Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahwééh náánááshdlą́ą́’.

coffee again-1-drink.R

’Akóyaa ’adah, t’áá baa ’áhólchįįh.

there-down down, just 3-to 2-aware.NI

’Atiin yéego séí ndahadleeh łe.

road very sand 3-becomes,usually.CI

’Azee’ál’į́įdi t’óó tsé’édin ’ájiidzaa.

hospital-at just worse 4-become.NP

’Ałk’idą́ą́’ ch’iyáán ’ ádayiilaa léi’ ła’ ’ánáádeiilyaa.

long.ago food pl-3-3-make.P Indef. some again-pl-3-1dpl-make.P

’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.

1-read.P CONJ 1-sleep.P

’Ííyol.

3-wind.went.P

Amá k’adee’ neeshch’íí nidahidíídla ní jiní.

pas-mother now piñon 3-1dpl-pick.F 3-say 3-it.is.said

bik’ídédiz

3DO-1-wrap.it.around.it.P

Béeso ła’ nich’į’ nidoolyééł t’ahádą́ą́’ ’ałtso nanilnish.

money some 2-toward 2-3-pay.F before.thus all 2-work.I

Ch’aa déyá ńt’éé shichídí bikee’ dilkǫǫh.

travel 1-go past 1-vehicle 3-tires worn.

Da’iigisgo deekai yéeni t’oo naalyéhí bá hooghangóó nisiikai.

pl-3-wash-GO walk.pl.F aforementioned merely goods 3-for home-to roundtrip

daoołhį́į́’

pl-3DO-2dpl-melt.it.(snow).P

dazhdiłhį́į́h

pl-3DO-4dpl-melt.it.I

didínííłkał

3DO-2-start.to.herd.them.(animals).F

dishhį́į́h

3DO-1-melt.it.I

Díí tł’éé’ t’áá ká dóola dá’ák’eólyeed; dádi’nítįįh.

this night NEG bull into.field-3-run.O hope.not 3-2-close.gate.I

Doo ndi bił ílíí da.

not.even 3-with-grateful.NI NEG

Doo ndi dichin nizin da.

not.even 3.hunger-I.am.NI NEG

Díí tł’éé’ nahodoołtį́į́ł jiní.

Tonight 3-3-reported.P it will 3-3-rain.F

hadadéélbįįd

pl-3DO-1dpl-fill.something.up.with.it.P

haidééłbįįd

3DO-3-fill.something.up.with.it.P

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).I

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

Hastiin Nééz lą́ą hádadíníit’ı̨́ı̨́’.

Mister Neez emph pl-3-1dpl-search.I

Haánee’ náánááshdáał dooleeł.

well 1-again-walk.R future

Haʼoodzíí’ yinaalnish.

sentence 3-3-work-CI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Na’nízhoozhígóó chídí doo nił dah didoolwoł da.

Gallup-to car NEG 2-with up start-3.drive.F NEG

Naʼazhǫǫshgóó dooʼáazhgo nihikééʼ ʼiih deeshwoł.

casino-to 2du-go.F-GO 2pl-follow 3-into 1-run.F

nidadoohłeeł

pl-3DO-2dpl-carry.a.ropelike.thing.around.F

Nimá sání dó’ bina’nitin t’ah ła’ bénánílniihísh łí.

2-grandmother DÓ’ 3-teaching yet some 3-2-remember.CI-Q ŁÍ

Ńléígóó díníyáa dooleel.

there-GÓÓ 2-go.sg.SP FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Shimá yázhí ’ashkii yinisé.

aunt little boy 3-3-raise.CI
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Shį́įgo ch’ééh jiyáán yishį́į́h ’áádóó tó lą’í yishdlį́į́h.

summer-GO watermelon 3-1-eat.U and.then water lots 3-1-drink.U

Shį́įgo dooládó’ deesdoi da lá, Hoozdodi!

summer-go certainly hot.SPN DA DISC Phoenix-at

Shí doo mósí shił yá'át'éeh da.

Kii cat 3-with 3-good.NI

Shí hanáshyįįh.

1 1-rest.I

Sitsii’ ndeeshshoh léi’ tó ’anideizgiz lá.

1-hair 3-1-moist.F because water 3-turn.off.R DISC

Tó lą’ígo nidlą́ ’áko bee nitah yá’áhoot’ééh dooleeł.

water many 3-2-drink.DI so 3-with 2-among pl-3-good.NI future

Ts’aa’ t’áá nitsaaígíí bídin nishłį́.

basket just 3-large.NI-nom 3-lack 1-be.NI

Ts’aa’ t’áá nitsaaígíí bídin nishłį́.

basket just 3-large.NI-nom 3-lack 1-be.NI

Tł’ízí tł’óo’di tł’oh deiiłchózhígíí shił bééhózin.

goat outside-at grass pl-3-3-eat.leafy-ÍGÍÍ 1-with 3-about-3-know.NI

Wóláchíí’ tsés’ná yishish.

ant bee 3-3-sting.P
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Yadiizíníshą’ haa néelt’e’go nínízin?

can-Q how 3.many.N-GO 2-want.NI

yik’íideezdiz

3DO-3-wrap.it.around.it.P

yik’íididoodis

3DO-3-wrap.it.around.it.F

yishą́

3DO-1-eat.it.I

Yiską́ągo łį́į́’ ’ahaniniilkaad dooleeł.

tomorrow-GO horse 1dpl-round.up.P FUT
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

 

Łeechaʼí ʼóéí ">yą́ą́, éí nabídishgizh.

Dog 3-eat.O TOPIC 3-surgery.P

Łį́į́’ bí’diidlį́į́d shił bééhózin.

horse 3-3-brand.P 1-with 3-of-3-conceive.I