Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

Naaltsoos aseezį́ yíníshtaʼ.

paper gossip 3-1-read.I

ʼÁłah ʼaleehdi ʼamá bééhániih daats’í bá ’ádazhniiyą́ą́’? ʼÁko daatsʼí nímasii łaʼ ʼakǫ́ǫ́ dííkááł.

group gathering-at mother 3-3-remember perhaps 3-for 4-pl-eat.P so perhaps potatoes some there 3-2-take.OC.F

’Adáádą́ą́’, hééł sinil góne’ hasht’ehooshłaa.

Day.last belongings storage inside 3-1-clean.P

’Ahwééh yishdlį́į́h ’áádóó naanishgóó yishááh.

coffee 3-1-drink.U and.then work-toward 3-1-go.U

’Asdzą́ą́ Báhóózhóní yinishyée dooleeł.

woman happy 1-called.NI FUT

’At’ééd t’áá shǫǫ kinaasda’.

girl just good 3-puberty.P

’Atsą́ą́’ ła’ jóyą́ą’ le’.

ribs some 4-eat.O desire

’Azhą́ hasistih ndi ’ayóo ’eesh’į́.

even.though 1-be.old.P even.though very 3-1-see.Prog

’Eii łééchą̨ą’í t’áá ’áko taah yilwo’.

that dog immediately water.into 3-run.U
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

dadidiilyįh

pl-3DO-1dpl-melt.it.F

Dahojitaałgo t’áá hoonaałgo wónáásdóó ’ayóí ’íits’a’go dahojitaał.

Pl-4-sing.I-COMP just areal-3-move.Prog-COMP soon remarkable 3-sound.I-COMP pl-4-sing.I

Dá’ák’eh góyaa yishwoł.

cornfield down.that.way 1-run.Prog

Dichinísh doodaii’ dibáá’ísh dzinízin?

hunger-Q or thirst-Q 3-4-want.NI

Dlǫ́ǫ́’ ’atiin bąąhgóó ndaazį́įgo shił nizhóní.

prairie.dog road 3-on-GÓÓ about-pl-3-stand.NP-GO 1-with 3-be.nice.NI

Doo bił bééhózin da ya’?

neg 3-with 3-know.CI neg Q

Doo bíighah da.

NEG 3-sufficient.NI NEG

Doodago tł’óo’di náhoniichihgo biniinaa ch’il ’ałtso dadiichii’ lá.

neg-GO out-at area-hot-go.R 3-because plant all start-3.PL-redden.P DISC

Doondó’ ’awéé’ yicha da.

not.even baby 3-cry.I NEG

Díí tsé t’óó la’ béésh át’é nahalin.

this rock contrary.to.appearances metal 3.be.NI 3-resemble.NI

dííníłhį́į́’

3DO-2-melt.it.P

Gohwééh ła’ shaa níkaah.

coffee some 1-to 2-give.OC.I

Gáagii yiyiiłtsą́.

crow 3-3-see.P

haiilgéésh

3DO-1dpl-cut.it.out.I

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

haoogeed

3DO-2dpl-dig.it.out.P

Hastóíí dóó sáanii k’inááda’didlé.

3-men and 3-women planting.again.PL.R

Hatáaldi ’iikááh ’atah ’ajóle’.

ceremony-at sandpainting among 4-make.O

Hooghangóó nikéédeeshdááł nisin ndi ółta’di ’éí náshiilkááh.

home-toward 1-go.F 1-want.NI but school-at there 1-spend.night.N CHECK VERB GLOSSES

jishbéézh

3DO-4-boil.it.P

jííłhį́į́’

3DO-4-melt.it.(snow).P

Na’níle’dii béeso ła’ haaníníl, t’áadoo tł’oh nidziisnii’ da.

dismay money some 4-3-1-give.PlO.P NEG hay 3-4-buy.P NEG

Na’nízhoozhígóó shíni’.

Gallup-GÓÓ 1-mind

Naaltsoos yíníshta’.

book 3-1-read.I

neidooleeł

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.F

nideeshłeeł

3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.F

nideidooleeł

pl-3DO-3dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

nitł’ó

3DO-2-weave.it.I

Nił bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.I

Shimá yázhí ’ashkii yinisé.

aunt little boy 3-3-raise.CI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Shí ’éí t’áá naanishdóó kingóó déyá.

I TOP just work-from town-to 1-go.I

T’ah doo la’ nihee ninááháłtin da.

not.yet DISC some 1du-on 3-rain.CI NEG

T’áá hooshch’į’ déshnish.

suddenly 1-start.work.P

Tó háálínídi ’ahéédidiit’ash ’ałní’ní’ą́ągo.

spring-at refl-1du-meet.F noon-GO

Tódínéeshzhee’góó hodzoołtsééh laanaa.

kayenta-to areal-4-see.O hope

Tséghahoodzánídi na’ahóóhai ’aleeh ha’níigo yínii’.

Window.Rock-at rodeo gathering 4-say.I-GO 3-1-hear.P

Tł’éédą́ą́’ shį́į́ nida’a’nééhgóó nidadziskai.

last.night perhaps game-to pl-3-3-go.pl.P

woołhį́į́’

3DO-2dpl-melt.it.(snow).P

yiishjį́į́ł

Progressive Mode: 1-become.black.Prog

Yiską́ągo Na’nízhoozhídi, háádish ’adeeshį́į́ł ninízin?

tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI

Ńléí hastiin bitáshtł’ah nishtł’ajígo sid.

that man 3-temple-GI left-JIGO scar