An example search has returned 50 entries
Jáan biʼdizhchínéejįʼ ʼanááyííłką́. Bá daʼdiidį́į́ł.
John 3-birth.past-up-to again-day.P 3-for 1pl-eat.FShideezhí t’áadoo ’ałtso ’íiłta’í t’óó nádzá.
1-sister NEG finish 3-read-NMLZ.NEG just 3-return.P’Ałní’ní’ą́ągo tó háálínídi ’ahéédidiit’ash.
noon-GO spring-at refl-1du-meet.F’Óshą́ą́’ laanaa’ dichin shi’niiłxį́.
1-eat.O wish hunger 1-3-kill.IAshkii tł’óodi naashné ni. Nit’éé’ bimá aní k’adee’ ’aadéé’ chiíłtsxóoí yilwoł.
boy outside-at 1-play.IP 3-say. past 3-mother 3-say.IP now there-from vehicle-yellow-NMZ 3-moving.fast.FBéégashii yáázh ła’ shibee’í’diidłííd bik’i niní’ą́.
calf one 1-cattle.brand 3-on 3-1-put.NPBíni’dii ’awáalyaa sitį́.
3-let-stay jail 3-lay.SPNChidí nidabinołtłáád.
car pl-3-2dpl-stop.Idajiyą́
pl-3DO-4dpl-eat.it.Idayííshóó’
pl-3DO-3dpl-brush/comb.it.Pdazhdoołbish
pl-3DO-4dpl-boil.it.Fdeeshį́į́ł
3DO-1-eat.it.Fdeidíníłkaad
pl-3DO-3dpl-start.to.herd.them.(animals).Ideidííłhį́į́’
pl-3DO-3dpl-melt.it.Pdidííłhįh
3DO-2-melt.it.FDiné nishłį́į ndi Bilaagana bizaad t’éí bee yáshti’.
Navajo 1-be.NI but English language only 3-with 1-speak.IDíí ’abíní dibé tóógóó neeshkał.
this morning sheep water-to 3-1-herd.ProgDoo at’ééké bizhdisóół da.
NEG girls 3-4-whistle.O NEGDoo ńdeeshdááł da, háálá kwii doo shił yá’áhoot’éeh da.
NEG 1-return.F NEG because here NEG 1-with 3-good.NI NEGHaa léí’ yit’éehgo nichidí yichxǫ’ígíí doo baa níni’ da?
why-Q since 3-be.NI 2-car 3-ruin.P-NOM NEG 3-of 2-mind NEGhadeneeshchaad
pl-3DO-3dpl-card.it.(as.in.wool).Phadoołtééł
3DO-2dpl-carry.him/her.up.out.of.something.Fhanołchaad
3DO-2dpl-card.it.(as.in.wool).Ihaoołgizh
3DO-2dpl-cut.it.out.Pjididoołhįh
3DO-4-melt.it.Fjidoołbish
3DO-4-boil.it.FJooł de’ ní’aah.
ball here 3-2-bring.Ijííłhį́į́’
3DO-4-melt.it.(snow).PK’ad dibé ch’íi’nííł.
now sheep 3-2-du-take.out.IK’ad shicheii bíká ’iishyeed.
now 1-grandfather 3-for 1-run.IKodóó dah nohkeeh.
from.here up 2du-sit.IMósí ch’óółt’e’ lágo.
cat out-3-2-carry.O LÁGONichxǫ’ doo ájíníi da.
stop NEG 4-say.thus.NI NEGNichxǫ’ doo ájít’į́į da.
stop NEG 4-act.thus.I NEGnidadiilyeeł
pl-3DO-1dpl-carry.a.ropelike.thing.around.FNíghéí na’ashch’ąą’ígíí doo níil’į́ da.
Over.there painting-ÍGÍÍ NEG 3-2-du.look.I NEGNíwe, doo mósí nidziłtseed da!
stop NEG cat 3-4-kill.I NEGShicheii béeso bideená naalnish.
1-grandfather money 3-exchange.for 3-work.IShitah honeezgaigo, doo naashnish da dooleeł.
1-body 3-pain.P-GO NEG 1-work.I NEG 3-become.FShił naa’aash shį́į́! T’áá shǫǫdí shaná’níłtsóód!
1-with 3-go.dl.CI maybe please 1-to-back-3-2-feed.I
listen
Oh, my cousin! Please give me (some of) the food back!
bookmark- Request, affirmative
- Imperfective
- -ił withfind in Navajo Postposition Lexicon
- Continuative Imperfective (CI)find in Navajo Verb Modes
- yish’aash go as a pair (with)find in Navajo Verb Modes
- shį́į́ perhaps, probably, possiblyfind in Navajo Particle Lexicon
- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- ba’nistsóód feed itfind in Navajo Verb Modes
Sitsóí ’ólta’góó dah diigháahgo ła’ béeso baa yish’ááh.
1-grandchild school-toward up 3-start.to.go.I-GO some money 3-to 3-1-give.SRO.U
listen
When my grandchild leaves for school, I usually give him/her some money.
bookmark- Imperfective (I) (∅, ni, si, yi-∅)find in Navajo Verb Modes
- dishááh start to gofind in Navajo Verb Modes
- Usitative (U)find in Navajo Verb Modes
- yish’aah move it, handle it (SRO)find in Navajo Verb Modes
- -góó to, toward, along, on, with a numeral it indicates a datefind in Navajo Postposition Lexicon




