Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ak’ah kǫ’ dishtłi’go sédá.

candle 3-1-cause.burn.NI-GO 1-sit.SPN

’At’ééd t’áá shǫǫ kinaasda’.

girl just good 3-puberty.P

’Awééh kweʼé ninishteeh, adaʼoogeeh.

baby here 3-carry.AnO.I 3-fall.O

’Ałchíní ’ólta’di t’áá ’áhą́dígo ’ahąąh naazį́.

boy school-at just together-GO abreast pl-3-stand.SPN

’Áádóó éí haa daadzaa?

and.then TOP what pl-3-do.P

’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.

1-eat.O wish hunger 1-3-kill.I

’Ádą́ą́dą́ą́’ásh nishínílnish?

yesterday-Q 2-work.P

Ayóó biká ’anáshwo’.

often 3-for 1-help.R

Chidí bik’ee heesh’ááł.

car 3-tire 3-1-move.SRO.Prog

Chidí léi’ la’ ch’ééh dah diilyeed.

car because surprise in.vain up 3-go.I

Chidí nidabinóołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.O

dajiłhį́į́h

pl-3DO-4dpl-melt.it.(snow).I

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

daołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.I

daołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

dideidííłjéé’

pl-3DO-3dpl-start.fire.P

didiilyįh

3DO-1dpl-melt.it.F

didoołhįh

3DO-2dpl-melt.it.F

didíníilkał

3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).F

doohsį́į́ł

3DO-2dpl-eat.it.F

Dooládó’ shį́į́ ’adą́ą́dą́ą́’ shich’ohoos’ni’ da kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably yesterday 1-lucky.P town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P

díníshkaad

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).I

dííníłhį́į́’

3DO-2-melt.it.P

Haalá t’áá ’éiyá naaltsoos niníłtsooz ni’.

what-Q just TOP paper 3-1-put.FFO.P recall

hazhnííłchaad

3DO-4-card.it.(as.in.wool).P

Joe dóó Louise hataał.

Joe and Louise 3-sing.CI

Kingóó ’anááda’iisdee’.

town-to again-pl-3-go.R

Nahóółtą́ągo tł’óo’di dizhdółjeeh le’ nízin shicheii.

it.rained-GO outside.at 4-build.fire.O wish 3-3.want.CI my.grandfather

Náńsdzáago t’áá ’íídą́ą́’ ’ííníyą́ą’ dooleeł.

back-1-go.sg.P-GO just already INDEF-2-eat.P FUT

nishóóh

3DO-2-brush/comb.it.I

nisoolá

3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

nizhdooleeł

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.F

Shicheii déidiiłjeeh’ii’, hoozdohgóó nahisiitą́.

1-grandfather 3-3-built.fire.P-and warm-to 3-sit.P

Sitsii’ ndeeshshoh léi’ tó ’anideizgiz lá.

1-hair 3-1-moist.F because water 3-turn.off.R DISC

Tó dílchxoshí sits’ą́ą́’ wóódlą́ą́lágo.

soda 1-from 3-1-drink.O don’t

Tó lą’ígo nidlą́ ’áko bee nitah yá’áhoot’ééh dooleeł.

water many 3-2-drink.DI so 3-with 2-among pl-3-good.NI future

Tóbąąhgóó yishtł’ééł.

river-toward 1-run.Prog

Tsxį́įłgo tł’aakał ła’ ’ájóle’.

hurry-GO skirt some 3-4-make.O

Yadiizíníshą’ haa néelt’e’go nínízin?

can-Q how 3.many.N-GO 2-want.NI

Yéego ’ííníłta’, she’awéé’, ’áko nizhónígo ni’dííłtah.

really 2-study.NI 1-baby so well 2-graduate.F

yiilzhóóh

3DO-1dpl-brush/comb.it.I

yiishjį́į́h

Imperfective Mode: 1-become.black.I

Yiską́ągo nighanaad késhdę́ę́’į́">di naadeeshááł.

tomorrow 2-home-at 2-to-1-go.F

Yiską́ągo łį́į́’ ’ahaniniilkaad dooleeł.

tomorrow-GO horse 1dpl-round.up.P FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Yiłką́ą́dą́ą́’ n’diish’na áádóó ’olta’goo dah diiyá.

Dawn.last 1-got.up and school.GOO off.to 1-walk.P

yoodlą́ą́’

3DO-3-drink.it.P

Łį́į́’ bik’i na’ashnííł.

horse 3-on 3-1-unsaddle.I

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote