Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.
boy water 3-be.NI-ÍGÍÍ 3-in 3-fall.O’At’ééd t’áá shǫǫ kinaasda’.
girl just good 3-puberty.P’Áłchíní bi’éé’ náádaségis.
children 3-clothes 3-1-wash.RAt’ééd bizhé’é kingóó yił yi’ash.
girl 3-father town-toward 3-with 3-go.du.ProgBéésh hataałí t’áádoo de nídíłki’í.
radio NEG up 2-volume.turn.I-ÍChidíłtsooí bidááh síńzį́į dooleeł.
car-yellow-REL 3-for 2-stand.SPN FUTDah nóóljííd lágo.
up 2-jump.O don’tdajiłbéézh
pl-3DO-4dpl-boil.it.Idajííshóó’
pl-3DO-4dpl-brush/comb.it.PDamóogo nihaa náájídááh.
Sunday.GO us.return 4-again.visit.FDibé tóógóó neeshkał.
sheep water-toward 3-1-herd.Progdidadidiiljah
pl-3DO-1dpl-start.fire.Fdididííłjah
3DO-2-start.fire.FDíí tł’éé’ ’iidííłhosh.
this night 2-sleep.FDíí yiską́ągo ’íídííłtah.
this tomorrow 3-2-read.FDoo ’atiin bąąhgóó ch’il ’ahwééh ’áłah ’ájíléeh da.
NEG road 3-beside-along plant coffee together 3-4-gather.SFO.I NEG
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- Indirect command with negationfind in Navajo Imperatives
- 4th person admonition, negative, Imperfectivefind in Navajo Imperatives
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasessaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -ąąh on, beside’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- T’ahdii
Doochǫǫł á’téego!
repulsive 3-be.NI-GOHa’át’íí biniiyé ’ákǫ́ǫ́ díníyá?
what 3-for.purpose there 2-start.go.PHa’át’íí neidiyoołnih nínízin?
who 3-3-buy.F 2-think.NIHa’át’íísh náádaadi’ní?
what-Q again-pl-3dpl-say.Ihadadíníilchał
pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).Fhadéélbįįd
3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.Phadííníłbįįd
3DO-2-fill.something.up.with.it.Phanííníłchaad
3DO-2-card.it.(as.in.wool).Phazhnííłchaad
3DO-4-card.it.(as.in.wool).PHáí lá kintahgóó shił ’adoołbąs?
who-Q town-to 1-me 3-drive.FHáísh bił nanilnish?
who-Q 3-with 2-work.IHodíínáá’ágo bááh dootł’izhí ła’ deeshį́į́ł.
after.a.while-GO bread blue some 1-eat.FHooghan bine’jígo łį́į́’ sizį́ dóó t’íís yiyaagi dahaastł’ǫ́.
home behind-at-GO horse 3-stand.SPN AND cottonwood 3-under-at up-3-3-tie.PK’ad hooghangóó nááshdááł dooleeł.
now hogan-toward 1-go.Prog FUTNahałtin ládą́ą́’ doo deesháał da.
3s-rain.I in.case NEG 1-go.F NEGnidajiskáá’
pl-3DO-4dpl-investigate.it.Pnisoołkáá’
3DO-2dpl-investigate.it.PShá bíighah ’azee’ál’į́įdi sédá.
sun proportionate medicine 3-make.I 1-sit.SPNShicheii bighangóó yishááł.
1-grandfather house-toward 1-go.ProgShicheii haastihgo łáháda ninálnish.
1-grandfather 3-become.old.P-GO seldom 3-work.RShitsilíké ’éiyáhá nda’ałkǫ́ǫ́’.
1-little.brother-pl TOP 3-pl-swim.IPShizhé’é bichíditsoh yaa naashnish.
1-father 3-truck-large on.it 3-3-worked.P 1-father 3-truck-large on.it 3-3-workedshéłbéézh
3DO-1-boil.it.PSohodizingo t’áá ká nídoó’nééh lágo.
prayer-GO neg 2-get.up.O LÁGOT’áá ’aaníí ’aníigo t’éiyá doo bikee’ saad si’ą́ą da.
truly 3-say.I-GO only NEG 3-behind word 3-sit.SPN NEGT’áá ká gohwééh baa wóókááh
see.to.it coffee 3-for 2-pour.OC.OTsinaabąąs bee nida’abąąs yę́ędą́ą́’ shi’dizhchį́.
wagon 3-with pl-3-drive.I past 1-pass-born.PTsídii yázhí biná’neestł’ǫ́ góne’ nahaztą́.
bird little cage inside 3-sit.pl.SPNTł’éédą́ą́’ ni’shéłhaazh.
night-past 1-rest.PTł’éédą́ą́’ shį́į́ nida’a’nééhgóó nidadziskai.
last.night perhaps game-to pl-3-3-go.pl.Pwooshóó’
3DO-2dpl-brush/comb.it.PYiską́ągo Na’nízhoozhígóó deet’áazhgo haa’í lá ’adiidį́į́ł?
tomorrow Gallup-to 1dpl-go.du.F-GO where Q 1pdl-eat.F
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- déyá start to go
- haa’í whereNa’ídíkid bik’ídáahgi
- lá particle for content questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- Náásgóó
- yíshą́ eat itlook up conjugationhide conjugation ▾




