Una búsqueda ha encontrado 100 entradas

Aj chi najt

EscuchalocargandoSonando

[ʔaχ t͡ʃi naχtʰ] sustantivo extranjero, forastero

Ejemplo: Ik’aal

aj’uhtz’ub’

EscuchalocargandoSonando

[ʔaχ.ʔuh.’t͡s’uɓ] sustantivo guía espiritual

ajb’alaq’iil

EscuchalocargandoSonando

[ʔaχ.ɓa.la.’ʛi:l] sustantivo bromista

ajkinaq’

EscuchalocargandoSonando

[ʔaχ.ki.’naʛ] sustantivo frijolero

ajmahk

EscuchalocargandoSonando

[ʔaχ.’mahkʰ] sustantivo culpable

Ajsal

EscuchalocargandoSonando

[ʔaχ.’sal] sustantivo tábano

ajtaq’ab’

EscuchalocargandoSonando

[ʔaχ.ta.’ʛaɓ] sustantivo abogado

ajxuul

EscuchalocargandoSonando

[ʔaχ.’ʃu:l] sustantivo flautista

ak’unaneel

EscuchalocargandoSonando

[ʔa.k’u.na.’ne:l] sustantivo engendrador

Ejemplo: ak’unoom

ak’unanik

EscuchalocargandoSonando

[ʔa.k’u.na.’nikʰ] verbo intransitivo engendrar, procrear

Anab’ees

EscuchalocargandoSonando

[ʔa.na.’ɓe:s] sustantivo siempre poseido hermana

Anima

EscuchalocargandoSonando

[ʔa.ni.ma] sustantivo Alma

Asb’ees

EscuchalocargandoSonando

[ʔas.’ɓe:s] sustantivo inalienable hermano mayor

b’ab’tee’

EscuchalocargandoSonando

[ɓaɓ.’te:ʔ] sustantivo remo

b’ach

EscuchalocargandoSonando

[ɓat͡ʃ] sustantivo árbol de mecate

b’alaq’iil

EscuchalocargandoSonando

[ɓa.la.’ʛi:l] sustantivo broma

Ejemplo: sa’al

B’anooj

EscuchalocargandoSonando

[ɓa.’no:χ] sustantivo Costumbre

Ejemplo: Kojwanik

b’antaq’ab’

EscuchalocargandoSonando

[ɓan.ta.’ʛaɓ] sustantivo hecho juridico

b’atz’b’al

EscuchalocargandoSonando

[ɓat͡s’.’ɓal] sustantivo frasada

b’ihtinaq

EscuchalocargandoSonando

[ɓih.ti.’naqʰ] participio encuclillado

b’iralhuuj

EscuchalocargandoSonando

[ɓi.ral.’hu:χ] sustantivo periódico

b’olob’ik

EscuchalocargandoSonando

[ɓo.lo.’ɓikʰ] adjetivo cilindríco

b’ulb’u’x

EscuchalocargandoSonando

[ɓul.’ɓuʔʃ] sustantivo borbollón

b’uuch’

EscuchalocargandoSonando

[ɓu:t͡ʃ’] sustantivo baño en hierbas

ch’aaq

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃ’a:qʰ] sustantivo repartición

ch’ab’unik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃ’a.ɓu.’nikʰ] verbo intransitivo brillar

ch’amrisanik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃ’am.ri.sa.nikʰ] verbo intransitivo fermentar

ch’inkuht

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃ’in.kuhtʰ] sustantivo estaca de dos puntas

ch’ob’ik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃ’o.’ɓikʰ] adjetivo fila

Ejemplo: lok’

ch’ub’isaneel

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃ’u.ɓi.sa.’ne:l] sustantivo suavizador

ch’ureeq

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃ’u.’re:qʰ] sustantivo flor de frijol silvestre (comestible)

chahb’anik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃah.ɓa.’nikʰ] verbo intransitivo tender, extender

chaj

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃaχ] sustantivo pino

chajrik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃaχ.’rikʰ] verbo intransitivo convertirse en ceniza

chamsanik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃam.sa.’nikʰ] verbo intransitivo ahondar

chaq’b’ik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃaʛ.’ɓikʰ] verbo intransitivo responder

Ejemplo: k’u’lunik, chaq’wik

Chi ju’junaal

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃi χuʔ.χu.’na:l] uno por uno,

chi juntar

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃi χun.’tar] adverbio al otro lado

chi ruwach

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃi ru.’wat͡ʃ] frase en frente de

chikopalinik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃi.ko.pa.li.’nikʰ] verbo intransitivo encaprichar

Chiqiij

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃi.’qi:χ] adjetivo seco

chiqik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃi.’qikʰ] verbo intransitivo enflaquecer, adelgazar

chuht

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃuhtʰ] mensurativo manojo

chunel

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃu.’nel] sustantivo apetito (en niños)

chuq’aneel

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃu.ʛa.’ne:l] agentivo él / la que apersoga

chuqlik

EscuchalocargandoSonando

[t͡ʃuq.’likʰ] posicional apersogado

ehchaab’

EscuchalocargandoSonando

[ʔeh.’t͡ʃa:ɓ] sustantivo generalmente gallina ciega

Ejemplo: pak’pam

elq’anik

EscuchalocargandoSonando

[ʔel.ʛa.’nikʰ] verbo intransitivo robar

emel

EscuchalocargandoSonando

[ʔe.’mel] sustantivo vasija

Haab’

EscuchalocargandoSonando

[ha:ɓ] sustantivo año

helej

EscuchalocargandoSonando

[he.’leχ] verbo transitivo tender

ho’risanb’al

EscuchalocargandoSonando

[hoʔ.ri.sam.’ɓal] sustantivo horno

ichaaj

EscuchalocargandoSonando

[ʔi.’t͡ʃa:χ] sustantivo hierba comestible

ik’ii’

EscuchalocargandoSonando

[ʔi.’k’i:ʔ] sustantivo cañanita (especie árbol), apellido

il’ib’inik

EscuchalocargandoSonando

[ʔilʔi.ɓi.’nikʰ] verbo intransitivo tener nuera

ilb’al

EscuchalocargandoSonando

[ʔil.’ɓal] sustantivo sentido de la vista

inaay

EscuchalocargandoSonando

[ʔi.’na:j] sustantivo iguana

iq’omb’al naq’ wachis

EscuchalocargandoSonando

[ʔi.ʛom.’ɓal naʛ wa.’t͡ʃis] sustantivo compuesto clínica oftalmológica

Jab’

EscuchalocargandoSonando

[χaɓ] sustantivo generalmente no poseido lluvia

jarub’ pech

EscuchalocargandoSonando

[χa.’ruɓ pet͡ʃ] interrogación Cuántas veces?

jehooj

EscuchalocargandoSonando

[χe.’ho:χ] participio cortado (pacayas)

Jenaj wach

EscuchalocargandoSonando

[χe.’naχ wat͡ʃ] adjetivo mismo, igual-

jihk

EscuchalocargandoSonando

[χihkʰ] sustantivo insulto

Jiq’inik

EscuchalocargandoSonando

[χi.ʛi.’nikʰ] verbo intransitivo respirar

johkb’al

EscuchalocargandoSonando

[χohk.’ɓal] sustantivo canalete para raspar maguey

joow

EscuchalocargandoSonando

[χo:w] sustantivo especie de árbol

josq’b’ik

EscuchalocargandoSonando

[χosʛ.’ɓikʰ] verbo intransitivo enojarse, enfurecerse

joxrisanik

EscuchalocargandoSonando

[χoʃ.ri.sa.’nikʰ] verbo intransitivo tostar

ju’

EscuchalocargandoSonando

[χuʔ] sustantivo punta

ju’ch’umaah

EscuchalocargandoSonando

[χuʔ.t͡ʃ’u.’ma:h] sustantivo punta de gûisquil

juk’b’al so’is

EscuchalocargandoSonando

[χuk’.’ɓal soʔ.’is] sustantivo compuesto plancha

juniq’ob’

EscuchalocargandoSonando

[χu.ni.’ʛoɓ] número cuatrocientos

K’achareel

EscuchalocargandoSonando

[k’a.t͡ʃa.’ɾe:l] sustantivo Costeño, persona originaria de la costa

k’iib’

EscuchalocargandoSonando

[k’i:ɓ] sustantivo pacaya

kalaab’

EscuchalocargandoSonando

[ka.’la:ɓ] sustantivo palmito

kamamaaq’

EscuchalocargandoSonando

[kam.a.’ma:ʛ] sustantivo genocidio

Kamsanik

EscuchalocargandoSonando

[kam.sa.’nikʰ] verbo transitivo matar

kaq oom

EscuchalocargandoSonando

[kaqʰ ʔo:m] sustantivo especie de malanga

kaqak’al

EscuchalocargandoSonando

[kaqʰ.a.’k’al] sustantivo tierra colorada

kaqteew

EscuchalocargandoSonando

[kaqʰ.te:w] sustantivo huracán

Ejemplo: kaqsuut

kaqtokaan

EscuchalocargandoSonando

[kaqʰ.to.’ka:n] sustantivo frambuesa

kemb’altz’ihb’

EscuchalocargandoSonando

[kem.ɓal.’t͡s’ihɓ] sustantivo computador

Kimik

EscuchalocargandoSonando

[ki.’mikʰ] verbo intransitivo morir

kinaq’aa’

EscuchalocargandoSonando

[ki.naʛ ʔa:ʔ] sustantivo mani

Ejemplo: kinaq’aa’

Koht

EscuchalocargandoSonando

[kohtʰ] sustantivo águila

kulk

EscuchalocargandoSonando

[kulkʰ] sustantivo taza

Ma’ chih, ma’ xwil taj i tz’i’

EscuchalocargandoSonando

[maʔ t͡ʃih maʔ ʔiʃ.’wil taχ ʔi t͡s’iʔ] frase no, no ví el perro

Ma’ inajimanik taj i reh

EscuchalocargandoSonando

[maʔ ʔi.na.χi.ma.’nik taχ ʔi ɾeh] frase él no corre

Mayiij

EscuchalocargandoSonando

[ma.’ji:χ] sustantivo Ofrenda

puq’uj rab’

EscuchalocargandoSonando

[pu.’ʛuχ raɓ] sustantivo tamal colado

Re’ keh xikamsanik reh i b’ahlam

EscuchalocargandoSonando

[ɾeʔ keh ʃi.kam.sa.’nik ɾeh ʔi ɓah.’lam] frase ellos mataron el jaguar

Sa’al

EscuchalocargandoSonando

[saʔ.’al ] sustantivo broma

Ejemplo: B’alaq’iil

tashuuj

EscuchalocargandoSonando

[tas.’hu:χ] sustantivo libro

tiib’ ak’ach

EscuchalocargandoSonando

[ti:ɓ ʔa.k’at͡ʃ] sustantivo carne de pavo

tiib’ kixlaan

EscuchalocargandoSonando

[ti:ɓ kiʃ.’la:n] sustantivo carne de pollo

Tz’ikin

EscuchalocargandoSonando

[t͡s’i.’kin] sustantivo pájaro

Tzinq’ooj

EscuchalocargandoSonando

[t͡sin.’ʛo:χ] sustantivo Guitarra

tzokpixp

EscuchalocargandoSonando

[t͡sok.’piʃpʰ] sustantivo miltomate

Ejemplo: ch’ampixp

Xupk’a’l

EscuchalocargandoSonando

[ʃupʰ.’k’aʔl] sustantivo Vuelta de gato

Yok’b’al

EscuchalocargandoSonando

[jok’.’ɓal] sustantivo cuchillo