Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ahbínídą́ą́’ t’áadoo ’ííyą́ą́’góó biniinaa wónáásdóó dichin shi’niiłhį́.

morning-past neg 1-eat.P-GO.NEG 3-because soon hunger 1-3-kill.I

’Ak’éégo ’éí chizh niléí keehaidi ninahdahiigééh nt’éé’.

autumn-GO that wood over.there winter.camp-at pl-3-1-unload.P past

’At’ééd t’áá ’áhánídi ’ółta’ ’éí biniinaa doo hah dah nídiidáah da.

girl just far-at school TOP 3-cause NEG quickly up start-3-go.I NEG

’Áádóó háajigo dah diníyá?

and.then which.way-GO start.off 2-go.I

’Ííshją́ą́ ’at’ééd yázhí hooghandę́ę́’ ch’idoogááł.

certainly girl little house-from out-3-walk.F

’Ólta’góó daats’í deeshááł doodaii’ jooł bee nideeshneeł.

school-toward maybe 1-walk.F or ball 3-with 1-play.F

Bee nahaldzoohí yah ’adíítį́į́ł. Da’ yah ’ííńtą́?

broom in 3-2-bring.F.SSO Q in 3.2.bring.P.SSO

Ch’iyáán nináhíłnihgo haa nízahjį’ ’ánádįįh?

food 3-2-buy.R how 3-long.N-up.to 3-become.none.R

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Bilagáanaa Bizaad doo diists’a’ da. K’ad ’éí t’áá shxǫǫ t’áá bee yáshti’.

formerly English neg 1-understand.I neg. Now TOP good.thing barely 3.with 1.speak-I

Ch’óóshdą́ą́dą́ą́’ Diné Bizaad naalkaah doo sh bééhózin da. K’ad éí t’áá shxǫǫd sh báá hózin.

formerly Navajo language research NEG 1-with 3-of ho-know.CI NEG | now TOP luckily 1-with 3-about-ho-know.CI

Chidí ’anáshdlééh, háálá doo naalnish da.

car 3-1-repair.I because NEG 3-work.I NEG

Chidí nidabinołtłáád.

car pl-3-2dpl-stop.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Da’ k’ad daats’í ch’iyáán ’áníléehgo n ’adazh’niiyą́ą́’?

Q now perhaps food 2-make.I-GO 2-for feast.happen

dadoołbish

pl-3DO-2dpl-boil.it.F

daohshóóh

pl-3DO-2dpl-brush/comb.it.I

deiit’aal

pl-3DO-1dpl-chew.it.P

Dibé tóógóó neeshkał.

sheep water-toward 3-1-herd.Prog

dididííłjah

3DO-2-start.fire.F

dooshą’ léi’ --- lá

Dziłgóó ’o’ooldee’ yę́ę ná’ooldah.

mountain-to 3-go.pl.P past 3-return.pl.I

Díí ’áʼkáán háidíígíísh nahiidiilnih?

TOPIC flour which.one-ÍGÍÍ-Q 3-2du-buy.F

Gohwééh t’áá bizhání ’éí doodaii’ ’abe’ bgo daats’í nínízin?

coffee only TOP or milk perhaps 3-with 3-2-want.NI

Ha’át’íí bik’i dah sínídá?

what-Q 3-on up 2-sit.I

hadééłbįįd

3DO-1-fill.something.up.with.it.P

hajiłgéésh

3DO-4-cut.it.out.I

Hosh doo jiyą́ą da.

cactus NEG 3-4-eat.DI NEG
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Jó n bééhozin shibéeso ’adingo

because 2-with 3-knowledge.CI 1-money 3-dwindle.CI-GO

jíí’aal

3DO-4-chew.it.P

jííshóó’

3DO-4-brush/comb.it.P

Kintahgóó diit’ash.

town-to 1dpl-go.du.Prog

Kénídánííljeehgo, sin łah beehódíítał.

shoe.game-GO song some 2-sing.F

Naaltsoos yiníshta’go shíni’ shaa ’áyiilaa.

book 3-1-read.I-GO 1-mind 1-for 3-3-make.P

Naalyéhé bá hooghandi t’ah doo dá’deelkaałdą́ą́’ nisingo na’ńle’dii tsį́į́ł shiisxį́ (siisxį́).

trading.post-at just NEG 3-PASS-close.I-past 1-think.N-GO dismay speed 1-3-kill.P

niséłkáá’

3DO-1-investigate.it.P

nisíníłkáá’

3DO-2-investigate.it.P

Níwe, bíni’dii ’ałwosh!

stop 3-let 3-sleep.I

Shichidí t’ahdii yá’át’ééh, ’át’ah ’índa ła’ ninááhideeshnih.

1-car still 3-good.N later one again-3-1-buy.F

Shilééchąą’í sitsijį’ yilwoł.

1-dog 1-ahead-to 3-run.I

Shiye’, ín">t’áadoo nikídíltałí.

1-son NEG 2-stomp.IR-Í

T’ah ’abíínídą́ą́’ naanishgóó dah dii.

still morning-past work-to up start-1-step.I

T’áadoo hoshíníkéhé.

T’ÁADOO 2-scold.NI-Í

T’áadoo hoshíníkéhé.

T’ÁADOO 2-scold.NI-Í

T’iis bąąh nidaohna’.

cottonwood 3-on pl-2dpl-climb.I

T’áá ’ahánigóó yiizįįh

just near 2-stand.I

wołhį́į́h

3DO-2dpl-melt.it.(snow).I

yiigish

3DO-2-make.one.cut.in.it.I

yiitł’ó

3DO-1dpl-weave.it.I

yik’ídéideezdiz

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.P

yishóóh

3DO-3-brush/comb.it.I

yíníłhį́į́’

3DO-2-melt.it.(snow).P