Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ayóo deesk’aazgo beeldléí ditánígíí biih násh’nah.

very cold-GO blanket 3-thick.NI-ÍGÍÍ 3-into 1-crawl.R

’Oółháásh lágo.

2-sleep.O don’t

At’ééd aní shí k’ad naalyéhé báhooghango déyá. Nit’éé’ bimá aní k’adee’ da’iigháásh.

girl 3-say.IP 1-now goods 3-for-home-GO directional-go. past 3-mother 3-say.IP now time-sleep.

bik’ídadeediz

pl-3DO-1dpl-wrap.it.around.it.P

Béeso ła’ nich’į’ nidoolyééł t’ahádą́ą́’ ’ałtso nanilnish.

money some 2-toward 2-3-pay.F before.thus all 2-work.I

dadidínóołkał

pl-3DO-2dpl-start.to.herd.them.(animals).F

daohsą́

pl-3DO-2dpl-eat.it.I

dashoołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.P

dayííłhį́į́’

pl-3DO-3dpl-melt.it.(snow).P

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

deiidą́ą́’

pl-3DO-1dpl-eat.it.P

deiigish

pl-3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.I

deiilyį́į́’

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).P

Dichin nínízin ya’?

hungry 2-want.NI Q

Díí yiską́ągo ’íídííłtah.

this tomorrow 3-2-read.F

Doo ’atiin bąąhgóó ch’il ’ahwééh ’áłah ’ájíléeh da.

NEG road 3-beside-along plant coffee together 3-4-gather.SFO.I NEG

Doo kingóó diit’ash da.

NEG town-to 1dpl-go.du.Prog NEG

Doo t’áá k’ad nich’i’ hasdzíí da.

do.not.want.to towards.you.pos 1-speak.P NEG

Doondó’ daatsaah da noolin.

not.even 3-sick.I NEG 3-resemble.NI

Díí tsé t’óó la’ béésh át’é nahalin.

this rock contrary.to.appearances metal 3.be.NI 3-resemble.NI

Gohwééh nayiisnii’diísh b bééhózin?

coffee 3-3-buy.P-at-Q 3-with 3-know.NI

Ha’át’íísh náádaadi’ní?

what-Q again-pl-3dpl-say.I

hadajizgeed

pl-3DO-4dpl-dig.it.out.P

hadoołtééł

3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.F

hainiłchaad

3DO-3-card.it.(as.in.wool).I

Hodíínáá’ágo bááh dootł’izhí ła’ deeshį́į́ł.

after.a.while-GO bread blue some 1-eat.F

Jáanísh naalnish?

John-Q 3-work.I

jidooyį́į́ł

3DO-4-eat.it.F

Na’nízhoozhídę́ę́’ shíká bił ’oolwoł.

Gallup 1-for 3-with 3-drive.I

Naaki yiskánídą́ą́’ da’iiníílta’go hahoolzhiizh.

two day-past pl-1dpl-school.NI-GO start-time.passing.P

nidajizlá

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

nideiilyé

pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

nitł’ó

3DO-2-weave.it.I

niłbéézh

3DO-2-boil.it.I

Níká ’adeeshwoł biniiyé níyá.

2-for 1-run.F 3-purpose.of 1-came.P

Ńléígóó díníyáa dooleel.

there-GÓÓ 2-go.sg.SP FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shá bíighah ’azee’ál’į́įdi sédá.

sun proportionate medicine 3-make.I 1-sit.SPN

Shimá bighangóó náshdáahgo łééchąą’í baná’ástso’.

1-mother 3-house-toward again-1-go-GO dog 3-again-1-feed.R

Shizhé’é bichíditsoh yaa naashnish

1-father 3-truck-large on.it 3-3-worked.P 1-father 3-truck-large on.it 3-3-worked

Shoo, nahachagii t’óó ’ahayóí nihaanáá lá; ’áko shį́į́ baa ’ákodanosin dooleeł.

hey.look grasshopper merely many 1pl-to 3-migrate.P mirative then maybe 3-of 2pl-be.aware.NI FUT

shíníłbéézh

3DO-2-boil.it.P

T’áá ká chidí ba’óó’ááł lágo.

NEG car 3-3-borrow.O LÁGO

Tó diłhił bá hooghan góne’ sáanii ’ałk’iijée’go hááhgóóshį́į́ jó shí da ’adadanishchidgo sédá.

bar 3-at women RECIP-3-fight.P-GO very instead 1-flinch.I-GO 1-sit.P

Tsxį́įłgo łees’áán ádíílííł; nimásání nihaa yíghááh!

quickly tortilla 2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.F

wołhį́į́h

3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

yideeshjį́į́ł

Future Mode: 1-become.black.F

yiidą́

3DO-1dpl-eat.it.I

yishą́

3DO-1-eat.it.I

yiyiigish

3DO-3-make.one.cut.in.it.I

Ła’ damóo yę́ędą́ą́’ dah ’iyétł’ónée, k’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół.

one Sunday past up 3-1-set.P-past now middle-toward 1-weave.Prog