Ła’ ha’nitáhígíí ’éí biihidzóhí 50 entries

’Ach’ą́ la’ nissin.

mutton.craving 1-think.NI disc

’Ak’ah kǫ’ dishtłi’go sédá.

candle 3-1-cause.burn.NI-GO 1-sit.SPN

’Ayóo la’ deesdoi, nahóółtą́ą́’ laanaa.

very disc 3-hot.SPN 3-rain.O hope

’Ayóo’ósh nidlóóh? ’Áyaańda dah dinítsiz.

very-Q 2-cold.I no.wonder up 2-shiver.NI

’Azee’ál’į́įdi t’óó tsé’édin ’ájiidzaa.

hospital-at just worse 4-become.NP

’Áshįįh Bii’ Tóógóó náádísdzáago dziłghą́ą́’ hanáádeesh’nah.

Salt.Lake.City-toward again-1-go.F-GO mountain-back again-1-climb.R

'Ashxosh.

1-sleep.NI

Ashkii tł’óodi naashné ni. Nit’éé’ bimá aní k’adee’ ’aadéé’ chiíłtsxóoí yilwoł.

boy outside-at 1-play.IP 3-say. past 3-mother 3-say.IP now there-from vehicle-yellow-NMZ 3-moving.fast.F

Ayóó biká ’anáshwo’.

often 3-for 1-help.R

dadołhį́į́h

pl-3DO-2dpl-melt.it.I

Damóo yę́ędą́ą́’ Yootóógóó niséyá.

Sunday past Santa.Fe-to 1-go.P

dazhdooyį́į́ł

pl-3DO-4dpl-eat.it.F

Dibé yah ánádanołkaad!

sheep inside semelit-pl-2pl-gather.R

didadiiljeeh

pl-3DO-1dpl-start.fire.I

Dzghą́ą́’í bizaad doo shił bééhózin da.

White.Mountain.Apache-NOM 3-language NEG 1-with 3-ho-know.CI NEG

Gohwééh nayiisnii’diísh b bééhózin?

coffee 3-3-buy.P-at-Q 3-with 3-know.NI

Haa’íyee’ shimáyázhí daats’í ałtso ch’iyáán ’áyiilaa.

lets.see my-maternal.aunt finished food 3-3-making.P

hadadíníilchał

pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).F

hadaniilchaad

pl-3DO-1dpl-card.it.(as.in.wool).P

hadééłbįįd

3DO-1-fill.something.up.with.it.P

Hahgo lá tá’dinigizh?

When part 2-shear.F

Hodíina’go bááh dootł’izhí deeshį́į́ł dóó ’ahwéé b ła’ deeshdlį́į́ł.

after.a.while-GO bread blue 3-1-eat.F and coffee 3-with some 3-1-drink.F

Hodíína’go ch’í’deeshnił.

later.GO out.animals.F

jidííłhį́į́’

3DO-4-melt.it.P

K’ad éí níléí náhookǫsjí dadeezhchííl.

now TOP. over.there north.at pl 3 began snow.P

Mósí dóó łééchąą’í baníłtsoodii, bił dahózhǫ́.

cat dog 3-1-feed.P-and 3-with PL-3-happy.NI

Mósísh nił ya’át’ééh?

cat-Q 2-with 3-be.good.NI

Na’nííshee’ dóó k’ad éí dah ’iishtł’ó.

3-1-warp.P and now TOP up 3-1-tie.DI

neizlá

3DO-3-carry.a.ropelike.thing.around.P

Ni’éé’ náníłkad.

2-clothes 3-2-sew.I

NTUdi yee’ da’íídóółtah yéeni’ háajį́’goshį́į́ da daįįnóołta’.

NTU-at really pl-2dpl-attend.school.R contrary.to.assumption somewhere such.as pl-2dpl-study.P

Náhóóchįįd.

2-angry.P

Ńléí dziłtsį́į́góó diit’ash.

there mountain-base-toward start-1du-go.du.I

Sha’áłchíní Toohgóó bił ’eesbąs.

1-children Shiprock-to 3-with 1-drive.Prog

Shidá’í, nilį́į́’ sha’níłteeh.

1-maternal.uncle 2-horse 1-to-3-2-lend.AnO.I
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

Shilį́į́’ tł’aaká’ii dóó shilį́į́’ biyéél bił tsodizin ’íishłaa.

1-appaloosa and 1-horse 3-saddle 3-with prayer 3-1-make.P

Sh bééhózin.

1-with 3-of-3-conceive.I

Shił hodiik’ąąʼ.

1-with ho-start-restless.P

Siláo yik’ee noochééł.

police account 3-flee.Prog

T’áadoo hooyání łį́į́’ shidáagi ch’éltáál.

suddenly horse 1-front-at 3-bolt.P

Tį’ ninádeiilnish.

let’s.go again-pl-1dpl-work.R

Tségháhoodzánídi hahonishchaad.

Window.Rock-at 1-trouble.F

Tsídii yázhí biná’neestł’ǫ́ góne’ nahaztą́.

bird little cage inside 3-sit.pl.SPN

Tó dasiyę́ę ’ałtso naaltséi .

water pl-3-sit.LPB.SPN-deceased completely 3-dried.up.P DISC

Tódilchxoshí wóshdlą́ą́ʼ laanaa.

soda 3-1-drink.O 1-hope.
’íísíníłts’ą́ą́’loadingplaying

yik’ídeididoodis

pl-3DO-3dpl-wrap.it.around.it.F

yishtł’ó

3DO-1-weave.it.I

Yiską́ągo ’azee’ííłíní niwoo’ yideeshnish doo.

tomorrow doctor 2-teeth 3-2-work.F will.be

Yiską́ągo díí doo ’íídííłtah da. (K’ad tsxíiłgo ’ííníłta’.)

tomorrow this NEG 3-2-read.F NEG (now quickly 3-2-read.I)

yíyą́ą́’

3DO-1-eat.it.P