Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ach’íí’ ła’ deeshį́į́ł.

rolled.intestine some 1-eat.F

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó sitsiits’iin díínii’.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG because soon 1-head 3-ache.P

’Ałk’idą́ą́’ tóniteel bąąhgóó tádííyáhę́ę bénááshnii’.

long.ago ocean 3-beside-along around-1-past 3-1-remember.P

’Ííyolgo doo 'íits’a’í da.

wind -3-GO NEG hear-3.P

’Ííłk’aaz.

3-cold.went.P

bik’ídiidis

3DO-1dpl-wrap.it.around.it.I

Bįįh bił da’doółdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.O

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

deiilyį́į́h

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).I

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

didiiljeeh

3DO-1dpl-start.fire.I

Diné bikéyah bikáa’gi ndahonidzood yę́ędą́ą́’ Naatsis’áán hoolyéégóó niha’áłchíní bił ’adahineet’į́į́’.

Navajo 3-land 3-on-at pl-areal-3-flee.pl.P past Navajo.Mountain areal-be.called.NI-to 1pl-children 3-with pl-1dpl-sneak.off.P

Diné k'ehjí yáti' shił bééhózin.

Navajo way speech 1-with 3-ho-know.CI

Díí yiską́ągo ’íídííłtah.

this tomorrow 3-2-read.F

Dlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.

prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.P

Doo bił bééhózin da ya’?

neg 3-with 3-know.CI neg Q

Haashíyee’ díí azee’dich’ii’ bíniitááh hait’éego dich’íí’.

try.and.find.out this chile-burnsr 3-2-try.IP how-GO spicy

hadadiiltééł

pl-3DO-1dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

Hahgo lá tá’dinigizh?

When part 2-shear.F

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).I

Haánee’ náánááshdáał dooleeł.

well 1-again-walk.R future

jididoołhįh

3DO-4-melt.it.F

Jį́į́dą́ą́’ nihee deezhchííl. Naaki yiską́ągo náádidoochííł jiní.

day-PST 1.PL-with start-3-snow.P two day-PST-GO again-start-snow.F 3-say.I

joodlą́ą́’

3DO-4-drink.it.P

jííyą́ą́’

3DO-4-eat.it.P

K’ad ’atiingóó hashtł’ish.

now road-GÓÓ mud

naashłé

3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.I

Ná hóóchįįd.

2-for ho-anger.P

Ná’oolkiłí sits’ą́ą́’ tanáóó’nił lágo!

watch 1-away 3-1-take.apart.O don’t

nijiskáá’

3DO-4-investigate.it.P

Nimá sání bich’į́’ ch’iyáán ła’ dijááh.

2-grandmother 2-to food some start-3-2.take.PlO2.F

nishóóh

3DO-2-brush/comb.it.I

NTUdi hooghannimází góne’ Diné bizaad baa ’iinishta’

NTU-at hogan inside Diné 3-language 3-for 1-read.I

Níléí chidí t’óó la’ nihichidí át’é nahalin.

there car contrary.to.appearances 1pl-car 3-be.NI 3-resemble.NI

Ńléí dziłtsį́į́góó diit’ash.

there mountain-base-toward start-1du-go.du.I

Ńléígóó díníyáa dooleel.

there-GÓÓ 2-go.sg.SP FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Sam ’ałhosh.

Sam 3-sleep.NI

Shidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.

1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Shíká ’anánílwo’ doodago’ t’áadoo shaa nánít’į́ní!

1-after indef-help.R or just-neg 1-about 1-2-bother.NI-neg

Sitsii’ ndeeshshoh léi’ tó ’anideizgiz lá.

1-hair 3-1-moist.F because water 3-turn.off.R DISC

T’ah doo ashą́ą da.

not.yet 1-eat.I NEG

T’ah kodą́ą́’ kélchí nahideeshnih.

still now-past moccasin 3-1-buy.F

Tségháhoodzánídi hahonishchaad.

Window.Rock-at 1-trouble.F

Tį́ʼ daʼdiidį́į́ł.

let's.go pl-1dpl-eat.F
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Tł’éédą́ą́’ shį́į́ nida’a’nééhgóó nidadziskai.

last.night perhaps game-to pl-3-3-go.pl.P

Yáʼáhootʼéegi shighan.

areal-beautiful.NI-at 1-home

Ła’ damóo yę́ędą́ą́’ dah ’iyétł’ónée, k’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół.

one Sunday past up 3-1-set.P-past now middle-toward 1-weave.Prog

Łééchąą’í tsxį́įłgo ’atsį’ yiyą́.

dog quick-GO meat 3-3-eat.I

ʼÉí hastiin naanish bichʼįʼ ’ádoolʼaad lá.

that man work 3-to 3-3-give.F DISC

ʼÁłchíní haʼoodzííʼ naaltsoos yikááʼ ’ádayiilaaígíí baa dloh hasin.

children sentence paper 3-on pl-3-3-make.P-ÍGÍÍ 3-about humor 4-think.CI