Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
ʼAshiiké ’éí ʼatsʼos bee ʼazhish biniiyé chahashʼoh ʼádeidoolííł.
boy-pl TOP feather 3-means-of dance 3-reason shade-house 3-3-pl-build.F’Anishkeed, t’áá ká nóólk’oł lágo.
2-3-photograph.I neg 2-blink.O LÁGO’Ashiiké yázhí nináádaa’né.
boys young pl-3-play.R’Eii lá bóhólníih ni.
that FOC 3-lead.Prog EMPHCasinogóó dóósha’ laanaa nisin.
Casino-GÓÓ 1-go.sg.O hope 3-1-think.CIChidíłtsooí bidááh síńzį́į dooleeł.
car-yellow-REL 3-for 2-stand.SPN FUTChííl bił níyolgo bits’ą́ą́dóó deesk’aaz.
snow 3-with wind-GO 3-away-from 3-cold.NIdadiilyį́į́’
pl-3DO-1dpl-melt.it.Pdeidoołbish
pl-3DO-3dpl-boil.it.FDibé ła’ yóó’ ’íínilgo k’adę́ę ’e’e’aahgo ch’ééh bíká naanááshwoł.
sheep some away 3-1-lose.P-GO almost evening in.vain 3-after 1-run.around.Pdidínííłkał
3DO-2-start.to.herd.them.(animals).FDiné k'ehjí yáti' shił bééhózin.
Navajo way speech 1-with 3-ho-know.CIDiné bikédaayahgi ʼooljééʼ hanáníbąsgo ʼashiiké nidahachíí jíní.
navajo-people 3-pl-land-at moon up.out-3-full.moon.R-GO boy-pl pl-3-birth.R 4-say.IDíí łééchąą’í dah doosłóós laanaa.
this dog 1-lead.O.ADV-laanaa optative particle for a positive wish, hope or desire.Dlǫ́ǫ́’ hwiiłhashaalání">go bik’e’ashch’íí’go baa ’ákonsin.
prairie.dog 3a-3-bite.I-GO 3-be.painful.P-GO 3-about 1-be.aware.NIDoo ’áłah dadiidleeł da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEGDoo yéé chizh yah ’ííjaa’í hooghan shį́į́ ’adííłk’ą́ą́’ nít’éé’.
DOO YÉÉ firewood into 3-1-carry.pl.P-Í hogan probably 3-1-burn.P pastGah bikéé’ yishwoł.
rabbit 3-following 1-run.ProgGrace jooł baa ní’ą́.
Grace ball 3-for 3-give.P.SROHa’át’íísh baa hane’?
What Q 3-for be.told.CIHa’át’íísh neidiyoołnih nínízin?
who-Q 3-3-buy.F 2-think.NIHa'oodzi'ígíí doo shił ákót'ée da.
what.was.said-nom NEG 1-with thus-3-be.NI NEG.Haa’íyee’ díí chidí bikééji’ adeez’ahí hasht’e diilnííł.
lets.see this pickup.truck 3-1.pl-fix.Fhajiłgéésh
3DO-4-cut.it.out.Ihaołgéésh
3DO-2dpl-cut.it.out.IHastiin t’áá ’ádzaagóó nahasne’.
man at.random 3-tell.PHastiin łééchą́ą́’í tsinaalzhoodí bił déíshood.
man dogs 3-3-haul.sled.LPB.ProgHooghan bikáá’ dah si’ánígíí bíyah da’nii’áago ’ádíílį́į́ł ’áko hooghan doo ’ałhiih nídoołdas da.
hogan 3-on up 3-sit.SPN-ÍGÍÍ 3-under pl-3-extend.NP-GO 3-2-make.F so hogan NEG RECIP-3-collapse.F NEG
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -káá’ on, on top of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- dah up at an elevation, off, static, holdingsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Si-Perfective Neuter (SPN)
- -yah under, beneath’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Neuter Perfective (NP)
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- ’áko so, so that, so thenfind in Navajo Conjunction Lexicon
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasessaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi




