Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Adeesdǫǫhgo bijeiiyi’ dá’dinídéél.
3-explode.P-GO 3-ear-inside 3-block.P’Aoo’, ’ashdladigóó ’oolkiłgo ’áádę́ę́’ shił ná’ílwod.
yes five-at-toward clock-GO there-from 1-with 3-return.P
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- goal
- -dę́ę́’ from a general location or point in space or time, also out of, off of’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- location
- -ił with’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- transportation
- ’Áhoodzaii
- na‘oolwoł return
Ałk’idą́ą́’ ’éiyá naadą́ą́’ ’ayóo k’éédadiilyééh ńt’éé’. Díísh jį́įdi ’éiyá kindi nidahaniih.
long.ago TOP corn very pl-3-1dpl-plant.R past | this day-at TOP store-at pl-3-pass-buy.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- ’ałk’idą́ą́’ long ago, formerlysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’éiyá topic markerfind in Navajo Particle Lexicon
- ńt’éé’ relates to past timesaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’ayóo very, extremelysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- díísd jį́įdi nowadayssaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Ánáhoot’įįhígíí
- Continuative Imperfective (CI)
Bááhísh ła’ hólǫ́?
bread-Q some 3s-be.NIChidí na’na’í łęęzh yíyooyił.
tractor dirt 3-3-push.ProgChidí t’ą́ą́’ nináníłbą́ą́z.
car just 3-1-reparked.RDamóogo nihaa náájídááh.
Sunday.GO us.return 4-again.visit.Fdaooshóó’
pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.Pdaołbéézh
pl-3DO-2dpl-boil.it.Ideiilyį́į́’
pl-3DO-1dpl-melt.it.(snow).PDibé yah ánáádanołkaad!
sheep inside semelit-pl-2pl-gather.Ididadołjeeh
pl-3DO-2dpl-start.fire.Idideidííłjéé’
pl-3DO-3dpl-start.fire.PDlǫ́ǫ́’ ’atiin bąąhgóó ndaazínígíí t’éiyá shił nizhóní.
prairie.dog road 3-on-GÓÓ about-pl-3-stand.NP-ÍGÍÍ 1-with 3-be.nice.NIDooládó’ shį́į́ shich’ohoos’ni’ da; ’adą́ą́dą́ą́’ kintah góyaa yishááł ńt’éé’ béeso naadiinígíí ńdiiłtsooz.
wow probably 1-lucky.P yesterday town areal down 1-go.I Past money twenty-NOM 3-sit.FFO.P
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- dooládó’ --- da lá (it) certainly isfind in Navajo Particle Lexicon
- shį́į́ perhaps, probably, possiblyfind in Navajo Particle Lexicon
- ’adą́ą́dą́ą́’ yesterdaysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- góyaa downsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- nit’ee’ pastfind in Navajo Particle Lexicon
- ’Áhoodzaii
- T’ahdii
Ha’át’íísh doone’é nílį́?
what-Q clan 2-be.NIhadadínóołchał
pl-3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).Fhadaoołgizh
pl-3DO-2dpl-cut.it.out.Phadazhdééłbįįd
pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.Phadeiniłchaad
pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).Ihadeizgeed
pl-3DO-3dpl-dig.it.out.Phaniilchaad
3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).IHashk’aan ła’ náánísdzin.
banana some again-3-1-think.CIHaʼoodzíí’ yinidaalnish.
sentence pl-3-3-work.CIHáadi lá lį́į́’ naakai?
where-at Q horse 3-walk.pl.IHodíínáá’ágo bááh dootł’izhí ła’ deeshį́į́ł.
after.a.while-GO bread blue some 1-eat.Fháágeed
3DO-1-dig.it.out.PJacob ’éí ayóo naalnish
Jacob this.one very 3-work.CIjoodlą́ą́’
3DO-4-drink.it.PK’ad ’ałníí’góó ’eeshtł’óół doo yę́ę ła’ damóo yę́ędą́ą́’ t’áadoo ’asétł’ǫ́ǫ da.
now half-toward 1-weave.Prog future past one Sunday when.past NEG 1-weave.P NEG
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- ’Ájoolíiłii
- ’ashtł’ó weave
- ’Áhoodzaii
- ’ashtł’ó weave
- k’ad nowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a date’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- goal
- -dą́ą́’ past time’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- time
- yę́ędą́ą́’ pastfind in Navajo Conjunction Lexicon




