Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Adeesdǫǫhgo bijeiiyi’ dá’dinídéél.

3-explode.P-GO 3-ear-inside 3-block.P

’Aoo’, ’ashdladigóó ’oolkiłgo ’áádę́ę́’ sh ná’ílwod.

yes five-at-toward clock-GO there-from 1-with 3-return.P

Ałk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. Díísh jį́įdi ’éiyá kindi nidahaniih.

long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | this day-at TOP store-at pl-3-pass-buy.CI

Bááhísh ła’ hólǫ́?

bread-Q some 3s-be.NI

Chidí na’na’í łęęzh yíyooyił.

tractor dirt 3-3-push.Prog

Chidí t’ą́ą́’ nináníłbą́ą́z.

car just 3-1-reparked.R

Damóogo nihaa náájídááh.

Sunday.GO us.return 4-again.visit.F

daooshóó’

pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.P

daołbéézh

pl-3DO-2dpl-boil.it.I

deiilyį́į́’

pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).P

Dibé yah ánáádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.I

didadołjeeh

pl-3DO-2dpl-start.fire.I

dideidííłjéé’

pl-3DO-3dpl-start.fire.P

Dlǫ́ǫ́’ ’atiin bąąhgóó ndaazínígíí t’éiyá sh nizhóní.

prairie.dog road 3-on-GÓÓ about-pl-3-stand.NP-ÍGÍÍ 1-with 3-be.nice.NI

Dooládó’ shį́į́ shich’ohoos’ni’ da; ’adą́ą́dą́ą́’ kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.

wow probably 1-lucky.P yesterday town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P

Ha’át’íísh doone’é nílį́?

what-Q clan 2-be.NI

hadadínóołchał

pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).F

hadaoołgizh

pl-3DO-2dpl-cut.it.out.P

hadazhdééłbįįd

pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.P

hadeiniłchaad

pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).I

hadeizgeed

pl-3DO-3dpl-dig.it.out.P

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).I

Hashk’aan ła’ náánísdzin.

banana some again-3-1-think.CI

Haʼoodzíí’ yinidaalnish.

sentence pl-3-3-work.CI

Háadi lá lį́į́’ naakai?

where-at Q horse 3-walk.pl.I

Hodíínáá’ágo bááh dootł’izhí ła’ deeshį́į́ł.

after.a.while-GO bread blue some 1-eat.F

háágeed

3DO-1-dig.it.out.P

Jacob ’éí ayóo naalnish

Jacob this.one very 3-work.CI

joodlą́ą́’

3DO-4-drink.it.P

K’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół doo yę́ę ła’ damóo yę́ędą́ą́’ t’áadoo ’asétł’ǫ́ǫ da.

now half-toward 1-weave.Prog future past one Sunday when.past NEG 1-weave.P NEG

K’ad hooghangóó nááshdááł dooleeł.

now hogan-toward 1-go.Prog FUT

K’ad níló shik’ijį’ nahałtingo bik’e’eeshchíí’.

now hail 1-on me 3 rain.I.GO 1-3-sting.P

Na’níle’dii kingóó nisé, naaltsoos t’áadoo niigį́į da.

dismay store-to 1-go.P mail NEG 3-pass-deliver.LPB.P NEG

naashłé

3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.I

neiilyé

3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.I

nidajizlá

pl-3DO-4dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

nidasiilyá

pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.P

nizhdooleeł

3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.F

Níléí chidí t’óó la’ nihichidí át’é nahalin.

there car contrary.to.appearances 1pl-car 3-be.NI 3-resemble.NI

Sha’áłchíní Toohgóó bił ’eesbąs.

1-children Shiprock-to 3-with 1-drive.Prog

Shiyáázh nízaadi naalnishgo bídin sélį́į́’.

1-son far-at 3-work-GO 3-lack 1-be.SPN

Shį́įgo ch’ééh jiyáán yishį́į́h ’áádóó tó lą’í yishdlį́į́h.

summer-GO watermelon 3-1-eat.U and.then water lots 3-1-drink.U

Sohodizingo t’áá ká nídoó’nééh lágo.

prayer-GO neg 2-get.up.O LÁGO

T’áá ká ’ooshháásh lágo.

neg 1-go.to.sleep.O LÁGO

T’áá nikee’ ániidígíí biih wóó’éés lágo.

see.to.it 2-shoe new-IGII 3-into 2-step.in.O NEG

T’áá shǫǫ da ’awéé’ nee hazlį́į́’.

at.least baby 2-for 3-become.P

Ts’aa’ t’áá nitsaaígíí bídin nishłį́.

basket just 3-large.NI-nom 3-lack 1-be.NI

Tł’ízí tł’oh deichózhgo shił bééhózin.

goat grass pl-3-3-eat.leafy-GO 1-with 3-about-3-know.NI

wooyą́ą́’

3DO-2dpl-eat.it.P

yiyiigish

3DO-3-make.one.cut.in.it.I