Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

‘Ayóo deesdoi, nahółtą́ą́’ laanaa.

very hot.place 3-rain.P wish

’Ak’éégo ’éí chizh niléí keehaidi ninahdahiigééh nt’éé’.

autumn-GO that wood over.there winter.camp-at pl-3-1-unload.P past

’Ashkii t’áá shǫǫ ółta’ lá.

boy good.thing 3-learn.I DISC

’Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.

boy water 3-be.NI-ÍGÍÍ 3-in 3-fall.O

’Áłchíní bi’éé’ náádaségis.

children 3-clothes 3-1-wash.R

Ashkii hooghan gone’ ałhosh.

boy hogan inside 2-sleep.NI

Baa tįįh náádiikah.

3-for achieve 1dpl-walk.pl.I

bik’ídadohdis

pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.I

Ch’aa dé ńt’éé shichídí bikee’ dilkǫǫh.

travel 1-go past 1-vehicle 3-tires worn.

Chidí nidabinóołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.O

dajíí’aal

pl-3DO-4dpl-chew.it.P

daoohdlą́ą́’

pl-3DO-2dpl-drink.it.P

didoołhįh

3DO-2dpl-melt.it.F

Diné ’áłah silį́į́’ jiní.

people convene 3-become.P heresay

dizhdidoołjah

3DO-4-start.fire.F

Doochǫǫł á’ego!

repulsive 3-be.NI-GO

Dooládóʼ Diné Bizaad nanitł’ah da lá.

certainly Navajo language 3-difficult.CI as.such discover

díníshkaad

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).I

hadajishgizh

pl-3DO-4dpl-cut.it.out.P

hadazhneeshchaad

pl-3DO-4dpl-card.it.(as.in.wool).P

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

Hastiin łééchąą’í tsinaalzhoodí bił déíshood.

man dogs 3-3-haul.LPB.Prog

Hazhóʼí síní. Tʼáadoo naaní’dííldisí.

careful 2-sit.I NEG again-2-wander.Prog-í

Háádísh tsé si’ą́?

where-at-Q rock 3-be.SRO.NP

Háísh ’átsą́ą́’ jóyą́ą́’ laanaa nízin?

Who ribs 4-eat.O hope 3-3-want.CI

Háá’íshą’. ’Ákǫ́ǫ́ dílyeed!

what-Q there 2-run.F

jidoołbish

3DO-4-boil.it.F

Mósí dóó łééchąą’í baníłtsoodii, bił dahózhǫ́.

cat dog 3-1-feed.P-and 3-with PL-3-happy.NI

Naaltsoos yiníłta’.

book 3-2-read.I

Nisneez sélį́į’go shicheii nahałáhági ’át’éego nahashłáa doo nisin.

1-tall.NI 1-become.P-GO 1-grandfather 3-perform.ceremony.CI-similar.to 1-perform.ceremony.CI future 3-want.NI

Nizhónígo saad ha’oodzíí’ ’áníléehgo bik’e’íłchí.

nicely word HO-speak.P 3-2-make.I-GO 3-2-write.I

Shicheii bighangóó yishááł.

1-grandfather house-toward 1-go.Prog

Shicheii naalyehe bahooghandi chʼiiyaan nayiiłniih.

maternal.grandfather grocery 3-house-at food 3-3-buy.I

Shiyaazh, hodiinisin doo.

1-my son-2-you will.be 3-reverent.I

Shį́įgo ch’ééh jiyáán yishį́į́h ’áádóó tó lą’í yishdlį́į́h.

summer-GO watermelon 3-1-eat.U and.then water lots 3-1-drink.U

T’ah ’abíínídą́ą́’ naanishgóó dah dii.

still morning-past work-to up start-1-step.I

T’ahádą́ą́’ niha’áłchiní ’ólta’di bá hada’didoołííł.

right.now 2pl-children school-at 3-for pl-2dpl-enroll.F

T’óó tá’ádeesgizii’ ’ííyą́ą́’.

just 3-reflex-wash.P-CONJ 3-eat.P

T’áá gohwééh baa wóókááh

see.to.it coffee 3-for 2-pour.OC.O

T’áá shǫǫ da ’awéé’ nee hazlį́į́’.

at.least baby 2-for 3-become.P

Tséíłkéí nidaanéego dahonółne’ laanaa daniidzin.

teens pl-3pl-play.I-GO pl-3pl-win.O hope pl-3pl-think.P

Tsézéí lą’í joyéełgo nidaaz dooleeł.

gravel a.lot 3-4-haul.I-GO 3-heavy.NI 3-become.F

wooshjį́į́h

Optative Mode: 1-become.black.O

wooyą́ą́’

3DO-2dpl-eat.it.P

Yadiizíníshą’ haa néelt’e’go nínízin?

can-Q how 3.many.N-GO 2-want.NI

yiilbéézh

3DO-1dpl-boil.it.I

Yiską́ągo łį́į́’ ’ahaniniilkaad dooleeł.

tomorrow-GO horse 1dpl-round.up.P FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Yéego náádeeyolgo gáagii ch’ééh nídiit’ááh.

very-GO again-3-windy.R-GO crow in.vain start-3-fly.I

Łééchąą’í ’atsį’ yiyííyą́ą́’adą́ą́dą́ą́’.

dog meat 3-3-eat.P yesterday

ʼÉí hastiin naanish bichʼįʼ ’ádoolʼaad lá.

that man work 3-to 3-3-give.F DISC