ééh, ’át’ah ’índa ła’ ninááhideeshnih.
1-car still 3-good.N later one again-3-1-buy.FSitsóí bi’éé’ nizhónígo bá nishéch’ąą’.
1-grandchild 3-clothes 3-beautiful.NI-GO 3-for designed.P 1-itT’ah doo kintahgóó diit’aash da.
not.yet store-to 1du-go.I NEGyideeshjį́į́ł
Future Mode: 1-become.black.Fyiilbéézh
3DO-1dpl-boil.it.Iyiishjį́į́ł
Progressive Mode: 1-become.black.Progyik’íididis
3DO-3-wrap.it.around.it.IYiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?
tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- háá-P.ENCLITIC whereNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -sh enclitic for content questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- yíshą́ eat itlook up conjugationhide conjugation ▾
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want




