Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ach’íí’ ła’ deeshį́į́ł.

rolled.intestine some 1-eat.F

’Asdzą́ą́ Báhoozhóní yinishyé.

woman happy 1-called.NI

’Atsį́’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?

meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI

’Awéé’ dah sidá.

baby up 3-sit.SPN

’Ayóo’ósh nidlóóh? ’Áyaańda dah dinítsiz.

very-Q 2-cold.I no.wonder up 2-shiver.NI

’Ołhosh.

2du-sleep.NI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

’Ólta’góó deínóhkááh.

school-toward pl-2dpl-go.pl.PROG

bik’ídazhdeezdiz

pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.P

bik’ídidoohdis

3DO-2dpl-wrap.it.around.it.F

bik’ídidíídis

3DO-2-wrap.it.around.it.F

bik’ídísdis

3DO-1-wrap.it.around.it.I

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad naalkaah doo baa ’áhonissin da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫd bik’i’diitą́.

formerly Navajo language research NEG 3-about 1-aware.CI NEG | now TOP at.least 3-of-1-understand.P

Chidí bits’ą́ą́’ niiltłago t’óó yíyooyił.

car 3-from 3-stop.P-GO just 3-3-push.Prog

Da’adánídi ’áts’ą́ą́’ deeshghał.

restaurant-at ribs 3-1-eat.F

deidoołbish

pl-3DO-3dpl-boil.it.F

deidíníłkaad

pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).I

deiilyį́į́h

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).I

deiitł’ó

pl-3DO-1dpl-weave.it.I

didadiiljéé’

pl-3DO-1dpl-start.fire.P

didazhdiłjeeh

pl-3DO-4dpl-start.fire.I

Díí gohwééh doondó’ sido da!

this coffee not.even 3-hot.SPN NEG

Dlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.

prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.P

Doo bíighah da.

NEG 3-sufficient.NI NEG

Doo nił bééhózín da lá jiní. T’áá káhí la’ bił hóolne’!

NEG 2-with 3-knowledge.CI NEG disc 4-say.P just never some 3-with 2-tell.F

hadeiilgizh

pl-3DO-1dpl-cut.it.out.P

haiilgizh

3DO-1dpl-cut.it.out.P

jiłhį́į́h

3DO-4-melt.it.(snow).I

K’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół doo yę́ę ła’ damóo yę́ędą́ą́’ t’áadoo ’asétł’ǫ́ǫ da.

now half-toward 1-weave.Prog future past one Sunday when.past NEG 1-weave.P NEG

Kǫ́ǫ́ tsé si’ą́.

here rock 3-be.SRO.NP

Na’nízhoozhígóó nihił ’adeeswod ’áko shį́į́ ’adiidį́į́ł chidí nihá ’ánálnéehgo.

Gallup-to 1-with INDEF-drive.P then maybe 1-dual-eat.F car 1-for 3-fix.I-GO

nanilé

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.I

Neeznáá shinaahai yéedą́ą́ʼ shimásání bighandi ayóó nináshtih ńt’ę́ę́ʼ.

ten 1-winter.pass.P past 1-maternal.grandmother 3-home-at very 1-balk.R past

Nimá yázhí bighangóó díílwoł dóó ’ááaad késhdę́ę́’į́">jí ’awéé’ baa ’áhólyą́dooleeł.

your aunt 3-house-to 2-run-and that-side baby 3-for 2-care.CI FUT

Nizhónígo ’oo’ááł.

be.nice.NI-GO be.daytime.Prog

Nídiiłne’.

3-2-hit.I

NTUdi yee’ da’íídóółtah yéeni’ háajį́’goshį́į́ da daįįnóołta’.

NTU-at really pl-2dpl-attend.school.R contrary.to.assumption somewhere such.as pl-2dpl-study.P

Náhookǫsdę́ę́’go níyol.

north.fromGÓ 3-wind.NI

Ron hashk’aan ła’ ní.

Ron banana some 3-say.NI

Sam ’ałhosh.

Sam 3-sleep.NI

Sh hóóchįįd.

1-for ho-anger.P

Shá hóóchįįd.

1-angry starting.P

Shí doo mósí sh yá'át'éeh da.

Kii cat 3-with 3-good.NI

T’ah doo naat’áanii naaltsoos ná heidiléeh da.

not.yet leader paper 2-for 3-fill.out.I NEG

T’áadoo hoshíníkéhé.

T’ÁADOO 2-scold.NI-Í

ín">T’áadoo ná’iilwoshí.

NEG 2-sleep.R

T’áá kwe’é shiba’ sínídáa doleeł.

just right.here 1-waiting.for 2-sit.SPN FUT

T’ą́ą́tsoh táá’góó yoołkáłę́ędą́ą́’ ’ałdó’ Tóta’góó tádííyá.

May three-góó day-past also Farmington-góó 1-went.P

T’óó tá’ádeesgizii’ ’ííyą́ą́’.

just 3-reflex-wash.P-CONJ 3-eat.P

Yiską́ągo shicheii nihaa deeshááł ní.

tomorrow 1-grandfather 1pl-to 1-walk.F 3-say.NI

yíníshóó’

3DO-2-brush/comb.it.P