Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Ahwééh náánááshdlą́ą́’.
coffee again-1-drink.R’Atsį́’ísh ’éí doodaii’ łóó’ísh nínízin?
meat-Q or fish-Q 3-2-want.NI’Ííyą́ą́’ dóó bik’ijį’ tsinyaagi nétį́į́ dóó ’iiłhaazh.
1-eat.P and 3-after tree-under-at.spec 1-lie.down.P and 1-sleep.P’Oółháásh lágo.
2-sleep.O don’t’Ádą́ą́dą́ą́’ásh nishínílnish?
yesterday-Q 2-work.Pbik’ídadohdis
pl-3DO-2dpl-wrap.it.around.it.Ibik’ídazhdeezdiz
pl-3DO-4dpl-wrap.it.around.it.Pbik’ídínídiz
3DO-2-wrap.it.around.it.PCh’į́į́góó ch’ééh tádííyá.
fail in.vain 1-go.PDa’iigisgo deekai yéeni t’oo naalyéhí bá hooghangóó nisiikai.
pl-3-wash-GO walk.pl.F aforementioned merely goods 3-for home-to roundtripDah níljííd!
up 2-jump.Idashoołbéézh
pl-3DO-2dpl-boil.it.Pdayoodlą́ą́’
pl-3DO-3dpl-drink.it.Pdayííłhį́į́’
pl-3DO-3dpl-melt.it.(snow).Pdeiilyį́į́h
pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).Ideiitł’ó
pl-3DO-1dpl-weave.it.Ididiiljéé’
3DO-1dpl-start.fire.PDíí tł’éé’ ’índa hazhó’óó ’iideeshwosh.
this night only.then uninterrupted 1-sleep.FDíí yiską́ągo ’íídííłtah.
this tomorrow 3-2-read.FDlǫ́ǫ́’ ’a’ą́ą́dę́ę́’ hanoolne’ dóó naneesne’.
prairie.dog hole-from stick.head.up.out.P and 3-look.around.Pdíníshkaad
3DO-1-start.to.herd.them.(animals).IHa’át’íísh biniinaa nanichxǫ’?
what-Q 3-because 2-pout.CIHaashíyee’ díí azee’dich’ii’ bíniitááh hait’éego dich’íí’.
try.and.find.out this chile-burnsr 3-2-try.IP how-GO spicyhadajizgeed
pl-3DO-4dpl-dig.it.out.Phadanołchaad
pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).Ihadasiigeed
pl-3DO-1dpl-dig.it.out.Phadazhdééłbįįd
pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.PHahgo hooghan ’ájílééh?
When hogan 4-make.Ihainííłchaad
3DO-3-card.it.(as.in.wool).PHáadi lá dibé nidahaniih?
where-at Q sheep pl-3-pass-sell.CIHooghan ’adeeshłííł ndi tsineheeshjíí’ shee ’ádin.
hogan 1-build.F but lumber 1-with 3-none.NIHooghan bikáá’ dah si’ánígíí bíyah da’nii’áago ’ádíílį́į́ł ’áko hooghan doo ’ałhiih nídoołdas da.
hogan 3-on up 3-sit.SPN-ÍGÍÍ 3-under pl-3-extend.NP-GO 3-2-make.F so hogan NEG RECIP-3-collapse.F NEG
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -káá’ on, on top of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- dah up at an elevation, off, static, holdingsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Si-Perfective Neuter (SPN)
- -yah under, beneath’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Neuter Perfective (NP)
- -go verb and subordinating encliticsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- ’áko so, so that, so thenfind in Navajo Conjunction Lexicon
- doo --- da frame to negativize verbs and phrasessaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi




