An example search has returned 50 entries
’Adą́ą́dą́ą́’ísh tł’óo’di nishínílnish?
yesterday-Q outside-at 2-work.P’Ahwééh ła’ wóshdlą́ą́’.
coffee some 3-1-drink.O’Akonee’, shą́ą́’ t’áadoo ’ánít’íní nidishní.
see remember NEG 2-do.NI-Í 1-say.I’Ashkii bi’éé’ hazhó’ó ’ayíyiishchid dóó ’ólta’ góne’ yah ’ííyá.
boy 3-shirt nicely 3-3-tuck.in.P and school into into 3-go.P’At’ééd t’áá shǫǫ kinaasda’.
girl just good 3-puberty.P’Atiingi chidí léi’ yiiłtsą́.
road-at car INDEF 3-1-see.P’Ayóigo deesk’aaz --- ’áyąą dah dinítsiz.
terribly cold no.wonder up 2-shiver.NI’Azhą́ shaa jidiijéé’ ndi, t’áá hwéé deeshwoł.
even.though 1-from-4-start-run.P just but 1-run.F’Áádóó háajigo dah diníyá?
and.then which.way-GO start.off 2-go.ICh’aa déyá ńt’éé shichídí bikee’ dilkǫǫh.
travel 1-go past 1-vehicle 3-tires worn.Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.
formerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-IChidí t’ą́ą́’ nináníłbą́ą́z.
car just 3-1-reparked.RChidí tááségis yę́ę ninááhodoołtį́į́ł daaní.
car 3-1-wash.P past-Q 3-again.rain.F pl-3-say.NIdadizhdínóołkał
pl-3DO-4dpl-start.to.herd.them.(animals).FDah níljííd!
up 2-jump.IDibé bits’į́’ daodą́ą́’ lágo.
sheep 3-meat pl-3-1dpl-eat.O LÁGODibé hólǫ́ǫgo ła’ níjół’ah laanaa.
sheep exist-GO some 4-butcher.O hopeDibé ła’ yóó’ ’íínilgo k’adę́ę ’e’e’aahgo ch’ééh bíká naanááshwoł.
sheep some away 3-1-lose.P-GO almost evening in.vain 3-after 1-run.around.PDoo ’atiin bąąhgóó ch’il ’ahwééh ’áłah ’ájíléeh da.
NEG road 3-beside-along plant coffee together 3-4-gather.SFO.I NEG
listen
Don’t gather tea along the roadside.
bookmark- Indirect command with negationfind in Navajo Imperatives
- 4th person admonition, negative, Imperfectivefind in Navajo Imperatives
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasesfind in Navajo Adverb Lexicon
- -ąąh on, besidefind in Navajo Postposition Lexicon
- location
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a datefind in Navajo Postposition Lexicon
- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)
Doo nídahiyoołnaah da.
neg pl-3-2dpl-resuscitate.I negDíí ’éí télli ’ayóo ’ayą́.
this TOP donkey very 3-eat.Phadéélbįįd
3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.Phazhdééłbįįd
3DO-4-fill.something.up.with.it.PK’ad hooghangóó nááshdááł dooleeł.
now hogan-toward 1-go.Prog FUTKintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso ńdiiłtsooz
areal-down 1-go.Prog past money 3-1-pick.FFO.PNahóółtą́ągo tł’óo’di dizhdółjeeh le’ nízin shicheii.
it.rained-GO outside.at 4-build.fire.O wish 3-3.want.CI my.grandfatherNibéézh bee hane’ doo ndi naalnish da.
2-cellphone NEG but 3-work.P NEGnidadoohłeeł
pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.FNidahastą́ągo k’izh’dóle’ígi ’áhoot’é.
rain.P 4-plant.O.NOM areal-be.Nnidajilé
pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.Inidajizlá
pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.PShichá si’ą́ągo ’iiłhaazh.
1-huddle 3-put-SPN-GO 1-sleep.PShiyáázh ’ółta’góó deeyáhą́ą doo yénániih da.
1-son school-to 3-go.P-past one but NEG 3-3-remember.CI NEGT’áá hooshch’į’ déshnish.
suddenly 1-start.work.PT’áá ’áłdįį bi’éé’ sinil
ready 3-clothes 3-place.PlO.SPTį’ ninádeiilnish.
let’s.go again-pl-1dpl-work.RTó dílchxoshí sits’ą́ą́’ wóódlą́ą́’ lágo.
soda 1-from 3-1-drink.O don’tYiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?
tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI
listen
When you go to Gallup tomorrow where do you want to eat?
bookmark- yiską́ągo tomorrowfind in Navajo Adverb Lexicon
- háá-P.ENCLITIC wherefind in Navajo Questions Lexicon
- -sh enclitic for content questionsfind in Navajo Questions Lexicon
- -di atfind in Navajo Postposition Lexicon
- Future (F)
- yíshą́ eat itlook up conjugationhide conjugation ▾
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want




