Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Hííłch’į’go ’índa ta’iideeshnih.

evening.GO until 1-mix.dough.F

Naaltsoos aseezį́ yíníshtaʼ.

paper gossip 3-1-read.I

’Aoo’, ’ashdladigóó ’oolkiłgo ’áádę́ę́’ shił ná’ílwod.

yes five-at-toward clock-GO there-from 1-with 3-return.P

’Atiin yéego séí ndahadleeh łe.

road very sand 3-becomes,usually.CI

’Ałchíní ’ólta’di t’áá ’áhą́dígo ’ahąąh naazį́.

boy school-at just together-GO abreast pl-3-stand.SPN

’Ałk’idą́ą́’ dahane’ yę́ę bíneeshdlį́įgo yíłta’.

long.ago pl-story past 3-1-admire.I-GO 3-1-read.P

Bee nahaldzoohí yah ’adíítį́į́ł. Da’ yah ’ííńtą́?

broom in 3-2-bring.F.SSO Q in 3.2.bring.P.SSO

bik’ídóhdis

3DO-2dpl-wrap.it.around.it.I

Bíni’dii si’ą́ t’áádoo baa nánít’íní.

3-let-stay 3-sit.SRO.SPN just.NEG 3-about 2-bother.NI

Ch’į́į́góó ch’ééh tádííyá.

fail in.vain 1-go.P

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.

formerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-I

Da’ ’áájí ’ałdó’ ’áłah ’azlį́į́’?

Q that-side also meeting 1-happen.P

dadoohsį́į́ł

pl-3DO-2dpl-eat.it.F

dajííyą́ą́’

pl-3DO-4dpl-eat.it.P

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

Damóogo ’áłah ’aleeh ’áko ’áadi nihaadíínááł.

Sunday 3-gather 3-be so there-at 1-Pl-to-2-arrive.F

Damóogo nihaa náájídááh.

Sunday.GO us.return 4-again.visit.F

dazhdííłhį́į́’

pl-3DO-4dpl-melt.it.P

deitł’ó

pl-3DO-3dpl-weave.it.I

didadiiljeeh

pl-3DO-1dpl-start.fire.I

didishjeeh

3DO-1-start.fire.I

Díí tł’óół tsin bik’ídísdis.

this rope stick 3-on-3-1-wrap.I

dínółkaad

3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).I

Gohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ biłgo daats’í nínízin?

coffee only TOP or milk 3-with-GO perhaps 3-2-want.NI

hadazhniłchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).I

hadeiłgéésh

pl-3DO-3dpl-cut.it.out.I

hadííłtééł

3DO-2-carry.him/her.up.out.of.something.F

haidoołtééł

3DO-3-carry.him/her.up.out.of.something.F

Hooghan bine’jígo łį́į́’ sizį́ dóó t’íís yiyaagi dahaastł’ǫ́.

home 3-behind-side-GO horse 3-stand.SPN AND cottonwood 3-under-at up-3-3-tie.P

Jáan bimá łóó’ t’áá yiyánígíí bił bééhózin.

John 3-mother fish just 3-3-eat.I-ÍGÍÍ 3-with 3-about-3-know.NI

Jooł de’ ní’aah.

ball here 3-2-bring.I

Jó nił bééhozin shibéeso ’adingo

because 2-with 3-knowledge.CI 1-money 3-dwindle.CI-GO

Naaki yiskánídą́ą́’ k’os hanáádaheezhzhǫ́ǫd nidi t’áadoo nihee nidahastą́ą da.

"two-days ago cloud pl-3-spread-out.P but NEG 3-us pl-rain.P"

Nitsilí ’abínígo tóógóó łį́į́łchíí’ bił ’ałnánáldlosh łeh.

2-brother morning-GO water-to horse-red 3-with 3-go.R usually

Nizhónígo ’oo’ááł.

be.nice.NI-GO be.daytime.Prog

Nił bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.I

Níyolgo t’áá ’áko niishch’ił.

wind-GO immediately 3-blink.U

Níléí chidí t’óó la’ nihichidí át’é nahalin.

there car contrary.to.appearances 1pl-car 3-be.NI 3-resemble.NI

Shá bíighah tsiyaa sédáago, shinááł nida’jiłkǫ́ǫ́’.

sun proportionate tree-under 1-sit.SPN-GO 1-watch.CI pl-4-swim.P

Shá hóóchįįd.

1-for ho-anger.P

Shich’é’é bi’éé’ bá ’áshłéehgo naat’ą́hí hááłgizh.

1-daughter 3-clothes 3-for 3-1-make-I 1-GO fabric I-cut.P

Shitsili tsin ła’ nieidiitą́ii’ łeechą́ą́’ii’ łéi néídiiłhaal.

1-little.brother stick 3-3-pick.up.P-and dog INDEF 3-3-hit.P

Tį’ ninádeiilnish.

let’s.go again-pl-1dpl-work.R

Tsiiyi’di náá’dzítseeł yiits’a’.

forest.up.to 4-again.chop in.sound.R

Tsídii yázhí biná’neestł’ǫ́ góne’ nahaztą́.

bird little cage inside 3-sit.pl.SPN

Tódilchxoshí wóshdlą́ą́ʼ laanaa.

soda 3-1-drink.O 1-hope.
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Yidzaaz.

3-snowed.P

yidíníłkaad

3DO-3-start.to.herd.them.(animals).I

Ła’ damóo yę́ędą́ą́’ dah ’iyétł’ónée, k’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół.

one Sunday past up 3-1-set.P-past now middle-toward 1-weave.Prog

ʼÉí hastiin naanish bichʼįʼ ’ádoolʼaad lá.

that man work 3-to 3-3-give.F DISC