Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ach’íí’ ła’ deeshį́į́ł.

rolled.intestine some 1-eat.F

’Ashkii tó nílinígíi yiih dzółhaał.

boy water 3-be.NI-ÍGÍÍ 3-in 3-fall.O

’Awééh kweʼé ninishteeh, adaʼoogeeh.

baby here 3-carry.AnO.I 3-fall.O

’Ałk’idą́ą́’ ch’iyáán ’ ádayiilaa léi’ ła’ ’ánáádeiilyaa.

long.ago food pl-3-3-make.P Indef. some again-pl-3-1dpl-make.P

’Ólta’di ’áłchíní binaashii sédáago ’ííníshta’.

school-at children 3-across.from 1-sit.SNP 3-read.NI

Ayóó biká ’anáshwo’.

often 3-for 1-help.R

bik’ídiidis

3DO-1dpl-wrap.it.around.it.I

bik’ízhdeezdiz

3DO-4-wrap.it.around.it.P

Ch’ééh déyáago hooghangóó nááshdááł.

in.vain 1-go.sg.P-GO home-to 1-return.Prog

Ch’iyáán ’áshłaadóó tsííd bik’i hooziid.

food 3-1-cook.P-from embers 3-onto area-1-cover.P

Chidí nidabinóołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.O

daoohgish

pl-3DO-2dpl-make.one.cut.in.it.I

deiit’aal

pl-3DO-1dpl-chew.it.P

Dibé bitsį’ doodago béégashii bitsį’ daats’í nínízin?

sheep 3-meat or cow 3-meat possibly 3-2-want.NI

Dibé yah ánádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.R

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

didadidoołjah

pl-3DO-2dpl-start.fire.F

Doo ’áłah diidleeł da.

NEG together pl-1dpl-meet.pl.F NEG

Doo kingóó diit’ash da.

NEG town-to 1dpl-go.du.Prog NEG

Gohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ bgo daats’í nínízin?

coffee only TOP or milk perhaps 3-with 3-2-want.NI

Ha’át’íí biniiyé ’ákǫ́ǫ́ díníyá?

what 3-for.purpose there 2-start.go.P

hadaoołgizh

pl-3DO-2dpl-cut.it.out.P

hadoołtééł

3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hadííníłbįįd

3DO-2-fill.something.up.with.it.P

hajiłgéésh

3DO-4-cut.it.out.I

Hastiin t’áá ’ádzaagóó nahasne’.

man at.random 3-tell.P

háíníłgizh

3DO-2-cut.it.out.P

jiigish

3DO-4-make.one.cut.in.it.I

Jooł de’’aah.

ball here 3-2-bring.I

Mary ha’át’íí lá yinízin?

Mary what Q 3-3-want.NI

nijilé

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.I

Nimá yázhí bighanaad késhdę́ę́’į́">góó díílwoł dóó ’áájí ’awéé’ baa ’áhólyą́dooleeł.

your aunt 3-house-to 2-run-and that-way baby 3-for 2-care.CI FUT

Nizhónígo ha’íí’ą́ yę́ędą́ą́’ ts’íiłgo da’ségis.

beautiful sunrise past quickly pl-3-1-wash.P

Níwo’jį’ nídiidááh.

move-to 2-get.up.I

Shidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.

1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shimósí yázhí tsin yąąh dah sidáago hádésh’na’ ńt’éé’ ’áłt’ąą hadanáálwod.

1-cat little tree 3-on up 3-sit.SPN-GO 1-climb.P but after.all 3-run.down.P

Shitsili tsin ła’ nieidiitą́ii’ łeechą́ą́’ii’ łéi néídiiłhaal.

1-little.brother stick 3-3-pick.up.P-and dog INDEF 3-3-hit.P

Shiyáázh nízaadi naalnishgo bídin sélį́į́’.

1-son far-at 3-work-GO 3-lack 1-be.SPN

Shí shik’ehgo hoogáał ni.

I FOC 1-follow-GO ho-move.Prog EMPH

T’ah doo ashą́ą da.

not.yet 1-eat.I NEG

T’ah kodą́ą́’ kélchí nahideeshnih.

still now-past moccasin 3-1-buy.F

ín">T’áadoo ná’iilwoshí.

NEG 2-sleep.R

T’áá hooshch’į’ déshnish.

suddenly 1-start.work.P

yiilzhóó’

3DO-1dpl-brush/comb.it.P

yiilzhóóh

3DO-1dpl-brush/comb.it.I

yiishgish

3DO-1-make.one.cut.in.it.I

yiishjį́į́h

Usitative Mode: 1-become.black.U

Yiską́ągo shicheii nihaa deeshááł ní.

tomorrow 1-grandfather 1pl-to 1-walk.F 3-say.NI

yiyííyą́ą́’

3DO-3-eat.it.P

yíłhį́į́’

3DO-1-melt.it.(snow).P