Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries
’Aadę́ę́’ yiłk’as daaní.
there-from cold.weather pl.3-say.NI’Akóyaa ’adah, t’áá baa ’áhólchįįh.
there-down down, just 3-to 2-aware.NI’Ashą́ą́ nít’ę́ę́’ t’áadoo hooyání shaa ’ílwod.
1-eat.Prog past suddenly 1-for 3-drive.P’Azee’ál’į́įdi t’óó tsé’édin ’ájiidzaa.
hospital-at just worse 4-become.NP’Ałk’idą́ą́’ ch’iyáán ’ ádayiilaa léi’ ła’ ’ánáádeiilyaa.
long.ago food pl-3-3-make.P Indef. some again-pl-3-1dpl-make.P’Ííłta’ dóó ’iiłghaazh.
1-read.P CONJ 1-sleep.PAyóo níyol.
very 3-wind.CIBini’ íídeeshtah doodago ’éiyá yóó’ ’adeeshwoł.
let will-1-school or only away 1-off-run.PCh'ínááníłdoi léi’ bee hoozk’azí deiíjeeh.
again-3-warm.P SUB 3-with 3-cold.NP pl-3-run.PROGChidí nidabinołtłáád.
car pl-3-2dpl-stop.IChidí nidabinóołtłáád.
car pl-3-2dpl-stop.OChidí sits’ą́ą́’ hashtł’ish yiih yilwodgo t’áá ch’į́į́góó ch’ééh ’ííł’įįd.
car 1-from mud 3-into 3-go.P-GO failure in.vain 1-act.P
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- -ts’ą́ą́’ away from, separating from, derived from’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- -iih into’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Áhoodzaii
- yilyeed go, run
- t’áá ch’į́į́góó failuresaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ch’ééh in vain, futilely, trysaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- ’Áhoodzaii
- ’asht’í act
deiidą́
pl-3DO-1dpl-eat.it.IDibé tóógóó dínóshkaad.
sheep water-toward 3-1-start.herd.Odidadołjeeh
pl-3DO-2dpl-start.fire.Ididazhdidoołjah
pl-3DO-4dpl-start.fire.Fdizhdiłjeeh
3DO-4-start.fire.IDíí jį́ ’áłchíní nááda’ołta’.
this day children again-pl-3-study.RDoo nídahiyoołnaah da.
neg pl-3-2dpl-resuscitate.I negDoondó’ ’awéé’ yicha da.
not.even baby 3-cry.I NEGhadazhdééłbįįd
pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.PHashk’aan ’ayóo łikan nisin.
banana very 3-be.tasty 3-1-think.CIHastiin łééchą́ą́’í tsinaalzhoodí bił déíshood.
man dogs 3-3-haul.sled.LPB.ProgHáísh yiską́ągo ’adoogis?
who-Q tomorrow 3-wash.FHáidígíísh ʼałkʼésdisí deeshį́į́ł?
which.one-ÍGÍÍ-Q candy 3-1-eat.FKin Łánídi naashnish háálá ’áadi shaghan.
Flagstaff 1-work.I because there 1-live.NIMósí bighaa’ ’ayóo dadichxoshígíí shił nizhóní.
cat 3-fur very pl-3-be.bushy.I-ÍGÍÍ 1-with 3-be.nice.NINa’níle’dii béeso ła’ haaníníl, t’áadoo tł’oh nidziisnii’ da.
dismay money some 4-3-1-give.PlO.P NEG hay 3-4-buy.P NEGNiba’ sézį́.
2-wait 1-stand.SPNnidasoołkáá’
pl-3DO-2dpl-investigate.it.Pnideeshłeeł
3DO-1-carry.a.ropelike.thing.around.Fnijizlá
3DO-4-carry.a.ropelike.thing.around.PNił hǫ́zhǫ́ǫ́sh doodaii’ doósh nił hózhǫ́ǫ da?
2-with-happy.NI-Q or neg-Q 2-with happy.NI negNíyolgo t’áá ’áko niishch’ił.
wind-GO immediately 3-blink.Unéishjį́į́h
Iterative Mode: 1-become.black.RShicheii naalyehe bahooghandi chʼiiyaan nayiiłniih.
maternal.grandfather grocery 3-house-at food 3-3-buy.IShigaan dił bąąh.
1.arm blood 3-onShitsili tsin ła’ nieidiitą́ii’ łeechą́ą́’ii’ łéi néídiiłhaal.
1-little.brother stick 3-3-pick.up.P-and dog INDEF 3-3-hit.PT’ah ’ałk’idídą́ą́’ sik’is t’áá yiiłtsą́ą́ nít’ę́ę́’.
still long-ago 1-friend just 3-1-see.P pastaad ’át’éii">Tsxį́įłgo łees’áán ’ádíílííł nimásání nihaa yighááh!
quickly tortilla 3-2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.FWillem ’éí Britney łikaní t’óó ’ahayóigo yiyííyą́ą’go yoodlą́.
Willem TOP Britney candy just a.lot 3-3-eat.P-GO 3-3-believe.NIwooshjį́į́h
Optative Mode: 1-become.black.Oyiidą́
3DO-1dpl-eat.it.Iyiigish
3DO-1dpl-make.one.cut.in.it.IYiską́ągo Na’nízhoozhídi háadish ’adeeshį́į́ł ninízin?
tomorrow Gallup-at where-Q 2-eat.F 2-want.CI
’íísíníłts’ą́ą́’
bee ’ééhóziní
- yiską́ągo tomorrowsaad ’át’éii zanoo’į́ bik’ídáahgi
- háá-P.ENCLITIC whereNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -sh enclitic for content questionsNa’ídíkid bik’ídáahgi
- -di at’akéé’ si’ání zanoo’į́ bik’ídáahgi
- Náásgóó
- yíshą́ eat itlook up conjugationhide conjugation ▾
- Continuative Imperfective (CI)
- nisin think, want




