Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahwééh náánááshdlą́ą́’.

coffee again-1-drink.R

’Atsį́’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?

meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI

’Ííyą́ą́dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.

1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P

’Oółháásh lágo.

2-sleep.O don’t

’Ádą́ą́dą́ą́’ásh nishínílnish?

yesterday-Q 2-work.P

bik’ídadohdis

pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.I

bik’ídazhdeezdiz

pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.P

bik’ídínídiz

3DO-2-wrap.it.around.it.P

Ch’į́į́góó ch’ééh tádííyá.

fail in.vain 1-go.P

Da’iigisgo deekai yéeni t’oo naalyéhí bá hooghangóó nisiikai.

pl-3-wash-GO walk.pl.F aforementioned merely goods 3-for home-to roundtrip

Dah níljííd!

up 2-jump.I

dashoołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.P

dayoodlą́ą́’

pl-3DO-3dpl-drink.it.P

dayííłhį́į́’

pl-3DO-3dpl-melt.it.(snow).P

deiilyį́į́h

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).I

deiitł’ó

pl-3DO-1dpl-weave.it.I

didiiljéé’

3DO-1dpl-start.fire.P

Díí tł’éé’ ’índa hazhó’óó ’iideeshwosh.

this night only.then uninterrupted 1-sleep.F

Díí yiską́ągo ’íídííłtah.

this tomorrow 3-2-read.F

Dlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.

prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.P

díníshkaad

3DO-1-start.to.herd.them.(animals).I

Ha’át’íísh biniinaa nanichxǫ’?

what-Q 3-because 2-pout.CI

Haashíyee’ díí azee’dich’ii’ bíniitááh hait’éego dich’íí’.

try.and.find.out this chile-burnsr 3-2-try.IP how-GO spicy

hadajizgeed

pl-3DO-4dpl-dig.it.out.P

hadanołchaad

pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).I

hadasiigeed

pl-3DO-1dpl-dig.it.out.P

hadazhdééłbįįd

pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.P

Hahgo hooghan ’ájílééh?

When hogan 4-make.I

hainííłchaad

3DO-3-card.it.(as.in.wool).P

Háadi lá dibé nidahaniih?

where-at Q sheep pl-3-pass-sell.CI

Hooghan ’adeeshłííł ndi tsineheeshjíí’ shee ’ádin.

hogan 1-build.F but lumber 1-with 3-none.NI

Hooghan bikáá’ dah si’ánígíí bíyah da’nii’áago ’ádíílį́į́ł ’áko hooghan doo ’ałhiih nídoołdas da.

hogan 3-on up 3-sit.SPN-ÍGÍÍ 3-under pl-3-extend.NP-GO 3-2-make.F so hogan NEG RECIP-3-collapse.F NEG

K’idadeelyáá nit’éé’ t’óó daazgan, háálá doo nahałtin da.

1pl-plant.P past just 3pl-dry.SPN, because NEG 3-rain.CI NEG

Ni daats’í nił bééhózin ’éí doodaii’ nicheii daats’í bił bééhózin?

2 perhaps 2-with 3-know.CI TOP or 2-grandfather perhaps 3-with 3-know.CI

Ni’éé’ náníłkad.

2-clothes 3-2-sew.I

nidajilé

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

nidajiskáá’

pl-3DO-4dpl-investigate.it.P

nidajizlá

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

niséłkáá’

3DO-1-investigate.it.P

nizhdooleeł

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nídiiłne’.

3-2-hit.I

Shi’éé’ kin bikáá’dóó hadah (or bidah, ’adah) ’ahé’ah.

1-clothes house 3-on-from areal-downward 3-1-toss.FFO.P

Sitsóí yik’i sidáhí béé’éshdlééh.

1-grandchild 3-on 3-sit.SPN-nom 3-1-copy.I

T’ah ’abíínídą́ą́’ naanishgóó dah dii.

still morning-past work-to up start-1-step.I

T’ah ’ałk’idídą́ą́’ sik’is t’áá yiiłtsą́ą́ nít’ę́ę́’.

still long-ago 1-friend just 3-1-see.P past

T’áá ká ’ooshháásh.

neg 1-go.to.sleep.O

T’áá nikee’ ániidígíí biih wóó’éés lágo.

see.to.it 2-shoe new-IGII 3-into 2-step.in.O NEG

Tówónaanígóó ch’aazhdóya’ laanaa.

overseas-to 3-1-travel.O hope

yiishjį́į́ł

Progressive Mode: 1-become.black.Prog

yishbéézh

3DO-3-boil.it.P