Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Adą́ą́dą́ą́’ shá bíighah kintahdi tádísháahgo shee ’i’íí’ą́.
yesterday sun proportionate town-at 1-go.about.Prog-GO 1-on 3-sun.went.down.P’Ahwééh bee yishdlį́hígíí bikáá’ ’adání bikáá’ dah yish’ááh.
coffee 3-with 3-1-drink.P-NOM table 3-on up 3-1-put.SRO.U’Ak’ah ła’ dishhį́įhgo baa naashá.
lard some 3-1-melt.I 3-to 1-go.CI’Atsį’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?
meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI’Ayóigo deesk’aaz --- ’áyąą dah dinítsiz.
terribly cold no.wonder up 2-shiver.NI’Ałchíní ’ólta’di t’áá ’áhą́dígo ’ahąąh naazį́.
boy school-at just together-GO abreast pl-3-stand.SPN’Ałk’idą́ą́’ ch’iyáán ’ ádayiilaa léi’ ła’ ’ánáádeiilyaa.
long.ago food pl-3-3-make.P Indef. some again-pl-3-1dpl-make.P’Áłchíní bi’éé’ náádaségis.
children 3-clothes 3-1-wash.RAshkii hooghan gone’ ałhosh.
boy hogan inside 2-sleep.NICh’é’étiingóó naanéhígíí shił bééhózin.
entrance-along 3-play.I-COMP 1-with 3-know.NICh’ééh jiyáán hastiin baa nahashniihgo ch’ééh ’ííł’įįd ’ahbínídą́ą́’.
watermelon man 3-from 3-1-buy.CI-GO tried in.vain 1-act.P morning-pastChidí ’ániidígíí naháłnii’ nít’éé’ bee lą́ą́ shąąh háájil.
car new-ÍGÍÍ One 3-1-buy.P-GO 3-with many 1-on 3-charge.Pdajishóóh
pl-3DO-4dpl-brush/comb.it.Idazhdoołbish
pl-3DO-4dpl-boil.it.Fdeiyą́
pl-3DO-3dpl-eat.it.Ididadidiiljah
pl-3DO-1dpl-start.fire.Fdishhį́į́h
3DO-1-melt.it.IDíí gohwééh doondó’ sido da!
this coffee not.even 3-hot.SPN NEGDíí jį́ ’áłchíní nááda’ołta’.
this day children again-pl-3-study.RDoo t’áá k’ad nimasii yiyą́ą́ da.
do.not.want.to potatoes 1-eat.P NEGDooládó’ dichin nisin da.
certainly hungry 1-want.N DAhadadéélbįįd
pl-3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.Phadaoołgizh
pl-3DO-2dpl-cut.it.out.PHahgo hooghan ’ájílééh?
When hogan 4-make.Ihanołchaad
3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).IHáí lá ’ałhosh?
who Q 3-sleep.IHáí shą’ bił nanilnish?
who Q 3-with 2-work.IHáidígíísh ʼałkʼésdisí deeshį́į́ł?
which.one-ÍGÍÍ-Q candy 3-1-eat.Fjííyą́ą́’
3DO-4-eat.it.PK’ad hooghangóó nááshdááł dooleeł.
now hogan-toward 1-go.Prog FUTNaaki yiskánídą́ą́’ da’iiníílta’go hahoolzhiizh.
two day-past pl-1dpl-school.NI-GO start-time.passing.PNáá’íídéeshtah nisin doodago t’óó siláogóó deeshááł.
again-1-go.school.F 1-want or merely military-to 1-go.Fnidasiilkáá’
pl-3DO-1dpl-investigate.it.Pnidasiilyá
pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Pnideidooleeł
pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.FNimá yázhí bighangóó díílwoł dóó ’áájí ’awéé’ baa ’áhólyą́ą dooleeł.
2-auntie 3-house-toward 2-run.F and there-at baby 3-to 2-care.CI FUT
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- goal
- Náásgóó
- yishwoł run along
- -jí on the side of, in the direction of, in the manner of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
- -aa to’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- benefactive
- Continuative Imperfective (CI)
- ’áháshyą́ care
- dooleeł futuresaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi




