Your search for * biihidzóhí 50 entries

’Ahbínídą́ą́’ ch’ééh niba’ hasht’e’ ’ádííníszin.

morning-Past in.vain 2-wait ready REFL-1-keep.CI

’Ahbínídą́ą́’ t’óó ’ahodiyeeshdláałgo biniinaa ’ólta’di doo hah níyáa da.

morning-past with pretend-1-move.Prog-GO 3-because school-at NEG quickly 1-go.P NEG

’Asdzą́ą́ t’ah doo naalyéhé bá hooghangóó dighááh da.

woman still NEG trading.post-to 3-walk.I NEG

’Ashkii bi’éé’ hazhó’ó ’ayíyiishchid dóó ’ólta’ góne’ yah ’ííyá.

boy 3-shirt nicely 3-3-tuck.in.P and school into into 3-go.P

’Azhą́chíil ndi dibé ch’ínínil.

even 3-snow.I but sheep 3-1-release.P

’Ałk’idą́ą́’ ’ayóo nahałtin ńt’éé’.

long.ago very areal-rain.I past

aad ’át’éii">Hágoónee’, béeso shaa ní’aah.

well money 1-for 2-give.SRO.I

-íniiká

-ta’

Ałk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. K’ad ’éiyá naadą́ą́’ naalyéhé bá hooghan góne’ nidahaniih.

long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | now TOP corn trading.post inside pl-3-pass-buy.CI

bik’ídideesdis

3DO-1-wrap.it.around.it.F

Bikáá’ na’anishí ’éí doo bikáá’ dah ’asdáa da.

table TOP NEG 3-on up 3i-sit.P NEG

Chahash’ohjí ch’ínááhoníshóó’.

brush arbor-JÍ out-again-area-sweep.R

Chidí bee anídítį́hí bits’ą́ą́’ nídídeesh’į́į́ł ’ííshjáán doo nił bééhózín da lá jiní!

Car 3-by.means.of 3-open-NOM 3-away 3-1-hide.F let’s.see NEG 2-with 3-knowledge.CI NEG disc 4-say.P

Damóogo nihaa náájídááh.

Sunday.GO us.return 4-again.visit.F

deiłbéézh

pl-3DO-3dpl-boil.it.I

Dibé bighan báátis dah yiishte’.

Sheep corral 3-over up 1-climb.P

diilbish

3DO-1dpl-boil.it.F

Dziłghą́ą́’í ’alóós dóó nááneeskadí ńdeidį́į́h.

Wht.Mtn.Apache rice and tortilla pl-3-3-eat.R

haa nízahdę́ę́’ hoolzhiizh

Haaláyéé shádááhjigo yah ’ajighááh

don’t.dare counter.clockwise 3-into 4-enter.I

Háadi niyaa hazlį́į́’?

where-at 2-under area-grow.P

Háidíígíísh neidiyoołnih nínízin?

which.one-ÍGÍÍ-Q 3-3-buy.F 2-think.NI

Hííłch’į’go ’íinda ta’iideeshnih.

evening.GO until 1-mix.dough.F

hááłgizh

3DO-1-cut.it.out.P

Mósí ch’óółt’e’ lágo.

cat out-3-2-carry.O LÁGO

Naa’ółí hanii náneeskaadí bił yíyą́ą́’. ’Alóós ga’ (yíyą́ą́’).

bean NEG.FOC tortilla 3-with 3-1-eat.P | rice FOC (3-1-eat.P)

Naashnéego jooł báátis yímááz.

1-play-go.CI ball over 3-roll.P

neiskáá’

3DO-3-investigate.it.P

Nédáá dóó bikáá’adání bik’i ndinís’eez.

1-sit and table 3-on 1-place-1-foot.P

Nidlóóhísh doodaii’ doo daats’í nidlóoh da?

2-cold.I-Q or neg perhaps 2-cold.I neg

Nimásání kohgo dibé niná’áłjoł łeh.

2-grandmother this.time sheep 3-for 3-3-feed.NCM.R usually

Nídíshchííʼ ayóó ádaníłnéez dooleeł.

pinetree very pl-3-dpl-tall.NI 3-become.F

Nízhánee’ saabiihi’níłí bóhwiinił’ą́ą́’.

2-good.thing-NEE’ computer 3-2-learn.P

Shighandóó ha’a’aahjígo ’ahidiildzis dóó ’ákóyaa bida’atiin.

1-house-from east-to-GO join-together-canyons and there-down 3-off-road

Shilį́į́’ tł’aaká’ii dóó shilį́į́’ biyéél bił tsodizin ’íishłaa.

1-appaloosa and 1-horse 3-saddle 3-with prayer 3-1-make.P

Shizhé’é nihwiiłdlaadgo bikéé’ naadą́ą́’ ’adaashjaah łeh.

1-father 3-3-plow.I-GO 3-behind corn 3Pl-1-drop.I Cust.

Shí t’óó ’ááłk’iis yisháałgo shizhé’é tsékooh gódeg ha’asbą́ą́z.

1 merely SUP-alongside 1-go.Prog-GO 1-father canyon areal-up up-3-drive.P

T’ah doo la’ ké ániidígíí ła’ biih náánást’ées da.

not.yet DISC shoe.new-IGII some 3-into 1-step.in.I NEG

T’ah doo naat’áanii naaltsoos ná heidiléeh da.

not.yet leader paper 2-for 3-fill.out.I NEG

T’áadoo na’áhodilziidígo shį́į́ t’éíyá chidínaat’á’í biih díilwoł.

before 2-be.slow.CI.NEG-GO maybe only airplane 3-into 2-get-on(F)

T’áá kwe’é shiba’ sínídáa doleeł.

just right.here 1-waiting.for 2-sit.SPN FUT

T’óó tsé’édin ’aho’niiłtą́.

mereły worse 3-started.rain.P

T’áá íídį́į́łit’éego ’atiindi sínízį́į dooleeł.

just ready-GO road-at 2-stand.P fut.

Tʼáadoo baa nitsinikeesí, tʼóó ’íízoh.

NEG 3-about 2-think.I just 2-write.Prog

wooshóó’

3DO-2dpl-brush/comb.it.P

yiidą́ą́’

3DO-1dpl-eat.it.P

yik’íideezdiz

3DO-3-wrap.it.around.it.P

yíníłhį́į́’

3DO-2-melt.it.(snow).P

ʼAtʼééd doo bzhǫ́ǫ da dooleeł.

girl NEG 3-with 3-happy.NI NEG 3-become.F