Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ashą́ą́ nít’ę́ę́’ t’áadoo hooyání shaa ’ílwod.

1-eat.Prog past suddenly 1-for 3-drive.P

’At’ééd sin t’áá hahígo yíhooł’ą́ą́’.

girl song just quickly 3-3-learn.P

’Eii bóhólníih ni.

that FOC 3-lead.Prog EMPH

bik’ídazhdidis

pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.I

bik’ídeediz

3DO-1dpl-wrap.it.around.it.P

bik’ídisoodiz

3DO-2dpl-wrap.it.around.it.P

bik’ídínídiz

3DO-2-wrap.it.around.it.P

Chidí nidabinołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

daołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

deidíníłkaad

pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).I

deiitł’ó

pl-3DO-1dpl-weave.it.I

Dibé dził binaashii nanishkaad.

sheep hill 3-across.from 3-1-herd.CI

diilbish

3DO-1dpl-boil.it.F

Díí yihahígíí biyi’, háísh tówónaanígóó ch’aa deeyá?

this year.IGII within who overseas.GOO travel 3-going.F-Q

Díkwíí jį́ lá nanilnish?

how.many Q days 2-work.I

Doo ’áłah dadiidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

dołhį́į́h

3DO-2dpl-melt.it.I

Dziłghą́’ą́ bizaad diists’a’ laanaa.

White.Mountain.Apache 3-language 1-understand.NI wish

díníłkaad

3DO-2-start.to.herd.them.(animals).I

hadasiigeed

pl-3DO-1dpl-dig.it.out.P

hadasoogeed

pl-3DO-2dpl-dig.it.out.P

hadeiilgizh

pl-3DO-1dpl-cut.it.out.P

hanishchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).I

Háísh ’ałhosh?

who-Q 3-sleep.I

jíí’aal

3DO-4-chew.it.P

Kingóó déyáhą́ą́’ łá’í nidi doo bénáshniih da.

store-to 1-go.P-past but NEG 3-1-remember.CI NEG

Kintahgóó diit’ash.

town-to 1dpl-go.du.Prog

Kʼadí! Tʼáadoo tʼóó ’ííyį́į̨́łí.

stop NEG just 2-eat.Prog-í

Mary ha’át’íí lá yinízin?

Mary what Q 3-3-want.NI

Nizhónígo ha’íí’ą́ yę́ędą́ą́’ sxíiłgo da’ségis.

beautiful sunrise past quickly pl-3-1-wash.P

Nizhónígo ha’íí’ą́ yę́ędą́ą́’ sxíiłgo da’ségis.

beautiful sunrise past quickly pl-3-1-wash.P

Nił hǫ́zhǫ́ǫ́sh doodaii’ doósh nił hózhǫ́ǫ da?

2-with-happy.NI-Q or neg-Q 2-with happy.NI neg

Sha’áłchíní Toohgóó bił ’eesbąs.

1-children Shiprock-to 3-with 1-drive.Prog

Shichidí t’ahdii yá’át’ééh, ’át’ah ’índa ła’ ninááhideeshnih.

1-car still 3-good.NI later one again-3-1-buy.F

Sitsóí éí ’ashiiké nidaanéego ’atah nijóne’ laanaa nízin.

my.grandson TOP boy pl-3pl-play.I-GO join 4-play.O hope 3-3.want.CI

T’áá ’ákwíízhíní tó dah siyínígóó ’ałnánáshdááh.

every summer lake-toward again-1-go.R

T’áá ’íídą́ą́’ ła’ nímasii bik’ééłgizh.

already some potato 3-1-peel.P

T’áadoo hooyání łį́į́’ shidáagi ch’éltáál.

suddenly horse 1-front-at 3-bolt.P

T’áá gohwééh baa wóókááh

see.to.it coffee 3-for 2-pour.OC.O

T’óó k’asdidą́ą́ dóola bizgoh.

merely nearly-past bull 3-3-gore.P

Ts’aa’ t’áá nitsaaígíí bídin nishłį́.

basket just 3-large.NI-nom 3-lack 1-be.NI

Tó dasiyę́ę ’ałtso naaltséi .

water pl-3-sit.LPB.SPN-deceased completely 3-dried.up.P DISC

wooshjį́į́h

Optative Mode: 1-become.black.O

yidíníłkaad

3DO-3-start.to.herd.them.(animals).I

yik’íididoodis

3DO-3-wrap.it.around.it.F

yishhį́į́h

3DO-1-melt.it.(snow).I

Yiską́ągo nighanaad késhdę́ę́’į́">di naadeeshááł.

tomorrow 2-home-at 2-to-1-go.F

Yiską́ągo daats’í doodaii’ naakiiską́ągo daats’í dah dideeshááł.

tomorrow.GO maybe either two.tomorrow-GO or start.off 1-start.go.F

Yiłką́ą́dą́ą́’ n’diish’na áádóó ’olta’goo dah diiyá.

Dawn.last 1-got.up and school.GOO off.to 1-walk.P