Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ashą́ą́ nít’ę́ę́’ t’áadoo hooyání shaa ’ílwod.
1-eat.Prog past suddenly 1-for 3-drive.P’Áádóó haa hóót’įįd?
and.then how ho-happened.P’Ólta’góó deínóhkááh.
school-toward pl-2dpl-go.pl.PROG'Atiingóó shił oolwoł nít’éé’ tó siyį́į’go shił ’ádzaa.
road-GOO 1-with 3-run-Prog past water 3-be.LPB.SPN-GO 1-with 3-do.Pbik’ídadiidis
pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.Ibik’ídisoodiz
3DO-2dpl-wrap.it.around.it.PCh’ééh jiyáán náshdį́į́h ’áádóó tó náshdlį́į́h.
watermelon again-1-eat.R then water again-1-drink.RCh’íníyáá nít’ę́ę́’ t’áá hooshch’į’ łééchąą’í shich’į’ ch’élwod.
out-1-go.P past suddenly 1-to dog out-3-come.Pdadiilbish
pl-3DO-1dpl-boil.it.Fdadoohsį́į́ł
pl-3DO-2dpl-eat.it.Fdajiłbéézh
pl-3DO-4dpl-boil.it.Idaołhį́į́h
pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).Ideiidą́
pl-3DO-1dpl-eat.it.Ideiyííyą́ą́’
pl-3DO-3dpl-eat.it.Pdidínóołkał
3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).FDiné bikéyah bikáa’gi ndahonidzood yę́ędą́ą́’ Naatsis’áán hoolyéégóó niha’áłchíní bił ’adahineet’į́į́’.
Navajo 3-land 3-on-at pl-areal-3-flee.pl.P past Navajo.Mountain areal-be.called.NI-to 1pl-children 3-with pl-1dpl-sneak.off.PDlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.
prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.PDoo ’áłah deiidleeh da.
NEG together pl-1dpl-meet.pl.I NEGGohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ biłgo daats’í nínízin?
coffee only TOP or milk 3-with-GO perhaps 3-2-want.NIHa’át’íí baa ’áłah ’aleeh jiní?
what 3-for meeting 4-say.NIhazhnííłchaad
3DO-4-card.it.(as.in.wool).PHáí lá Naatsis’áángóó náádeesdzá?
who-Q discover Navajo.Mountain.GOO again-3-go.FHáíshą’ tsinaa’eeł ’áyiilaa?
who-Q boat 3-3-make.PHojíítáalgo bąąh nizhníyá.
4-sing-GO.I 3-on 4-exhaust.PHónáhoot’éhí ’índa ch’aa deeshááł nissin.
next.year until travel will.go.F 1-desire.jididoołhįh
3DO-4-melt.it.FNa’nízhoozhídi Naasht’éshí ’Atsá’jí yee nááda’alzhish.
gallup.at Zuni.people eagle-way 3-with again-pl-3-dance.RNaakaii bizaad jółta’ le’ dzinízingo dzizdá.
mexican language 4-read.I wish 4-wish.O-GO 4-sit.PNaalyéhé yá sidáhí bíchį́į́shlą́ąjį’ bizęęs.
trader 3-nose-tip-jį’ 3-wartnidajilé
pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Inisínílá
3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.PNił bééhózinísh ’éí doodaii’ nicheii daats’í bił bééhózin?
2-with 3-know.CI-Q TOP or 2-grandfather perhaps 3-with 3-know.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -ił with’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- accompaniment
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want
- -ísh enclitic for yes/no questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- doodaii’ particle orNa’ídíkid bik’ídáahgi
- daats’í particle for perhapsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want




