Your search for the imperative Command, affirmative
has returned 50 entries

ʼAdaʼniigeh, nihíká ʼadoohjah.

3pl-marry.F 1dpl-after 2dpl-run.pl.F
listenloadingplaying

We are having a wedding, we need everyone’s help.

’Aghaa’ daołgááh.

wool pl-3-2dpl-make.white.I

’Áłahji’ tó dilchxoshí síníł’ą́.

always water popping-Í 3-2-keep.SPN

’Áłchíní hazhóʼí bik’i yíldził.

children careful 3-for 2-support.Prog

’Ólta’góó dayínóhkááh.

school-toward pl-2dpl-go.pl.I

"Doildinę́ę’ daazts’ą́ą́ lá," didííniił.

3-be.outcast.NI-deceased 3-die.P DISC 3-2-tell.F

Bee nahaldzoohí yah ’adíítį́į́ł. Da’ yah ’ííńtą́?

broom in 3-2-bring.F.SSO Q in 3.2.bring.P.SSO

Beeldléí danołtsóós.

blanket pl-3-2dpl-bring.FFO.I

Bíni’dii ’awéé’ ałhosh, yee nǫǫsééł.

3-let-stay baby 3-sleep.I 3-by.means.of 3-grow.I
listenloadingplaying

Don’t bother the baby! Let s/him sleep! ałhosh

Bįįh b da’doołdǫǫh.

deer 3-with pl-2dpl-shoot.I

Ch’ééh jidighaahgo, ajółhosh laanaa jinizin łeh.

in.vain 4-walk.I-GO, 4-sleep.O hope 4-want.CI usually

Chaha’oh biyaagi ni’dííłbąs.

shade.house 3-under-at 2-drive.F

Chidí diiłts’į́į́h.

car 3-2-start.I

Chidí nidabinołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.I

listenloadingplayingSpeaker: Ron GenelistenloadingplayingSpeaker: Irene Silentman

You all stop the car!

Dah níljííd!

up 2-jump.I

Dibé yah ánádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.R

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed lágo, dádiʼnítįįh.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.I

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed; dádi’nítįįh.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.I
listenloadingplaying

Don’t let the bull get into the field tonight, so close the gate.

Díí yiską́ągo ’íídííłtah.

this tomorrow 3-2-read.F

Díí dibé yázhí yíłtééł.

TOP sheep little 3-2-carry.AnO.Prog

Díí tł’óół yílééł.

this rope 3-2-carry.SFO.Prog

Hózhó’ógo baa nitsínkeesgo níni’ bá na’iłt’oh.

3-harmonious.I-GO 3-toward 2-think.I-GO 2-mind 3-for 2-smoke.I
listenloadingplaying

Have positive thoughts while you are smoking.

Háá’íshą’. ’Ákǫ́ǫ́ dílyeed!

what-Q there 2-run.F

Jáan biʼdizhchínéejįʼ ʼanááhoolzhiizh. Tįʼ bá daʼdiidįį́ł.

John 2-birth-up-to again-area-arrive.P let's.go 3-for pl-2-eat.F
listenloadingplaying

It is John’s birthday, let’s have a dinner for him.

Kwii sínídáa dooleeł.

here 2-sit.SPN will.be.F

Láshdóón chidí bídadiiltłʼółígíí k’ad hashtʼe dadiilnííł.

ribbon car 3-dist.pl-3-tie.F-ÍGÍÍ now prepare 3-1pl-make.F
listenloadingplaying

Letʼs get the ribbons ready to tie onto the vehicle now.

Naʼahóóhai baa nídiikai ʼakó ʼakʼidahiʼniłí bee shí ʼadíílwoł.

rodeo 3-about 1pl-do.pl.F so saddle.blanket 3-with 1-after 2-help.F

Naʼazhǫǫshgóó dooʼáazhgo nihikééʼ ʼiih deeshwoł.

casino-GÓÓ 2du-go.F-GO 2pl-behind 3-into 1-run.F

Neel’ą́ą le’.

term-3-reach.up.to.NI LE’
listenloadingplaying

I wish water to reach (my stomach).

Nimá sání bich’į́’ ch’iyáán ła’ dijááh.

2-grandmother 2-to food some start-3-2.take.PlO2.F

Nizhónígo saad ha’oodzíí’ ’áníléehgo bik’e’íłchí.

nicely word HO-speak.P 3-2-make.I-GO 3-2-write.I

Nizhéʼé nilą́ąjįʼ yigáałgo bikééʼ yilwoł.

2-father 2-in.front-to 3-walk.Prog-GO 3-behind 2-run.Prog

Nídiiłne’.

3-2-hit.I

Níwe, bíni’dii ’ałwosh!

stop 3-let 3-sleep.I

Níwe, k’ídíítih!

stop 3-2-break.SSO.I
listenloadingplaying

Stop, you're going to break it!

Níwe, naaltsoosgo yee’ baa nitsíníkees!

stop paper-GO really 3-with 3-2-think.I
listenloadingplaying

Stop, think about the paper!

Níwe, ni’éé’ t’óó bik’i na’ínil

stop 2-clothes just 3-on 3-2-dribble.I
listenloadingplaying

Stop, you are just messing up your clothes!

Níwe, t’óó bee nídinine’!

stop just 3-with 3-2-play.P
listenloadingplaying

Stop, you are just starting to play with it!

Níwo’jį’ nídiidááh.

move-to 2-get.up.I

Náhíínááłgo yadiizíní niłjizh.

around-2-go.I-GO can 3-2-crush.Prog

Shichídí sh hooghangóó dídzį́į́s.

1-car 1-for hogan-GÓÓ start-3-2-tow.I

T’iis bąąh nidaohna’.

cottonwood 3-on pl-2dpl-climb.I

Tį’ ninádeiilnish.

let’s.go again-pl-1dpl-work.R

Tł’óodi didíłjeeh.

outside 3-2-start.fire.I

Tʼáadoo baa nitsinikeesí, tʼóó ’íízoh.

NEG 3-about 2-think.I just 2-write.Prog

Łį́į́ b níníłjooł.

horse 3-for 3-2-handle.NCM.F

“Níléí dził binaagóó ’ahééh hi’díníilchééł”, ní jiní ma’ii.

yonder.there mountain 3-around-GÓÓ around 2-du-run.F 3-say.P 4-say.P coyote

“Sh naa’aash ’ałgháádidiit’ash”, ní ma’ii jiní.

1-with cousin 1du-race.F 3-say.P coyote 4-say.P
listenloadingplaying

“My cousin, letʼs have a race”, Coyote said to the skunk, they said.