Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Adą́ą́dą́ą́’ ’íítseedgo bee na’anishí hasht’enáshdlééh.

yesterday 1-pound.P-GO tool 3-1-put.back.I

’Ak’ah kǫ’ dishtłi’go sédá.

candle 3-1-cause.burn.NI-GO 1-sit.SPN

’Atiin yéego séí ndahadleeh łe.

road very sand 3-becomes,usually.CI

bik’ídeediz

3DO-1dpl-wrap.it.around.it.P

Ch’ééh jiyáán náshdį́į́h ’áádóó tó náshdlį́į́h.

watermelon again-1-eat.R then water again-1-drink.R

Chidí bik’ee heesh’ááł.

car 3-tire 3-1-move.SRO.Prog

dajishóóh

pl-3DO-4dpl-brush/comb.it.I

deidooyį́į́ł

pl-3DO-3dpl-eat.it.F

Dibé tóógóó neeshkał.

sheep water-toward 3-1-herd.Prog

Dibé yah ánáádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.I

didołjeeh

3DO-2dpl-start.fire.I

diilyį́į́h

3DO-1dpl-melt.it.I

Diné bikéyah bikáa’gi ndahonidzood yę́ędą́ą́’ Naatsis’áán hoolyéégóó niha’áłchíní bił ’adahineet’į́į́’.

Navajo 3-land 3-on-at pl-areal-3-flee.pl.P past Navajo.Mountain areal-be.called.NI-to 1pl-children 3-with pl-1dpl-sneak.off.P

Dlǫ́ǫ́’ ’atiin bąąhgóó ndaazínígíí t’éiyá shił nizhóní.

prairie.dog road 3-on-GÓÓ about-pl-3-stand.NP-ÍGÍÍ 1-with 3-be.nice.NI

Doo ndi bił ílíí da.

not.even 3-with-grateful.NI NEG

Doo ndi dichin nizin da.

not.even 3.hunger-I.am.NI NEG

díníilkaad

3DO-1dpl-start.to.herd.them.(animals).I

hadajizgeed

pl-3DO-4dpl-dig.it.out.P

hadínéeshchał

3DO-1-card.it.(as.in.wool).F

haiilgéésh

3DO-1dpl-cut.it.out.I

Hashk’aan ła’ náánísdzin.

banana some again-3-1-think.CI

Hastiiin Kinłáníaad késhdę́ę́’į́">dę́ę́’ ’anáálwodgo baa ’ákonissin.

Man Flagstaff-from return-walk.P-GO 3-for thus-1-aware.NI

Hazhóʼí sínídá. Tʼáadoo naaní’dííldisí.

careful 2-sit.I NEG again-2-wander.Prog-í

Haʼoodzíí’ yinaalnish.

sentence 3-3-work-CI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Hojíítáalgo bąąh nizhníyá.

4-sing-GO.I 3-on 4-exhaust.P

Irene dibé bee holǫ́nígíí yishniih.

Irene sheep 3-with 3s-exist.NI-ÍGÍÍ 3-1-hear.I

Jáan naalnishísh?

John 3-work.I-Q

Joe dóó Louise hataał.

Joe and Louise 3-sing.CI

neidooleeł

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nicheii nida’iiníísh góne’é kingóó ’ałnánádáah łeh.

2-grandfather Friday on store-to 3-go.R usually

nisínílá

3DO-2-carry.a.ropelike.thing.around.P

Níwo’jį’ nídiidááh.

move-to 2-get.up.I

Sharon łį́į́' tł’oh yá neiníłjool.

Sharon horse hay 3-for 3-3-give.NCM.P

Shimá bighangóó shíni’ ńt’éé’ ch’ééh déyáago shił náhoogéé’.

1-mother 3-home-to 1-desire.to.go past in.vain 1-go.P-GO 1-with ho-become.lazy.X

Shiyaazh, hodiinisin doo.

1-my son-2-you will.be 3-reverent.I

Shí hanii t’éiyá Naasht’ézhí bizaad shił bééhózin.

I contrary only English 3-language 1-with 3-know.P

T’ah doo la’ nimá bich’į’ dínáah da.

still NEG surprise 2-mother 3-toward 2-go.I NEG

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

T’áadoo hooyání łį́į́’ shidáagi ch’éltáál.

suddenly horse 1-front-at 3-bolt.P

T’áá ’íiyisíí dootł’izhii ’át’é.

really turquoise 3-be.NI

Ted t’áá bí bichidí yóhósáahgo yishniih.

Ted just his 3-car 3-3-miss.I-GO 3-1-hear.I

Tsézéí lą’í joyéełgo nidaaz dooleeł.

gravel a.lot 3-4-haul.I-GO 3-heavy.NI 3-become.F

Tł’ízí tł’oh deiiłchózhgo shił bééhózin.

goat grass pl-3-3-eat.leafy-GO 1-with 3-about-3-know.NI

yididínóołkał

3DO-3-start.to.herd.them.(animals).F

yishbéézh

3DO-3-boil.it.P

Yiską́ągo Na’nízhoozhígóó deet’áazhgo haa’í lá ’adiidį́į́ł?

tomorrow Gallup-to 1dpl-go.du.F-GO where Q 1pdl-eat.F

yiyííyą́ą́’

3DO-3-eat.it.P

yiyííłhį́į́’

3DO-3-melt.it.(snow).P

Łáháda ’ach’íí’ náshdį́į́h.

now.and.then rolled.intestine 1-eat.R

Łį́į́’ ła’ nisin.

horse some 3-1-think.CI