Your search for the hoolzhishgi Perfective (P) (yi, ni, si, yi-∅)
biihidzóhí 50 entries

Shichʼéʼé kinaasdaʼgo bitsiiʼ shá beʼdíítłʼóół. Tʼáásh ʼáko?

1-daughter 3-reach.puberty.P-GO 3-hair 1-for 3-2-tie.F just-Q okay

‘Ayóo deesdoi, nahółtą́ą́’ laanaa.

very hot.place 3-rain.P wish

’Adą́ą́dą́ą́’ísh tł’óo’di nishínílnish?

yesterday-Q outside-at 2-work.P

’Anaa’í bádahóóchįįd.

enemy 3-for-pl-angry.P

’At’ééd sin t’áá hahígo yíhooł’ą́ą́’.

girl song just quickly 3-3-learn.P

’Atiingi chidí léi’ yiiłtsą́.

road-at car INDEF 3-1-see.P

’Azhą́ hasistih ndi ’ayóo ’eesh’į́.

even.though 1-be.old.P even.though very 3-1-see.Prog

’Ałk’idą́ą́’ tóniteel bąąhgóó tádííyáhę́ę bénááshnii’.

long.ago ocean 3-beside-along around-1-past 3-1-remember.P

’Áádóó haa hóót’įįd?

and.then how ho-happened.P

'Atiingóó shił oolwoł nít’éé’ tó siyį́į’go shił ’ádzaa.

road-GOO 1-with 3-run-Prog past water 3-be.LPB.SPN-GO 1-with 3-do.P

Adą́ą́dą́ą́' nahóółtą́.

yesterday 3-rain.P

Ch’ínáłdohgo tání’díshgish.

return-3-warm air.move-GO 3-1-shear.P.

Da’ ’áájí ’ałdó’ ’áłah ’azlį́į́’?

Q that-side also meeting 1-happen.P

dajishbéézh

pl-3DO-4dpl-boil.it.P

Damoóyę́ędą́ą́ʼ Hoozdohdi bééshnaatʼaʼí bee nanísdzá.

week-past Phoenix-at metal 3-fly.CI-NOM 3-with again-1-come.back.P

Damóo yę́ędą́ą́’ dziłghą́ą́’dę́ę́’ shádí dóó ba’áłchíní bił ’adaashkai.

sunday past-time mountain top.of-from 1-elder.sister and 3-children 3-with downward-1-go.Pl.P

Dibé ła’ yóó’ ’íínilgo k’adę́ę ’e’e’aahgo ch’ééh bíká naanááshwoł.

sheep some away 3-1-lose.P-GO almost evening in.vain 3-after 1-run.around.P

didadoołjéé’

pl-3DO-2dpl-start.fire.P

Diné bikéyah bikáa’gi ndahonidzood yę́ędą́ą́’ Naatsis’áán hoolyéégóó niha’áłchíní bił ’adahineet’į́į́’.

Navajo 3-land 3-on-at pl-areal-3-flee.pl.P past Navajo.Mountain areal-be.called.NI-to 1pl-children 3-with pl-1dpl-sneak.off.P

dííníłhį́į́’

3DO-2-melt.it.P

Grace łééchąąʼí ʼatsʼin yich’į’ ʼayííłhan.

Grace dog bone 3-to 3-3-throw.P

hadazhdééłbįįd

pl-3DO-4dpl-fill.something.up.with.it.P

hadeizgeed

pl-3DO-3dpl-dig.it.out.P

haniilchaad

3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

hanííłchaad

3DO-1-card.it.(as.in.wool).P

Hastiin ’éí tsídii ła’ ’adah ’ayídzíí’ą́.

man TOP bird INDEF down 3-3-knock.off.SRO.P

háágeed

3DO-1-dig.it.out.P

háínígeed

3DO-2-dig.it.out.P

Lééchąą’í t’áá shǫǫ ’akéé’ nálwod lá.

dog good.thing INDEF-behind 3-return.P DISC

Na’nishkaadgo nídíshchííyaagi hanáshyį́į́h ńt’éé’ ’iiłhaazh lá, t’ah nít’éé’ shilééchąą’í ch’ééshinísid.

1-herd.I-GO pinetree-under-at 1-rest.I past 1-slept.P DISC all.of.sudden 1-dog 1-woke.up.P

Na’níle’dii béeso ła’ haaníníl, t’áadoo tł’oh nidziisnii’ da.

dismay money some 4-3-1-give.PlO.P NEG hay 3-4-buy.P NEG

Naakiiskánídą́ą́’ dibé tó ła’ bá niníyį́.

two.days.ago sheep water INDEF 3-for 3-1-haul.P

Nahóółtą́ągo ’atiin bidííłdááz jiní.

3-rain.SSO.P-GO road 3-fall.away.P 4-say.P

Nibéézh bee hane’é doo ndi naalnish da.

2-cellphone NEG but 3-work.P NEG

nijiskáá’

3DO-4-investigate.it.P

Nizhónígo ha’íí’ą́ yę́ędą́ą́’ sxíiłgo da’ségis.

beautiful sunrise past quickly pl-3-1-wash.P

Níló nááłtą́ągo t'iis bitąą’ nidadeeztąąd.

hail rain-GO.P cottonwood 3-leaves pl-3-scattered.P

Shichá si’ą́ągo ’iiłhaazh.

1-huddle 3-put-SPN-GO 1-sleep.P

Shimá sání dah díníilghaazh ’ayiila’ii’, nihí yaa néíni’ką́.

1-grandmother frybread 3-3-make.P-and 1.dpl under 3-3-place.P

T’óó tá’ádeesgizii’ ’ííyą́ą́’.

just 3-reflex-wash.P-CONJ 3-eat.P

T’óó k’asdidą́ą́ dóola bizgoh.

merely nearly-past bull 3-3-gore.P

Tséghahoodzánídi na’ahóóhai ’aleeh ha’níigo yínii’.

Window.Rock-at rodeo gathering 4-say.I-GO 3-1-hear.P

aad ’át’éii">Tsxį́įłgo łees’áán ’ádíílííł nimásání nihaa yighááh!

quickly tortilla 3-2-make.F 2.poss-mat.grandma-NOM 1.pl-to 3-come.F

Tł’éédą́ą́ łééchąą’í léi’ nihił ’yaííyá’ii’ neeztį́.

last.night dog strange 1dpl-with 3-come.inside.P-and lie.down.SNP

Willem Belgium dahoneesnáago bił ’ádzaa nít’éé’ dahoneesná.

Willem Belgium pl.3-win.P-GO 3-with 3-do.P past pl.3-win.P

yiishjį́į́’

Perfective Mode: 1-become.black.P

yiit’aal

3DO-1dpl-chew.it.P

yishbéézh

3DO-3-boil.it.P

yiyííyą́ą́’

3DO-3-eat.it.P

ʼAwéé chʼídeeldloʼ. ʼA’áshįįh daatsʼí nihee dahólǫ́.

baby 3-laugh.P Navajo.salt perhaps 2dpl-with pl-HO-exist.NI